یک آسمان ستاره . رمان بلند: آفتاب از فراز شانه ات طلوع خواهد کرد.

.رمان بلند: آفتاب از فراز شانه ات طلوع خواهد کرد

2009-12-16T02:12:00.001-08:00

آفتاب از فراز شانه ات طلوع خواهد کرد. رمان در پنج جلد

2009-04-03T16:24:00.000-07:00

کتاب اول- نسلی دیگر.. بخش اول

2009-04-03T16:09:00.000-07:00

آفتاب از فراز شانه ات طلوع خواهد کرد

این کتاب شامل دو جلد می باشد

جلد اول
این جلد شامل سه کتاب می باشد

جهت سهولت خواندن در پنج بخش تنظیم شده است و 177 صفحه می باشد

جلد اول- نسلی دیگر ...بخش اول
نویسنده

.مليحه رهبري

چاپ اول: بهار 1379

:ISBN

MEHR VERLAGD

:تقدیم

به آنان‌كه هرگز به ستم و به
تحقیر انسانی تن ندادند

مقدمه

چه مي‌توانم به عنوان مقدمه بگويم. جز آنكه هستند زندگانيهاي كوچك و گلهاي زيبا و سروهاي پاكي كه شايستگي ماندن در قلبها و يادها را دارند. آدمهاي بزرگ ومهم خواه نا خواه خود را به ثبت مي‌رسانند. در تاريخ يا .. اما قصه‌ها از مردم صحبت مي‌كنند و گلهايي را در گلدان مي‌نشانند كه تاريخ نيم نگاه خود را نيز بر آنان نمي‌افكند. تاريخ را با آنان كاري نيست.من كتابم را بر پايه عشق و از درون دلم نوشته‌ام بدون هيچ تخصص وتجربهٌ نويسندگي و همچنين بدون ملاحظات و منافع سياسي و.…كتاب فصلي مربوط به گذشته است و به داستان امروز ربطي ندارد.من آزاد نوشتم و به آزادي قلم معتقدم. من از ديكتاتوري و سركوب انسان متنفرم در هر زمان وبه هر شكل آن و به هر بهانه‌اي. اگركسي به اين آزادي اعتراض دارد مي‌تواند آنگونه كه دوست دارد قصه خود را بنويسد.در انتها بايد بگويم كه‌كاش مي‌توانستم كتابم را در ميهنم و براي مردم چاپ كنم. اما ديكتاتوري …به عنوان آخرين نكته و ممانعت از هر سوء تفاهمي بايد بر اين نكته تأكيد كنم كه كليهٌ شخصيتهاي اين رمان خيالي است و هرگونه شباهت احتمالي بين آنها و آدمهاي واقعي به كلي تصادفي است.در نظر من مهم تر از افراد و حوادث پيش آمده نحوه رويارويي با تضادها و پاسخ به آنها مي‌باشد

.***

كتاب اول نسلي ديگر،راهي ديگر

بخش اول

صداي‌گرم و محزون خواننده تا اعماق روان بيدار شده‌ مینو نفوذ مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:من اينجا بس دلم تنگه و هر سازي كه مي‌بينم بدآهنگه بيا ره توشه برداري مقدم در راه بي برگشت بگذاريم
با اشتياق از ماهرخ پرسيد: اين نوارو از كجا گيرآوردي؟ خيلي قشنگه، حرف دل آدمو مي‌زنه.ماهرخ كوتاه و بي‌اعتنا جواب داد: از دانشگاه! خواهرم آورده! گير‌مي‌آد!دوتايي روي تخت دراز كشيده بودند. اتاق كوچك و نيمه تاريك بود و‌‌گرماي بعد‌‌‌‌ از ظهر تابستا‌ن، آن را خفه تركرده بود. با كمك حصيركهنه و سياهي‌كه از پنجره‌آويزان بود و پنكهٌ پايه‌دار قديمي‌كه با هرگردش نالهٌ حزن انگيزي سر مي‌داد، كمي‌ خنك شده بود. اما باز آنقدرگرم بود كه نمي‌شد خوابيد. هر دو بيدار بودند و حرف مي‌زدند وگهگاهي به نوارگوش مي‌دادند.اتاق مال خواهر بزرگ ماهرخ بود. دختر فعالي بود. هم دانشجوي دانشگاه شبانه بود و هم كارمند بانك. تنها بچهٌ خانه كه كمك خرج خانواده بود. بقيه هر هشت تا درس مي‌خواندند. هيچ وقت خانه نبود. ماهرخ مي‌گفت:« براي همين اتاقش اينقدر نامرتب است.‌» به همه جاي اتاق چيزي آويزان بود. نامرتب و شلخته. اما مينو با خود فكر : « همهٌ خونه همينجوره. دل آدم توش مي‌گيره. كوچيك و تنگ.كم نور. شلوغ وكثيف.» اما به خاطر ماهرخ دوست داشتني بود. پس از مدتها، امروز كه او را ديده بود، عوض شده بود. جدي‌تر و صميمي‌تر. قبلاً همه چيز را به مسخره مي‌گرفت. اصلاً هيچ چيز برايش مهم نبود و از ته دل مي‌خنديد. اما حالا حتي صورتش پر از آبله‌هاي چركي بود. وقتي نگراني مينو را ديد،گفت:– چيزي نيست. با بچه‌هاي دانشكده رفته بوديم اردو. طرفاي دماوند براي ساختن مدرسه.كارم بيل زدن بود. بعد از آن دوره‌كه برگشتم، بچه‌ها مي‌رفتن قلهٌ دماوند كه باهاشون رفتم و وقتي برگشتم اينا دراومد. براي تكميل خوشگلي‌ام فقط اينا رو كم داشتم.مينو نگران، پرخاش كرد: « مسخره بازي نكن، دكتر رفتي چي‌گفت؟»_ چي مي‌خواستي بگه؟ چرت! گفت در اثر فعاليت شديد، سم خونت زياد شده.مينو نگران‌تر شد : « سم خونت زياد شده يعني خطري داره؟»– من و مردن؟ عزرائيل را مي‌خورم. منتظرم دستم به آن مادر.. برسه.. (ماهرخ هميشه فحش مي‌داد.)مينوگفت: « برام از بچه‌ها بگو وخبرها.»– چند خبر جالب برات دارم. يكي از دوستام، دخترخالهٌ دختر پروفسور عدله، كاترين يا همون فاطمه؛ همونكه تو روزنامه زدند « مدعي پيغمبري كشته شد.» حجتي رو مي‌گم. داماد پروفسور عدل بود. اونم باهاش بود.– راستي جريانش چي بود؟ وصله مدعي پيغمبري چي بود؟ ساواك به‌ش چسبوند و كشتتش؟– دوستم تعريف مي‌كردكه اين بابا يك عقايد جديدي داشته. خيلي تحت‌تأثير شخصيت حضرت علي بوده و مي‌خواسته يه كارايي واسه مردم بكنه.– حالا چرا ازش اينطوري حرف مي‌زني؟ به هرحال آدمي‌بود كه به‌خاطر عقايد انساني‌اش كشته شده. درست تعريف كن.– بمير توأم. آخه لجم مي‌گيره، تنهائي مي‌خواسته چيكار كنه؟ اما خوب تنها نبود.كاترين هم عقايد اونو قبول مي‌كنه و با اينكه فلج بوده با هم ازدواج مي‌كنن و زندگي خوبي هم داشتن. از اون موقع‌كاترين اسمشو مي‌گذاره فاطمه.– مادر‌ زاد فلج بود؟– نه! كاترين دختر ورزشكار وكوهنوردي بود. يك بار ازكوه پرت مي‌شه و كمرش آسيب مي‌بينه و بعد فلج مي‌شه. بعد از آن با حجتي آشنا مي‌شه و عقايد اونو مي‌پذيره. بعد ازدواج مي‌كنن و دو تا هم بچه بدنيا مي‌آره. عكساشو تو روزنامه ديدي؟ توي بيمارستان بود.– آره! تعجب كردم. عكساي او به آن شكل در روزنامه چه ربطي به جريان پيغمبري داره؟ بالاخره اين پيغمبركي بود؟– دوستم مي‌گفت: « حجتي زمينهاي وسيعي طرف‌هاي قزوين وكرج خريده بوده و يك جيپ زير پاش بوده، يه دستمال هم به پيشوني‌ش مي‌بسته و سر زمينهاش با كشاورزا كارمي‌كرده. براي همه‌شون خونه‌هاي يك دست به سبك اروپايي ساخته بوده و بين اونها زمين تقسيم كرده بوده.»– خيلي پولدار بود؟ماهرخ قاه قاه خنديد:– نه! خيلي جالبه برات بگم كه كاترين تمام پولي روكه او لازم داشته، به خاطر فلج بودن از پدر پولدارش مي‌گرفته.– نه بابا! عجب! بالاخره چي؟– هيچي! عقايدش رو براي كشاورزا مي‌گفته و توي اونها مريد پيدا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرده ، كم‌كم كار‌ جامعهٌ سوسياليستي يا عدل علي او توكشاورزا بالا مي‌گيره و ساواك مي‌ره سراغش. اما حاضر به تسليم نمي‌شه‌. مسلحانه مقاومت مي‌كنه. بعد با فاطمه و بچه‌هاش فرار مي‌كنه و توي غاري مخفي مي‌شه. اونجا چند روز مقاومت مي‌كنه. توي غار، غذا كشمش مي‌خوردند، حتي بچه‌ها. فاطمه تيرانداز ماهري بوده. او هم تسليم نمي‌شه‌. احتمالا ساواكيها رو هم كشتن. بعد هر دو كشته مي‌شن. دختر بزرگش هم كه مال زن اولش بوده، ازچشم آسيب مي‌بينه. بقيه‌اش رو هم‌كه تو روزنامه ديدي؟مينو با حيرت به ماهرخ نگاه كرد:– تموم شد؟ داستان عجيب وكوتاهي داشتند. بدون دنباله!لحظاتي هر دو ساكت شدند. مينو تو فكر بود. بعدگفت:– مطمئناً بينش سياسي اين آدم پائين بوده. اگرهم به عنوان يك مُصلح مي‌خواسته پرچمي بدستش بگيره، نبايد شبيه سازي عصر حضرت علي را مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. زمان پيغمبرمناسبات برده داري بوده و برده ها استثمار مي‌شدند. زمان حضرت علي فئوداليته شكل‌گرفته و علي(ع) زمينها رو از فئودالهاي بزرگ پس مي‌گيره و زمان ما استثمار و لبهٌ تيز اون روي طبقه كارگره، جامعه نه برده داريه و نه فئودالي، بلكه سرمايه داري وابسته است. متاسفانه برداشت و عقايد او از كاراكتر حضرت علي، نتونسته متحول و با بينش درست سياسي منطبق بشه.ماهرخ پوزخندي زد:– از همين لجم گرفته كه اگرتشخيص درست سياسي داشت چاره‌اي نداشت جز اينكه به چريك‌ها و مبارزهٌ مسلحانه بپيونده. و به دنبال دهقانان نره. آن هم با طرحهاي علني.– با اين احوال كنجكاو هستم ببينم چي مي‌گفته؟– كسي نمي‌دونه. همون‌كه خودت گفتي. داستانش بدون دنباله بود. چون درد اصلي جامعه رو درست تشخيص نداده بود.– بگذريم. ديگه چه خبر؟– يكي از بچه‌ها برام مي‌گفت:« رهبر چريك‌هاي مذهبي كه اعدام شد، سه سال بوده كه ازدواج كرده بوده. اما به خاطر انقلاب حتي دست به زنش نزده بوده، براش انقلاب اينقدر جدي بوده كه از زندگي شخصي خودش اينطور صرف نظر مي‌كنه.»مينو ساكت به ماهرخ نگاه كرد. وقتي ماهرخ اين خبر را براش تعريف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، نگاهش حالت ديگري پيدا كرد و در لحن كلامش تغييري پيدا شدكه اهميت موضوع را بيان مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ماهرخ پرسيد:– تعجب كردي؟– آره! سه سال خيلي زياده.– ما هم‌كه شنيديم تعجب‌كرديم. مي‌گن شخصيت جالبي داشته. ساواك هم خيلي شكنجه‌اش‌كرده بود.– افسوس! اعدام شد. سه تا بودند كه با هم اعدام شدند.دوباره ساكت شدند. هركدام به فكري فرو رفتند، بي‌آنكه ديگري آن را بداند. با اين حال افكار و علائقشان فاصلهٌ دوري از هم نداشت.ماهرخ انگار كه يكدفعه چيزي به خاطرش رسيده باشد، با خنده سكوت را شكست.– خنده دار! از آذر برات بگم. بعد از شش ماه از زندان آزاد شد. اومده بود سراغ ما سروگوشي آب بده! دنبال اين بود كه من و مهوش چيكار مي‌كنيم؟ مي‌خواهيم مبارزه كنيم يا نه؟ خيلي راحت پيشنهاد داد كه مي‌تونه ما رو به فدائيها وصل كنه. من و مهوش داشتيم از خنده مي‌مرديم كه چقدر اين آذر خره. فكر نمي‌كنه ما راحت مي‌فهميم كه ساواك فرستاده‌ش و پيشنهاد به اين راحتي، هيچوقت از طرف چريك‌‌ها نيست.– شما چي‌گفتيد؟– گفتيم، ما داريم درس مي‌خونيم و فعلاً فقط درس مي‌خونيم و به‌گروه‌ها اعتماد نداريم، چون ساواك توش نفوذ داره. منظورمان اين بود كه شايد ساواك تو رو فرستاده. ولي براي جلب اعتماد ما، از زندان تعريف كرد. توي بند شهين توكلي بوده و خيلي از كاراكتر انقلابي او خوشش اومده بود.– آذر! آذرسوسول! شانس آورد و سفر خوبي رفت. دستگيري‌ش هم خنده دار بود. رفته بود كتابفروشي و پرسيده بود: «آقا! كتاب‘مادر’را داريد.» كتابفروش تند مي‌گه: « نه! برو! » از شانس بد آذر ساواك ريخته بوده كتابفروشي و داشته همه كتابها را مي‌گشته. يك ساواكي مي‌شنوه ومي‌آد جلو و مي‌پرسه: « خانم! كدام مادر؟» آذر هم مي‌گه مادر مال ماكسيم گورگي و همونجا دستگير مي‌شه. بعد هم بازجويي و كتك. خيلي شلاق مي‌خوره و كينه پيدا مي‌كنه. تا اينكه در بند با شهين توكلي آشنا مي شه و تصميم جدي مي‌گيره‌ كه مبارزه كنه.– البته كتك‌كه حقش بود چون از ترس جونش حاضر نبود يك اعلاميه بخونه. اما ترسش از شلاق ريخته بود.كلاً شخصيتش تغيير كرده بود. اما ما اعتماد نكرديم.– فكر مي‌كني آذر اهل مبارزه شده و براي اين سراغ شما آمده؟– جدي رفتار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. به ما گفت براي اين آمده كه ما رو به فدائيها وصل كنه. چيزي كه ما شب و روز دنبالش هستيم. اما نه من و نه مهوش، باور‌ نكرديم. از همه خنده دارتر سيگار اشنوش بود. از ما مي‌پرسيد: « چرا وينستون مي‌كشيم؟ مگر ضد امپرياليسم نيستيم؟» من ومهوش داشتيم از خنده مي‌مرديم. منوكه مي‌شناسي! آنقدر مسخره بازي درآوردم‌ كه‌ آخرش دست خالي بلند شد و رفت و ديگه هم نيومد.– مهوش چيكار مي‌كنه؟ كجاست؟ چرا اينجا نيست؟– ما ديگه زياد با هم نيستيم. خبرندارم چيكار مي‌كنه؟مينو با ناباوري ماهرخ را نگاه كرد و پرسيد: « چرا جدا شديد؟ شما كه شب و روز با هم بوديد؟»ماهرخ بي‌اعتنا جواب داد: « راه آدمها كه از هم جدا شود، خود به خود آدمها هم از هم جدا مي‌شوند.»از شنيدن اين حرف رك و بي پرده، مينو مثل فنر از تخت پريد پائين و شروع كرد درعرض كم اتاق به راه رفتن. ماهرخ بي‌اعتنا روي تخت غلطي زد و گفت:« بمير بابا توهم! بيا بگير بخواب! چي فكركردي؟ تو هم خري.»مينوايستاد سرش را تكان داد وگفت: « باور نمي‌كنم! باور نمي‌كنم!» و با ناراحتي پرسيد: « ماهرخ! يعني امكان ارتباط براي شما پيش آمده. يكي حاضر شده و ديگري نه؟ اون هم مهوش؟ چطور ممكنه؟‎»ماهرخ اصلاً جواب نداد. دختر به تخت نزديك شد. شانه ماهرخ را گرفت وگفت:‎ « بلند شو! ماهرخ اينقدر مسخره بازي درنيار. من‌كار دارم و سراغت آمده‌ام. زودباش! خودت را به خواب نزن!ماهرخ بلند شد. از تخت پائين آمد وگفت:« مثل مگس مي‌موني! مزاحم! داروهام خواب آوره .بايد مي‌خوابيدم، ولي حالا بايد به تو“سين جيم” پس بدم.»مينو خنده‌اش‌گرفت، ولي دوباره به موضوع برگشت و پرسيد: « ماهرخ! چرا مهوش راهش رو جدا كرده؟» ماهرخ جواب داد: « من نگفتم راهشو جدا كرده. من فقط گفتم تو خر هستي. آخر تو فكر مي‌كني هيچوقت به دونفر كه همديگر را مي‌شناسند، پيشنهاد نمي‌كنند با هم وارد يك گروه شوند. مثل اينكه مبارزه مخفي ست و هر فرد فقط يك نفر را مي‌تونه بشناسه! به خاطر اطلاعات، به خاطر جلوگيري از ضربه. فهميدي؟ اي‌كه مغز خر خوردي تو!»مينو شرمنده سرش را پائين انداخت و لحظاتي در فكر رفت و بعد سرش را بلند كرد و گفت: « نمي‌دونم درست است يا نه؟ ولي مجبورم به تو بگويم براي من هم يك امكان “ارتباط” پيش آمده. اما آنها مذهبي هستند.»و حالا ماهرخ بود كه از جايش صاف بلند شد و صاف نشست، تيز نگاهش كرد وگفت:– بگو ببينم موضوع چيه؟– موضوع جديه. براي همين هم به كمك تو احتياج دارم. من يك قرار اجرا كردم و يكي از آنها با من صحبت كرد. من با يك جلسه نمي‌تونم تصميم بگيرم ارتباطم را قطع كنم يا ادامه بدهم؟ ازطرف ديگر چند سال است اين در وآن در مي‌زنيم بچه‌ها را پيدا كنيم و به آنها وصل بشويم. حالا يك امكاني خودش سراغ ما آمده، نمي‌شود راحت نه‌ گفت، چون كه مذهبي هستند. همه ما هم كه نمي‌توانيم با هم به يك گروه ماركسيستي وصل بشويم. بهتره هيچ امكاني رو از دست ندهيم.ماهرخ پرسيد: « همان يك جلسه چي مي‌گفت؟»– عمدهٌ حرفهايش سياسي بود. طرفدار مبارزهٌ مسلحانه هستند. مواضع سياسي خوبي را بيان مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چند آيه از قرآن هم درآن رابطه خواند. من از آنها چيز خاصي حس نكردم، اما خودش شكي به اعتقاداتش نداشت. از رفقاش هم، صحبت كرد كه اهل مبارزه هستند و راستش از مذهب چيزي نگفت و حتي‌گفت: « او هم مذهب موجود درجامعه را قبول نداره.» به نظرم راست مي‌گه. چون من كه بي‌حجاب هستم و قصد هم ندارم ظاهرم را عوض كنم. منو هم به مبارزه دعوت كرد.چهره ماهرخ تغييركرده بود و ساكت و جدي‌گوش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. در حالي‌كه عادت نداشت موضوعات را جز به شوخي و يا فحش دنبال كند.ناگهان رو به مينوكرد وگفت: « اگر از من كمك مي‌خواهي، سريع رابطه‌ات را قطع كن و ادامه نده. اگر من جاي تو بودم و به من پيشنهاد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، رد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم.»مينو با خشم گفت: « چطور به اين راحتي تصميم مي‌گيري؟ وقتي كه امكان هيچ ارتباط ديگري برايم نيست، قانع نيستم به اين سرعت تصميم بگيرم و قطع رابطه كنم. خودت مي‌داني اگر به مبارزه وصل نشويم، پوك مي‌شويم و مي‌گنديم. چه كار مي‌توانيم بكنيم؟ هيچ كتاب ممنوعي نمانده كه نخوانده باشيم. ما كه نمي‌خواهيم مثل روشنفكرها، فقط كتاب بخوانيم و حرف بزنيم. يك عده،اي دارند مبارزه مي‌كنند و به كمك احتياج دارند.»ماهرخ گفت:« آره حرفت درست است. اما معلوم نيست مي‌خواهند چي‌كاركنند؟ به وضع مذهب در جامعه نگاه كن! مذهب ترياك توده هاست! فكر نمي‌كني دورهٌ تاريخي‌اش به‌سر رسيده و مرده است؟ ولي ماركسيسم درخيلي جوامع، شوروي، چين، كوباو.. تغييرات بنيادي در جامعه ايجاد كرده، فقر و نكبت رو از بين برده و امكان زندگي و كار براي همه ايجاد كرده و جلوي روي ما است. اما مذهبي‌ها چه الگوئي دارند؟ كجا؟ كدام كشور؟»– مي‌دوني ماهرخ من خودم هم از مذهب و مذهبي‌ها خوشم نمي‌آد. ولي اين آدم صحبتهايش فرق دارد. و وجداناً نمي‌تونم چون خوشم نمي‌آد، گوشهايم رو ببندم.– خوب! پس برو! اميدوارم نبينمت كه روسري و بعد هم چادر بگذاري! مسخره است. مذهب اولين كاري‌كه مي‌كند چادر سر زن مي‌كند. بعد هم مي‌فرستدش گوشهٌ انباري خونه.– ماهرخ اما يك چيزهايي تغيير كرده. زنان مذهبي مبارز در زندان كم نيستند.– باشه! تو برو! ببينم از زندان سر درمي‌آري يا از گوشهٌ خانه.– ولي ماهرخ من به دنبال مبارزه هستم!– معذرت مي‌خوام! نمي‌خواستم توهين كنم. ديگر درباره‌اش صحبت نمي‌كنيم.ماهرخ اينطور بود. رك! حرف آخر را همان اول مي‌زد. كاري هم به ظرفيت طرف مقابلش نداشت. همچين مي‌زد‌كه چهار قاچ بشي!هواي بعد از ظهرگرم بود. اتاق هم‌ گرم و بحث هم‌ گرم، هر دو احساس كلافگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.صداي مينو درآمد: « خيلي گرمه. سرم دردگرفت.»– پاشو بريم خونهٌ خواهرم. نزديكه، سركوچه است. اونجا بزرگتر و خنك تره . خودش و بچه‌اش رفتن ييلاق.– موافقم. برويم.بلند شدند و راه افتادند. هوا گرم وآفتاب تند مي‌تابيد. مينو عجله داشت، ولي ماهرخ خونسرد و راحت بود. مثل هميشه سر به سر مينوگذاشت:– چيه‌ گرمت شد؟ الان تو خورشيد كباب مي‌شي. مگه مگسي؟! دست بردار! نا سلامتي انگار دنبال يه‌كارهاي سختي هم راه افتادي. مثل اينكه زندان و سختي و شكنجه‌اي هم دركاره. باز هم از راحتي خوشت مي‌آد؟– لعنتي ولم كن! خودت مي‌دوني من سرم درد مي‌گيره. نيگاكن، آسفالت خيابون مثل آتيشه!– جهنم! واسه خودت مي‌گم. رسيديم!كليد را در قفل درچوبي چرخاند. وارد شدند.خانه واقعاً راحت و بزرگ بود. ماهرخ كولر را روشن كرد و هر دو كف يكي از اتاقها دراز كشيدند.– راستي ماهرخ، دو هفته ديگه عروسي خواهرمه.گفته كه دعوتتون كنم.ماهرخ خنديد.– باشه حتما مي‌آم. بالاخره بين مبارزه و نامزدش، نامزدش رو انتخاب كرد. همون كسي كه مي‌گفت :« من اگر بنشينم تو اگر بنشيني چه كسي برخيزد؟»– فكر مي‌كنم همينطوره. چون ابي قصد مبارزه كردن نداره.– حالا مي‌بيني؟ قبل از رفتنش مي‌آم و حالشو مي‌گيرم. خوبه كمي‌ هم خجالت بكشه.– مي‌دوني ابي قانعش كرد كه خودشو بكشه كنار. چون بعد دست ساواك مي‌افتاد و ممكن بود شكنجه بشه و كارهايي باهاش بكنن كه اسلامي‌نيست و حرامه و نبايد توچنين راهي بره. ابي تقريباً مذهبي شده.ماهرخ غريد:– مرديكه پفيوز ترسو. واقعاً دختره رو خراب كرد. اما خوب، گور باباي هردوشون. ولي من عروسي‌اش مي‌آم. به مهوش و ژيلا هم مي‌گم. به نظرم همه مي‌آييم.– راستي من بايد از تون لباس بگيرم. هم عروسي خواهرمه و هم عروسي اكرم، لباس هم ندارم.– لباسهاي خود ما كه مي‌دوني چه ريختيه، به نظرم خواهرم يك چيزهايي تو كمدش داشته باشه. يه وقتايي كارمنداي اداره دعوتش مي‌كنن، يك چيزايي مي‌پوشه. عصركه برگشتيم، مي‌ريم نگاه مي‌كنيم. اما بهتره سراغ ناهيد بري. چند روز پيش جشن نامزديش بود. من هم رفته بودم.– چه خبر بود؟– هيچي! يك مشت احمق ريخته بودند روي هم. از اين مسخره بازيها كه توي– اينجور جشنهاست. مي‌زدند و مي‌رقصيدند و مي‌خوردند. جات خالي از خنده روده بر شده بودم .– مگه چيكار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند؟– حوصله‌ام رو سر مي‌بري! بعضي وقتها واقعاً از خريت تو شاخ درمي‌آرم. خفه بشي بهتره.– فحش ندي دچارعقده مي‌شي. اصلاً نمي‌شه‌ از تو سؤال كرد.– بذار يك چرت بزنم. داروهايي‌كه براي جوش‌هام مي‌خورم خواب آوره. حالا مزاحم نشو.كاش امروز هم مثل ديروز پيدات نمي‌شد. به چه درد مي‌خوري؟– لات بي‌معرفتي ماهرخ! دكتر به جاي داروي خواب، بايد داروي ديوونهٌ زنجيري بهت مي‌داد.– آه گفتي ديوونه، يادم افتاد بهت بگم. داداشم“امير” همون كه عالم و آدم را مي‌خندونه، اصلاً ديگه نمي‌تونه بخنده و فقط غمگينه. ديوونه شده.آنقدر خونسرد و عادي اين حرف را زد كه مينو احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد قلبش ظرفيت اينقدر سنگدلي ماهرخ را ندارد.– چي مي‌گي؟ دروغ شاخدار تو! امير براي چي ناراحتي روحي‌گرفته؟ باورم نمي‌شه‌!– هيچكس باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ولي جدي مي‌گم. سيمهاش قاطي كرده. مامانم شب و روز گريه مي‌كنه. امير آزاري نداره. فقط ساكت و غمگينه. مي‌برنش دكتر. فايده‌اي هم نداشته. همه‌اش تو خونه و تو فكره.. همين!مينو ديگر ادامه نداد. چون مي‌دانست ماهرخ بيشتر از آنچه كه براي خودش مهم باشد، حرفي براي زدن ندارد.“همين”. اما از اين خبر ناراحت شد و ساكت به فكر فرو رفت. چرا امير؟ امير دانشجو بود.صداي چرخش كليد و باز شدن در، هر دو را از جا بلند كرد. مينو به ماهرخ نگاه كرد و ماهرخ گفت:– به نظرم شوهر خواهرم باشه. از اداره اومده. بهتره دوباره برگرديم خونه.– بد شد ما رو اينجا ديد؟– نه. اصلاً.با هم از اتاق بيرون آمدند و جلوي در، چشم مينو به شوهر خواهر ماهرخ افتاد و سلام كرد. مرد به‌گرمي جواب داد.مينو تعجب كرد. ماهرخ و خواهرش اصلاً قشنگ نبودند. اما شوهرخواهرش كاملاً خوش تيپ و خوش قيافه بود. ماهرخ با او با احترام صحبت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. گويي‌كه فرد مهمي باشد. خيلي طول نكشيد كه خداحافظي كردند. اما دم در شوهرخواهر ماهرخ او را صدا كرد وگفت:– ماهرخ! چند دقيقه‌اي بمون ،كارت دارم.ماهرخ رو به مينوگفت:– تو برو! من بعد مي‌آم. كارم داره.مينو به شدت عصباني شد. انتظار چنين برخوردي را نداشت. ولي به خانه برگشت و منتظر ماهرخ ماند. اما .. با نوارها و كتابها مشغول شد. چند تا كتاب كه به نظرش جديد مي‌آمد كنار گذاشت تا از ماهرخ بگيرد. بالاخره برگشت. اما نيم ساعتي بعد. بدون آنكه هيچ توضيحي بدهد. تنها فكري كه مينو به خود اجازه مي‌داد دربارهٌ ماهرخ بكند، اين بود كه شايد خبري بوده و شايد شوهر خواهرش هم آدمي سياسي‌ست . همين! رفتند سراغ لباس براي عروسي.ماهرخ همهٌ كمد و وسايل خواهرش را دراختيار مينوگذاشت. خواهرش كسي نبود كه از ماهرخ و دوستانش چيزي دريغ كند.يك لباس مشكي شب را ماهرخ انتخاب كرد. لباس بي‌يقه وآستين بود و ماهرخ همچنان مي‌خنديد و مي‌گفت: دلم برات مي‌سوزه بيچاره. مجبوري اينو بپوشي.– راستش ماهرخ خودمم راحت نيستم. تا حالا نپوشيدم و مي‌دوني ما عروسي برو نيستيم، ولي اين يكي را مجبورم. هرچي سعي مي‌كنيم فرار كنيم، ولي باز يه جاهايي پاي آدموگيرميندازن. مي‌دوني عروسي دختر دائيم نرفتم و عين خيالم نبود. اما هرچي دلشون خواست پشت سرم‌گفتن.– معلومه فاميلامون پشت سر همهٌ ما فحش مي‌دن. دلسوزي مي‌كنن كه هيچي از جواني‌مون نمي‌فهميم و بعد پشيمون مي‌شيم. مسخره مي‌كنن كه سياسي شديم. كتابخون شديم .مينو با خشم گفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌:– ول كن بابا دنياشون دنياي كفچه ماهيهاست. يك عمر، يك عمر هيچ‌ كار نكردن. اين مملكت و اين همه بدبختي. نمي‌ذارن ماهم يه راه ديگه‌اي بريم. همه‌اش مخفي‌كاري .– آه! گور باباشون مادر...!– ماهرخ من ديگه بايد برم. يه سري هم به ناهيد مي‌زنم شايد كيف و كفش ازش بگيرم.– چه خوب‌كه بالاخره رفتي. ولي باز هم بيا. اينقدا هم ازت بدم نمي‌آد. قابل تحملي!– آدم نيستي! اگه غير از اين بگي تعجب مي‌كنم. با اين حال گاهي دلم برات تنگ مي‌شه و هواتو مي‌كنه .– جديداً چيزي ننوشتي؟– كو حال و هوا! بيكارم بنويسم و بسوزونم كه دست ساواك نيفته! اما خوب دلم پرمي‌زنه براي نوشتن.ماهرخ خنده‌اي‌كرد و بعد هر دو از پاگرد تنگ پله‌ها پائين آمدند. قبل از آنكه ماهرخ در كوچه را باز كند. سرش را جلو آورد و با همان بي‌اعتنايي و خونسردي، اما با لبخندي انكارناپذير، آهسته‌ گفت: « راستي به‌ت نگفتم، من نامزد كرده‌ام!»دختر خشكش زد. در انگشت ماهرخ حلقه‌اي نبود. يعني؟!سرش را تكان داد و با نگاهي محبت‌آميز ولي متأثر به ماهرخ نگاه كرد.– چيه؟ چرا خشكت زد، به من نمي‌آد‌ كسي عاشقم بشه؟– چرا! اما تا گفتي يكهو يادم افتادكه عمر چريك بيشتر از شش ماه نيست.ماهرخ شانه‌هايش را بالا انداخت وگفت: « هوم، بچه جون! پرواز را به خاطر بسپار پرنده مردني است.»– باشه. ولي به خاطر نامزديت به‌ت تبريك مي‌گم.ماهرخ خنديد. اما يه جوري. انگار كه لبخندش رنگ غم داشت. مينو اينطور حس كرد.– مرسي. ولي به بچه‌ها نگو!– باشه. مي‌فهمم. راستي يه چيزي.– چي؟– شوهرخواهرت آدم سياسي‌ايه؟ چونكه فكر كردم با تو چي كار داشت! البته مي‌بخشي.– تو ديوونه‌اي! مگه من “نجات”هستم؟ نمي‌تونم بگم چيكار داشت. اما مهم نيست. حالا كه فهميدي.– آره! اما مواظب خودت باش ماهرخ!– اي بابا چي مي‌خواد بشه؟ بايد رفت. مي‌دوني بايد رفت!ثانيه‌اي بعد حتي بدون كلامي اضافه از هم خداحافظي كردند. مينو حتي به خود اجازه نداد، در ذ‌هنش موضوع را دنبال كند. به خاطر اطلاعات و به خاطر اينكه هيچ سرنخي به دست نياورده باشد. كافي بود فكر كند، با چند فاكت ديگر ته و توي قضيه را درمي‌آورد امّا جلوي خودش را گرفت.راه افتاد. از خيابان جابري بايد رد مي‌شد. اين خيابان را خيلي دوست داشت. چون آرام، خلوت و ساكت بود و حالا كه سايهٌ ديوارها و درختها هم بلندتر شده بود، از شرآفتاب تند، هم راحت بود. در راه به پري دريايي تنهايي فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردكه ناهيد بود. اين دختر واقعاً با آن موهاي بلند مايل به طلائيش و پوست سفيد خوشرنگ مهتابي و طبع بينهايت آرام و تمام سال دركنج اتاقش، به يك پري دريايي مي‌مانست‌كه جايش در قعر اقيانوس باشد. با كمتركسي رفت وآمد داشت و مينو استثنائي بود كه پري دريايي حتي دوستش هم داشت. پري دريايي يك نامزد يا جفت نري هم داشت كه اغلب با هم بودند. پس از يكي دو پيچ به خانهٌ ناهيد رسيد. خانه بزرگ و قديمي بود. حياط پر دار و درختي هم داشت. اما هميشه خلوت بود. اين همه مينو آمده و رفته بود اما مادر ناهيد يا كس ديگري را نديده بود. زنگ در را فشار داد. خبري نشد. نااميد نشد. تا پري دريايي بيدار بشود و از اتاقش در طبقه سوم بيايد پائين و حياط را طي كند، ده دقيقه‌اي كار بود. فقط گرما كلافه‌اش كرده بود. دستش را گذاشت روي زنگ. گور باباش! چقدر براي خودش خوشه! بگذار عصباني بشه! از پشت در صدايي با عجله گفت: «آمدم.» و در باز شد.– كيه؟– سلام خانم؛ ناهيد هست؟ داشتم مي‌رفتم. چرا درو باز نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردين؟ فكر كردمهيچكس نيست.– ببخشيد! سرنماز بودم. نمي‌شد بشكنم. بفرماييد تو! به نظرم خواب باشه.زن برادر ناهيد بود. مقنعه و لباس سفيد تنش بود. مينو تعجب كرد. چه جوري نماز مي‌خونه! يعني چي، مثل كفن سفيد؟ خودشون با همون چادر نماز كه مادرش خريد مي‌رفت نماز مي‌خوندن. مدتها بود كه ديگه خودش اين كاروكه معني‌اش رو نمي‌فهميد،كنار گذاشته بود.از حياط بزرگ گذشتند. از چند پله بالا آمدند. وارد هال كه شدند، زن برادر ناهيد از پائين صدايش‌كرد. « ناهيد دوستت اومده!» مينو منتظر جواب ناهيد نشد و از پله ها بالا رفت. ناهيد هم از اتاق بيرون آمده بود. چشمش كه به مينو افتاد، آنقدر خوشحال شدكه بدون سلام بغلش كرد و با محبت بوسيدش. بوي خوش‌ عطر ناهيد، شامهٌ مينو را نوازش داد.– باورم نمي‌شه‌ تو اومدي؟ فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم سراغم بياي. دفعه قبل از دستم ناراحت و عصباني شدي.– اي بابا ولش كن، طبيعيه، تو بحثها آدم عصباني هم مي‌شه. ولي ناهيد جداً دوستت دارم.– اوه! متشكرم. بيا تو!وارد اتاق كه شدند نامزد ناهيد به سرعت وارد اتاق بغلي شد، مينو حتي صورت او را نديد. ناهيد گفت: « پرويز اينجاست. مامانم اينا رفته‌اند مشهد. پرويز بيشتر سر مي‌زنه كه من تنها نباشم.» مينوتازه چشمش به بلوز پشت و روي ناهيد افتاد. خوشش نيامد، چون آنها فقط نامزد بودند. اما به روي ناهيد نياورد.ناهيد از اتاق بيرون رفت. مينو نگاهي به دور و بر اتاق انداخت. همه چيز منظم و مرتب بود. يك ميز كه هميشه يك شيشه داروي خواب روي آن بود و تخت كوچك و منظم ناهيد و كمد و پوستر زيبايي از درياي آرام آبي روي ديوار، اتاق خنك و نيمه تاريك كه تداعي ته اقيانوس را براي پري دريايي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ناهيد برگشت و قاه قاه خنديد. يك سيني شربت دستش بود. بلوز خوشرنگ بنفش خوش دوختش را دوباره درست پوشيده بود. مينو هم خنديد.– زن برادرم منوكه ديدگفت: « واي ناهيد چرا بلوزت پشت و روست؟» و من فهميدم كه تو چه فكركرده‌اي و حتما بدت اومده. من تو رو مي‌شناسم!– راستش ناهيد بدم اومد كه چرا اومده ام سراغت.– ناراحت نشو مينو، بعد از نامزدي‌ام با پرويز خانوده‌ام ما را مخفيانه عقد هم كردن. اما بعد از دانشكدهٌ پرويز جشن مي‌گيريم. چون مي‌ترسن نامزد كه باشيم يك وقت خطا كنيم. حالا اون راحت مي‌آد و مي‌ره و ماآزاديم.– خوب. به بقيه‌اش ديگه كاري ندارم. داستان جشن نامزديت را ماهرخ برام تعريف كرد. من هم به عروسي دعوت شدم. اومدم از تو لباس بگيرم.ناهيد خوشحال شد. واقعاً دوست داشت بتواند كاري براي اين بچه‌ها انجام دهد. مي‌دانست با بقيه فرق دارند و دنبال چيزي هستند كه كسي ديگر حاضر نيست زندگيش را ول كند و دنبال آن برود. پس با سخاوت تمام كمدش را در اختيار مينوگذاشت و با اشتياق و علاقه خودش لباسها را تن او مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: « اين لباس را جشن نامزديم پوشيدم. حتماً مناسبه. اينهم كفشهام. ولي از بس پاشنه بلنده خودم شكنجه شدم. باز ميل خودته، مي‌توني آن يكي را برداري.»مينو گيج شده بود. يك نفر آدم براي چي اين همه كفش و لباس داشت. خودش به زور يك جفت كفش داشت.احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد دلش از آنهمه لباس به هم مي‌خورد، جاذبه‌اي برايش نداشت. از زندگي‌اي‌كه ناهيد انتخاب كرده بود، بيزار بود. اگر مجبور نبود، هيچوقت آنها را قرض نمي‌گرفت و نمي‌پوشيد. هر باركه لباسي را مي‌پوشيد، ناهيد با علاقه مي‌گفت: « خيلي خوبه! چقدر به‌ت مي‌آد.» مينو خودش هم درآينه مي‌ديدكه زيبا مي‌شود. وقتي لباس نامزدي و كفشهاي لژدار ناهيد را پوشيد و خيلي قد كشيد، بلافاصله ياد او افتاد. دركنار هم و جشن نامزدي. لحظاتي لذت يك روٌيا با او و دركنار او همهٌ سراپايش را فراگرفت. ولي لحظه‌اي بعد به واقعيت برگشت وآهي‌كشيد و اين خواسته را با تنفر از سينه‌اش پس زد. عشقي‌كه آن را در سينه‌اش دفن كرده بود و برايش ديگر ارزشي نداشت. حالا با عشق و ارزشهاي ديگري زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد .– خوب. ديگه بسه! ناهيد بقيه را بگذاريم سرجاش. همين‌ها كافيه.يك ساعت گذشته بود. احساس خستگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، سستي، يا بي‌حوصلگي و بي‌علاقگي. روي تخت نشست و چشمش به بالش ناهيد افتاد. خيلي بزرگ بود. تعجب كرد. يك بالش دو نفره! ناهيد رو به رويش نشست، امواج انبوه گيسوان طلائي پري دريايي، لحظاتي چشمان مينو را پركرد. از تماشاي زيبايي ناهيد، كه مجموعه و تركيبي ملايم از رنگهاي روشن بود، احساس‌ آرامش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. واقعاً پرويز ناهيد را دوست دارد؟ به چشمان روشن و عسلي ناهيد چشم دوخت. ناهيد هم به او نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و در كنار مينو احساس متناقضي داشت. مينو را خيلي دوست داشت ، ولي اگر قبولش داشته باشد، چطوري از دست وجدانش فرار كند. چقدر كتاب برايش آورده و او خوانده. بود ولي حاضر نبود مثل آنها بشود. ديگر فكر نكرد و شروع به صحبت كرد:– مامان اينا نيستند. رفته‌اند مشهد براي برادرم زن عقد كنند.مينو تعجب كرد. مشهد! چرا تو نرفتي؟– زن برادر بزرگم مشهديه ومامان اينا زياد مشهد مي‌رن. چندماه پيش خواهر كوچيك زن برادرم اومد اينجا مهموني. چند وقت اينجا بود و با برادركوچيكم كه امسال ديپلم گرفت، دوست شد. اولش ما اصلاً هيچ فكري نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرديم چون برادم كجا و دخترهٌ شهرستاني‌كه سوادي هم نداره كجا! اصلاً فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرديم برادرم آدم حسابش كنه! اما حسابي خر شديم و يه وقتي خبردار شديم كه دختره حامله بود!– چي مي‌گي ناهيد! تو خونهٌ شما؟– باوركن! مادرم اينا رفتن مشهد عقدش كنن و بردارن بيارنش! مجبورشديم!ناهيد آنچنان با غيض و خشم و عصبانيت حرف مي‌زد كه مينو سر در نمي‌آورد.– چرا اينقدر عصباني هستي!– به خاطركلاهي كه سرمون رفته، ما نمي‌خواستيم اونو براي برادرم بگيريم كه آبرومون بره. اينها نقشهٌ زن برادرم بود. خواهرشو ورداشت وآورد و بعد هم هركاري دختره كرد، به روي خودش نمي‌آورد. اينجوري رو دستمون موند.– چي مي‌گي ناهيد. برادرت كه مجبور نبود. خودت هميشه مي‌گفتي، برادرت آنقدر خوش تيپ و خوش پوشه‌ كه كلي دخترا دنبالش هستن و محل كسي نمي‌گذاره و چشماش جذابه .پس چطوري يك دختر دهاتي اونو عاشق خودش‌كرد؟– نمي‌دونم. خيلي با برادرم حرف زدم كه صرفنظر كند و نگيردش.گفتم، بچه رو يه كاري مي‌كنيم دختره هم برگرده مشهد، طوري‌كه نشده، خودش دسته گل به آب داده. اما برادرم قبول نكرد. مي‌گفت دوستش دارم. مثل‌كولي‌ها وحشيه و ازش خوشم مي‌آد. اين دختراي مشهدي هم راستي راستي بلدند چطوري پسرا رو توركنن. آخه يه دختر شهرستاني كم سواد و برادر تحصيلكردهٌ من، سرم سوت مي‌كشه.مينو دچار حيرت شده بود. اين ناهيد حساس و زودرنج و مافوق انسان، با چه سنگدلي از دختر بيچاره حرف مي‌زد. با ناراحتي گفت:– ناهيد، اصلاً باور نمي‌كنم اين حرفها رو از دهن تو شنيده باشم. چرا تو زندگي برادرت دخالت مي‌كني؟ مگه كسي تو زندگي تو و پرويز دخالت كرد؟ واقعاً به تو چه؟– من كه آبروي خانواده را نبردم. اين دختره بي آبرويي بالا آورده.– بالاخره از چي مي‌سوزي؟ از اينكه دهاتيه و اصل ونسب بالايي نداره و پيش فاميل شوهرخودت ارزشت پائين مي‌آد يا چي؟– خوب معلومه پيش خانوادهٌ پرويز آبروي من هم رفت. وگرنه گور باباشون، من چيكار به كارشون داشتم. نمي‌دونم به فاميل پرويز چي بگم؟ مي‌دوني مهريهٌ من يك ميليونه و اون وقت با يه همچين زن برادري، ارزش من پائين مي‌آد.مينو لحظاتي ياد برادر خودش افتاد كه چقدر دوستش دارد. ولي آيا مي‌تواند يك روز در زندگي او و انتخابهايش دخالت نكند و آنها را قبول داشته باشد. ته دلش احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد كه نمي‌تواند بي‌تفاوت باشد. او دخالت خود را كرده و برادر كوچكش را به كتاب خواندن واداشته و در مسير سياسي شدن انداخته.مينو صحبت را عوض كرد. حال و حوصله مزخرفات زندگي عادي و جنگ و دعوا بر سر ارزشهايش را نداشت. پس‌ گفت:– ناهيد جان، مي‌خوام نوشته‌هامو بيارم پيش تو نگهدارم. چون وضعم جوريه كه ممكنه ساواك بياد خونه‌مون و اگه دفترامو پيدا كنه، خر بيار و باقالي باركن، پروندهٌ قطوري مي‌شه. بهتره مدركي توخونه گير نيارن. فكر كردم بگذارمشون پيش تو.ناهيد خوشحال شد. اينكه بتواند مدركي را قايم كند و كاري براي بچه ها بكند، براش مهم بود.– حتماً بيار. برات قايم مي‌كنم. ولي به شرطي كه دستگير شدي، نگي پيش من چيزي گذاشتي. حتي شكنجه شدي نبايد منو لو بدي! به اين شرط!– حتماً ناهيد. حتماً. چون تو نمي‌خواي دستگير بشي و وارد اين جريانات بشي! مطمئن باش نمي‌گم. دو هفته بعد وقتي لباسهاتو آوردم ،دفترامو هم مي‌آرم.– چه روزي؟– يه روز كه تو حتماً باشي و آدم نااميد از پشت در برنگرده. به خصوص كه هوا اين روزا گرمه. امروز ده دقيقه پشت در بودم، پنج دقيقهٌ آخر را با نااميدي‌گذراندم و از بس لجم گرفته بود، هي زنگ زدم. فكر كردم هيچكس نيست. وقتي زن برادرت درو باز كرد،كلي خجالت كشيدم.ناهيد خنديد. عيبي نداره، توخونهٌ ما آدما تنبل هستند. فقط زن برادر بيچاره‌ام، خيلي زحمت مي‌كشه. دلم براش مي‌سوزه، بخصوص تابستون كه مي‌شه برادرم هم ناراحتي اعصاب داره و حالش بد مي‌شه.– يعني چه جوري مي‌شه؟– يعني بيمارستان رواني بستري مي‌شه. و حالا بستريه.از شنيدن بيمارستان رواني اندوه سنگيني دل مينو را چنگ زد، از كنجكاوي‌اي كه كرده بود پشيمان شد چون ياد برادر ناتني‌اش افتاد.– ناهيد جدي مي‌گي. برادرت رواني مي‌شه. چيكار مي‌كنه؟ داد و بيداد و..– نه بابا! بيچاره آزارش به هيچكس نمي‌رسه. خل مي‌شه كارهاي عوضي مي‌كنه. مامانم اينا تابستونا مي‌برنش ييلاق، تا حالش بد نشه، ولي باز بد مي‌شه و وسط تابستون هرسال بستريش مي‌كنن و زن برادر بيچاره‌ام هم تمام كارهاي خونه رو مي‌كنه و هم يك پاش بيمارستانه.– داداشت چند تا بچه داره؟ شغلش چيه؟– دو تا بچه داره. رانندهٌ كاميونه. تو بيابون كار مي‌كنه.مينو فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با وضع خوب زندگي ناهيد وخانواده‌اش، برادرش راننده باشه يا ديوانه! چشمش به شيشهٌ داروي خواب آور ناهيد كه روي ميز بود افتاد .– ناهيد خودت چرا داروي اعصاب مي‌خوري؟– چون نمي‌خوام بيدار باشم. از دست همه كس و همه چيز زجر مي‌كشم. آدما مثل حيوون رفتار مي‌كنن، مي‌خوابم كه هيچي نفهمم. از زندگي بيزارم.– ناهيد هيچ راهي تو زندگي عادي براي خلاص شدنت وجود نداره. چون مثل همه نيستي. چرا نمي‌خواي جزو ما بشي؟ هيچ راهي نداري جزآنكه راهي روكه ما انتخاب كرديم انتخاب كني.– نمي‌تونم. همهٌ شما خوبين. ولي از دست مهوش و ماهرخ عصباني مي‌شم. اونا هر وقت مي‌آن اينجا زخم زبون مي‌زنن. اونا منو درك نمي‌كنن. حساس بودن منومسخره مي‌كنن. اگه بدوني جشن نامزديم رو چقدر مسخره كردن.مينو خنديد و گفت:– مي‌دوني ناهيد. من فقط اينو مطمئنم كه دو راه بيشتر نيست. يا زندگي عادي يا زندگي انقلابي. بخواي زندگي عادي داشته باشي و انسانيت هم پيدا كني، مي‌شه همين شيشهٌ داروي روي ميزت. اگه من و تو كه خيلي چيزا رو فهميديم، توي اين راه نريم، كي بره؟– راست مي‌گي. ببين، من خودم رفتم كتابفروشي و چند تا كتاب ممنوع با قيمت گران خريدم به خاطر اينكه كم‌كم دارم علاقمند مي‌شم. اما پرويز منو مسخره مي‌كنه. آدماي سياسي رو مسخره مي‌كنه، نمي‌خواد سياسي بشه. مي‌گه تو دانشگاه سراغ اون هم مي‌آن ولي قبول نداره.– ناهيد پس لطفاً هيچي از ما براي پرويز تعريف نكن. كتابا رو هم نشونش نده. بهتره!ناهيد قبول كرد:“باشه”.ساعت نزديك شش بود. مينو بلند شد.– بايد بروم وگرنه بايد به مامان بازجويي پس بدم. حتماً خونهٌ ما يه سري بزن تا مامان باوركنه كه من وقتي مي‌گم مي‌رم خونهٌ دوستام، مي‌آم پيش شماها!– باشه. از مامانت خوشم مي‌آد.– چه خوب، من كه اصلاً خوشم نمي‌آد. همهٌ آرزوم خلاص شدن زودتر از دست خانواده‌است. اما تا ديپلم غيرممكنه. واقعاً مانع هستند.– خداحافظ تا بعد.– بيا اينجا! خوشحال مي‌شم. من تنهام.– سعي مي‌كنم.در را كه پشت سرش بست، به سمت ايستگاه اتوبوس نرفت. پياده راه افتاد. از جابري تا خيابان خورشيد را بايد چند خيابان ميان بُر مي‌زد. گرماي هوا كمتر شده و مي‌شد پياده رفت. هزار فكر در سرش بود. همه مطالب جديدي كه آن روز شنيده بود به خاطرش مي‌آمد. ماهرخ وخبرهايي كه داده بود. بيماري برادر ماهرخ. نامزدي خود ماهرخ. صحبتهاي ناهيد. افتضاحات خانوادگيش. عروسي ها، برود يا نه؟ ازدرگيريهاي بيهودهٌ ذهنش احساس خستگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با خود گفت:« الان درباره هيچ چيز تصميم نمي‌گيرم. بهتره ديگ كله‌ام يه خورده از جوش بيفته.»خود را مشغول تماشا كرد. بيشتر راهش را از كوچه پس كوچه هاي خلوت درخت دار انتخاب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. سر راه از جلوي خانه مهوش رد شد. كوچهٌ قشنگي داشتند. گشاد و پر از درختهاي كهنسال توت. ديگر وقت نبود سري به او بزند. اما دلش براي او پر مي‌زد. از آنجا تا ميدان ژاله ديگر راهي نبود.از جلوي بازار بزرگ ميوه كه رد مي‌شد، غرق تماشا شد. ميوه‌هاي تازهٌ رنگارنگ پرآب درآن گرماي تابستان، آه چه هوس بلعيدني به جانش مي‌انداخت. اما پول نداشت. جلوي بازار ميوه پر بود از ماشينهاي شخصي كه به خاطر خريد بهترين ميوه‌ها آنجا دقايقي پارك شده بودند. بازار پر بود از آدمهاي اعيان، پولدار و شيك كه مال اين دور و برها هم نبودند. از ديدن اين صحنه عصباني شده بود. با خودمي‌گفت: « ديگه چقدر كتاب لازمه آدم بخونه تا بفهمه تبعيض هست، ظلم هست، فقرهست. يك عده دارند و يك عدهٌ ديگر ندارند. بالاي شهر و پائين شهر. جنوب شهر و شمال شهر. داستان“بيست و چهارساعت درخواب و بيداري”است.»بوي گند چنين جامعه‌اي، با بوي لجن جوي بزرگ خيابان ژاله كه از پس ماندهٌ ميوه‌هاي گنديده انباشته بود، جانش را از تلخي پر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با خود فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد آيا نسل ما مبارزهٌ استواري را به پيش خواهد برد. آيا ما خواهيم توانست فداكاري‌اي را كه پدران و مادران ما نكردند، بكنيم؟ سرنوشت اين مرحلهٌ تاريخ چه خواهد شد؟ درآينده چه پيش خواهد آمد؟ چريك‌ها چطور ادامه خواهند داد؟ جامعه چطور بيدار خواهد شد؟به پمپ بنزين جلوي ميدان ژاله رسيده بود. به طرف آجيل فروشي پيچيد.كنارش نوار و پوستر فروشي بود. به پوستر بُتهاي نسل جوان نگاهي انداخت. مسخره بودند. مي‌ديد كه اين سه سال راه زيادي طي كرده و از اين ارزشها، خيلي فاصله گرفته. قبلاً او هم خريدار كالاي همين بازارها بود. انساني پر حسرت و امروز آزاد بود. آزاد از اين عشقها و پرستشها و حسرتها. دم در سينما ژاله مثل هميشه شلوغ و پر از آدم لات و بيكار و ولگرد بود. خنده‌اش‌گرفت. يك روز يكي از آنها به مهوش گفته بود: « حيف كه قيافه‌ات مثل پروفسورهاست، وگرنه دعوتت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم سينما يه لاسي با هم بزنيم. اما از پروفسورها خوشم نمي‌آد.» مهوش به‌ش گفته بود: « حيف شد، چون من هم از لاتها خوشم نمي‌آد!» نگاهي به سينما انداخت. خيلي وقت بودكه ديگر سينما نمي‌رفت. نيازي نداشت.به چراغ قرمز رسيد. خيابان شلوغ و پر از ماشين وهياهوي رفت وآمد بود. بي‌اختيار چشمش دنبال تاكسي‌ها مي‌رفت. پُر هستند يا خالي. او هم مثل بقيه عقدهٌ گير نيامدن تاكسي خالي را داشت. چه خوب كه پياده مي‌رفت و تاكسي لازم نداشت. نگاه ترحم انگيزي به‌آدمهايي‌كه دو طرف خيابان در انتظار تاكسي بودند انداخت. و در دلش‌آهي‌كشيد. كي وضع عوض خواهد شد؟ كي بهتر خواهد شد؟ ياد حرف گورگي افتاد. «ملت تا زماني‌كه خره بايد منتظر باركشيدن هم باشه.» همه زجرمي‌كشند و همه بار مي‌كشند وهمه به جانشان چسبيده‌اند. چرا؟ نمي‌فهميد؟ياد چريك‌ها افتاد و حماسه‌هايي كه آفريده بودند و از جانشان گذشته بودند. همان طور كه فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد از ميدان ژاله تند و تيز رد شد. از جاي شلوغ بدش مي‌آمد. توي پياده رو بزرگ و گشاد كه افتاد قدمش كند شد. جلوي روزنامه فروشي ايستاد و نگاهي به سرتيترهاي كيهان و اطلاعات انداخت. خبري مربوط به خرابكارها نداشت. الهي شكر، كسي دستگير نشده. مدتي است خوشبختانه ساواك ديگر كسي را دستگير نكرده و چريك‌ها زنده‌اند. حتماً دارند زيادتر مي‌شوند، از يادآنها قلبش از اميد لبريز مي‌شد، قلبي‌كه هميشه غمزده بود. چريك‌ها را دوست داشت. ياد و صداي اولين گلوله‌اي كه برخاسته بود در خاطرش بگونهٌ مقدسي جاويدان بود.“سياهكل” شكست سكوت بود و جرقه و نور اميد. ولي حالا كجا هستند؟ چي شدند؟ كسي نمي‌دانست؟از جلو مغازه ها بدون واكنش رد مي‌شد. فقط خشكشويي بود كه بايد با عذاب از جلوي آن مي‌گذشت. معلوم نبود مرد جوان ريز نقش خوش صورت مؤدبي‌كه سلام مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد چه منظوري داشت؟ هرچه بود دختر بدش مي‌آمد. اين آدما چه جوري به خودشون اجازه مي‌دن كه از اين و اون خوششون بياد. چه جوري فكر مي‌كنن؟ لابد فكر مي‌كنن زشت نيستن، نانجيب نيستن، شغل و پول دارن و ديگه دليلي نداره زني يا دختري به آنها نه بگويد. حتماً قبول مي‌كند. اَه! دنياي كفچه ماهيها كوچك و مسخره است. همانطور كه صمد تصويركرده.« يك عمر مي‌رن و مي‌آن و هيچي نمي‌فهمن.» احمد سعيدي هم قشنگ مي‌گفت:« خوشبخت اونهايي‌كه كره خر بدنيا مي‌آن و خر هم از دنيا مي‌رن.»تمام ذهن وكله‌اش پر بود ازكتابها، نويسنده‌ها و حرفهايشان. ولي‌آن كس‌ كه خودش يا بچه‌ها به دنبالش بودند، آرزو داشتندكه ببينند و بيابندش، “كسي ديگر” بود.گاه در قد و قامت آدمهاي توي خيابان، توي اتوبوس، همه جا، اين كس يا آن كس جستجويش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. اما... راستي كجا هستند؟ كجا هستند آنان كه يادشان چون روح پاك و بلند آبشارهاست؟ آه كشيد.چندمتر بالاتر از ايستگاه اتوبوس توي‌كوچه و پس‌كوچه‌هاي خيابان خورشيد پيچيد.گرچه عبور ازكوچه‌هاي خلوت اضطراب‌آور بود، اما عبور از اين‌كوچه‌ها چيزي ديگر بود. بهانهٌ دلش بود. از كوچه دوم و سوم كه مي‌گذشت، يك آرزو، يا سايه‌اي را درخيالش مي‌ديد و لذت يك ديدار در نزديكي‌هاي خانه، شايد همين دور و برها را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.« مگه مي‌شه هيچ وقت نياد؟ مگه مي‌شه دلش تنگ نشه؟ حتماً مي‌آد. ولي اونو نمي‌بينم. اما حس مي‌كنم. دوست دارم احساس كنم اومده، به خاطر من، و داره منو مي‌بينه. شايد يه روز كه در بزنم مامان باعجله در را بازكنه و خبر بده او آمده با مامانش اينا و توي اتاقند. ومن نمي‌توانم تصور كنم، باوركنم. اما شده.آخه عشق كه دروغ نيست و هر عاشقي يه روز دوباره برمي‌گرده، هرعاشقي يك روز مجبوره به نداي قلبش جواب بده.»همهٌ كوچه‌ها تمام شده بودند، ازسه پله كوچه كه بالا آمد، سرك‌ كشيد و پس‌كوچه را نگاه كرد، الكي چشمانش برق مي‌زد وهميشه كه به اينجا مي‌رسيد‌، از سايهٌ او بايد عبور مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، سايه‌اي جدانشدني از روح و ذهنش.پشت در خانه‌ كه رسيد، آخرين جدالها بين اميد و نوميدي درگير بود. در كه باز شد، با سكوت خانه، وزن سبكش تبديل به لاشه‌اي چهل‌كيلوئي شد و به سستي از پله‌ها پائين آمد. اين جنگ خودخواهانه در درونش در هر بار ترك و برگشت از خانه تكرار مي‌شد. چهره‌اش محزون مي‌شد. غمي كه با او بود، مثل همزاد.در اتاق را كه بازكرد، اتاق شلوغ بود. هياهوي تهيه و خريد جهيزيه براي فريده اين روزها خانه را پركرده بود. همسايه‌ها هم كه سوژهٌ خوبي براي فضولي‌گيرشان آمده بود، ول كن نبودند. دو تا اتاق خانه پر بود.اولين سلام و نگاه با مامان رد و بدل شد. قبل از شروع بدخلقي مامان دختر كيسه‌ها را نشان داد و با خوشحالي‌گفت:– همه چي از دوستام گرفتم. هيچي لازم نيست بخرم، بچه‌ها رو هم دعوت كردم.– راست مي‌گي. الهي شكر. خرجمون كمتر شد. كدوم دوستت؟– ماهرخ و ناهيد.قدسي(زن صاحبخانه)گفت:– بارك الله! راستي راستي به دوستاي تو حسوديم مي‌شه. عجب آدماي خوبي هستن.دختر بادي درغبغب انداخت و به شوخي جواب داد:– معلومه جونم! دوست آدم، به خود آدم مي‌ره!قدسي دادش درآمد.– نمي‌شه‌ تو اينقدر حاضرجواب نباشي؟ هيچ ربطي هم به تو ندارن. حالا نشون بده ببينم چي‌گرفتي؟!– همه چي.كيسه را به دست قدسي داد. نگاهش به اتاق نيمه تاريك عقبي افتاد. يك دست رختخواب بزرگ كنار اتاق بقچه پيچ شده بود. انگار رفتن خواهرش جدي بود. فريدهبدون آنكه خوشحالي خود را پنهان كند، اشاره كردكه چيزهاي جديدي خريده‌اند.مينو احساس خشم مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. حتي نيم نگاهي هم نكرد. راهي‌كه خواهرش انتخاب كرده بود، تماماً برايش نفي شده و بي‌ارزش بود. خانهٌ شوهر! ديگ و قابلمه‌اش ديگر چه ارزشي داشت؟صداي قدسي بلند شد: « انشاالله كه مباركه! به سلامتي! فريده جون ديگه اينا رو از اين وسط جمع كن! اين بداخلاق دور ازآدميزاد اومد. ما بايد ديگه بريم.»گفت و بلند شد.صداي مامان بلند شد: « غلط كرده! كجا مي‌رين؟ كبري خانم شما تشريف داشته باشين.» شرمنده‌ام. راستي راستي امروز پدرتون تو بازار دراومد. خيلي زحمت‌كشيدين.»– خجالتم ندين. من‌ كه كاري نكردم. وظيفه‌ام بود.مينو نگاه موذيانه‌اي به كبري خانم انداخت. كلانتر و فضول محله بود. محال بود از كار همسايه‌اي بي‌خبر بماند و دخالت نكند. با اين احوال مينوگفت:– قدسي شوخي كرد. خوشش مي‌آد سر به سر آدم بگذاره. مي‌بخشيد! تشريف داشته باشين.كبري خانم بلند شده بود.– نه جانم! مگه من بچه‌ام كه از اين حرفها ناراحت بشم. خودت كه خبرداري. الآن هفت تا دختر قد و نيم قد توخونه دارن از در و ديوار بالا مي‌رن. برم ببينم چه خبره؟قدسي هم دست چهار تا قد و نيم قدش روگرفت و از اتاق بيرون رفت.مينو احساس كرد حالا مي‌شه در اتاق نفس كشيد. روي كاناپه قراضه اتاق پُشتي دراز كشيد و چشمانش را روي هم‌گذاشت. با هزار فكر در هم و برهم بايد مشغول مي‌شد. فكرش از يكسو و دلش ازسوي ديگر. نمي‌دانست سرانجام مثل تخته پاره‌اي كدام موج او را به چه سوئي خواهد برد. از يكسو امواج جريحه دار عشقي كه از درون خردش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، بود و از سوي ديگر امواج عاطفه و عشق به انقلاب كه به بيرون از خود و به ساحل نجاتش مي‌افكند. به نور، به اميد و اعتماد به خود انساني‌اش مي‌رسيد‌.به حرفهاي ماهرخ فكر كرد. يكدفعه مثل فنر از جا پريد و سراغ فريده رفت. داستان رهبر چريك‌هاي مذهبي را برايش تعريف كرد. مي‌خواست به او حالي كند، كارش اشتباه است.حتي رهبر چريك هاي مذهبي هم ازدواج نكرد .– فريده مثل بز نگاهش كرد وگفت :– ولي من از اين خونه مي‌رم .با ابي بهتر مي‌تونيم يه كارايي بكنيم .– مي‌افتيدگير عمو جون اينا. نمي‌گذارند جم بخوريد .– نه بابا كاري به كار ما ندارن .– يعني خونه تون رو در اختيار چريك‌ها مي‌گذارين؟– خوب معلومه .خيلي كارها مي‌تونيم بكنيم. حتي خونه مون رو در اختيارشون مي‌گذاريم. ما كه نمي‌ترسيم .– فكر كردي! حالا خواهيم ديد .هيچ كاري هم نخواهيد كرد .فريده ناراحت شد. مينو هم ادامه نداد.از اتاق بيرون آمد. به حياط رفت. غروب شده بود. هوا دم داشت. قدسي حياط را آب پاشي كرده بود. نگاهي به ديوارهاي بلند حياط انداخت. واي‌كه چقدر غروباي تابستون غم داشت .چشم مامان از آشپزخانه به‌ش افتاد.گفت:« برو پشت بوم جاها رو پهن كن خنك بشه!»به طرف پله ها راه افتاد. از طبقه دوم كه بالا مي‌رفت، خانم شجاعي، همسايهٌ طبقه بالا هميشه توي‌آشپزخانه بود. بايد با او سلام و عليك مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. پيرزن زحمتكش و مهربان وخيلي لاغر و تكيده‌اي بودكه به لهجهٌ شمالي تندتند حرف مي‌زد و هميشه تعارف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: « بفرما! يك لقمه! بوش مي‌آد.»مينو كه از غذاهاي سيردار شمالي فراري بود. ازجلوي آشپزخانه يواش رد مي‌شد كه چشم خانم شجاعي به او نيفتد، چون ول كن نبود!پشت در بام نفس ازگرما بند مي‌آمد. در را كه بازكرد، پريد بيرون به طرف آن سمت بام كه رو به باغ بود و نفسهاي خنك تر هوا از ميان باغ مي‌آمد. اتفاقي بود. پشت خانه‌شان در وسط شهر يك باغ بود. باغي پردرخت كه كسي هم درآن رفت وآمدي نداشت. ديوار به ديوار باغ دبيرستانش قرار داشت. از اينجا بودكه با دنيايي بزرگ آشنا شده بود و رنجهاي زندگي برايش‌كوچك شده بودند وگرنه زير بار غمها دفن شده بود. غمهايي كه مال او نبود. ميراث اين جامعه بود. جامعه‌اي نكبت زده. در حالي‌كه زيلو و رختخوابها را پهن مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد شروع كرد به خواندن:دل مي‌گه فرار كنم اما نمي‌شه‌ترك اين ديار كنم اما نمي‌شه‌دل مي‌گه سواربشم مثل پرنده پربگيرماسبو شلاق بزنم صحرا و دشت به بربگيرمشوم پرستو و كشم پر به دشت به كرانهروم به آنجا كه نباشد ز رنج و غم نشانه.رختخوابها را پهن كرد وتوي جاي خودش دراز كشيد. ياد مينا قلبش را فشار مي‌داد.« خيلي وقته نديدمش. بهتره فردا برم سراغش. به مامان مي‌گم مي‌خوام برم براي عروسي دعوتش كنم.كتابش روهم مي‌برم. هيچي سردر نياوردم. “اقتصاد” اثر ژرژ پليستر. بايد يكي برام توضيح بده. شايد مينا خودش بتونه. اگرچه اساساً كتابخون نيست.» از فكر اينكه فردا مينا را مي‌بيند، خوشحال شد. برنامهٌ فردايش در‌‌‌‌‌‌‌آمده بود.
پایان بخش اول از کتاب اول

نسلی دیگر و راهی دیگر

تاریخ تحریر سال 1377

تاریخ چاپ سال 1379
ملیحه رهبری

کتاب اول- نسلی دیگر..بخش دوم

2009-04-03T16:00:00.000-07:00

کتاب اول

نسلی دیگر و راهی دیگر

بخش دوم

هر روز صبح ورزش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از موقعي‌كه با بچه‌ها قرارگذاشته بودند صبحها ورزش كنند، هيچ روزي ترك نكرده بود. آن روز هم ساعت هفت بودكه شروع كرد. مامان بيدار شده بود و داشت صبحانه را آماده مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و توي اتاق و آشپزخانه مي‌پلكيد.آقا سيد، مرد صاحبخانه آن طرف حياط از اتاقشان بيرون آمد وكفشهايش را پوشيد و دولا شد، بندكفشها را بست. دختر به ورزشش ادامه داد. هر روز صبح توي حياط همديگر را مي‌ديدند. مرد خوبي بود. مزاحمتي نداشت. ولي تعجب خودش را هم از ورزش كردن مينو پنهان نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. به خوبي مي‌دانست او دختري سياسي‌ست و اينكارش هم دنبالهٌ همان فكرهاست. قدسي اين چيزها را برايش تعريف كرده بود.مرد سلام و عليكي‌كرد و لبخند تحسين انگيزي زد و رفت. مينو هيچ احساس نگراني از بابت اين مرد نجيب نداشت. ترك باتعصبي بود. كيك يزدي مي‌پخت و مي‌فروخت و زحمتكش بود. مينو باخودش فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، توتقسيم بندي طبقاتي اين مرد چه لايه‌اي محسوب مي‌شد؟ كارگر، ارباب، چي حساب مي‌شه و تو انقلاب اين قشر كجا وارد مي‌شه و چه‌كمكي مي‌تونه بكنه؟ آه بلندي كشيد.كاش از انقلاب ميهن خودش بيشتر مي‌دانست. بيشتركتابهايي‌كه خوانده بود مربوط به جوامع ماركسيستي بود و خودش اصلاً نمي‌فهميد چطوري مي‌شود مردم را‌ آگاه كرد.كارگرها و زحمتكشها را. هميشه بحثهاي مينا و مهوش را سر اين موضوع شنيده و سر در نياورده بود. ورزشش كه تمام شد راه افتاد به طرف اتاق. سفرهٌ صبحانه پهن بود.هر روز صبح با مامان سناريوي بيرون رفتن ازخانه را داشت. بايد داستاني آماده مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. معمولاً نمي‌ترسيد و با شجاعت و خونسردي داستانش را شروع مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. محسن و فريده هم سرسفره بودند. فريده هميشه حمايتش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد ومامان راحت‌تر باور مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. كنار او نشست و آهسته‌گفت:– تو شروع كن و از من بخواه كه امروز برم مينا رو براي عروسيت دعوت كنم كه مامان نگه چرا هرروز مي‌ري بيرون.– باشه فهميدم.گوشهاي مامان سنگين بود. فريده صدايش را بلند كرد.– مامان مي‌خوام مينا رو هم دعوت كنم. مينو امروز بره خونه‌شون؟مامان به طرف مينو نگاه كرد، يعني مي‌ري يا نه؟مينو شانه تكان داد و پرسيد:– كِي برم؟ من تو گرما نمي‌رم حالم بد مي‌شه.– صبح زود برو. زودم برگرد.– تا برم ساعت ده مي شه، هوا گرم شده، عصر برمي‌گردم.فريده دخالت كرد:– مينا دختر خوبيه، برادرهم نداره. ناهار بمونه طوري نمي‌شه‌.مامان با اكراه پذيرفت:– شايد مادرش خوشش نياد. ناهاربموني. مزاحم مي‌شي.– – مادر مينا منو دوست داره. صد دفعه دعوتم كرده كه ناهار برم اونجا ولي شما اجازه ندادين.– كار درستي كردم اجازه ندادم. چه معني داره ناهار بري خونهٌ مردم. مگه بي‌صاحبي.دختر باغيض در دلش گفت:« كاش بي‌صاحب بودم. مي‌رفتم دنبال آزادي.»فريده به دادش رسيد.– اصلاً از خير دعوت گذشتم. شما چرا دعوا دارين؟ بيچاره مي‌خواد دنبال كار من بره!– من اين پدر سوخته رو مي‌شناسم. هر روز به يه بهانه خونهٌ يه دوستشه. چرا ما رو دوست نداره؟ هزار تا دوست داره براي همين اهميت به پدر و مادر نمي‌ده. ببين عروسي خواهرشه. اصلاً هيچ اهميتي مي‌ده؟ هيچ كمكي مي‌كنه؟ اون وقت هر روز هم مي‌ره بيرون. دوست! دوست!مينو شكي نداشت كه دعوا مي‌شه و از همان كله صبح اعصابي ديگه واسه هيچكس نمي‌مونه. صداشو از صداي مامان بلندتر كرد.– كدوم دوست؟ كدوم هر روز بيرون رفتن؟ همين الآن لباسهايي رو كه براي كمك به شما عاريه گرفتم، مي‌برم پس مي‌دم بايد برام لباس بخريد. من فقط ديروز بيرون رفتم، به خاطر شما و ديگه هم نمي‌رم. مدرسه تعطيل شده. من ديگه دوستي رو نمي‌بينم.مامان عقب نشيني كرد. مينوكله شق بود وممكن بود اين كار را بكند و مجبور بشود لباس بخرد.– من كه نگفتم نرو. من فقط راستشوگفتم. حالام برو عصر برگرد!مينو پيروز از جدال بيرون آمده بود. سريع از سرسفره بلند شد كه مامان لبخند خوشحالي را در صورتش نبيند. به طرف‌ آشپزخانه دنبال جارو رفت. جاروي خانه هر روز با او بود. بعد مي‌توانست از خانه فراركند. قبل از آن نمي‌شد.از خيابان خورشيد تا ميدان فوزيه چند ايستگاه بود. اما دختر از ميانبُركوچه پس‌كوچه‌ها تا خانهٌ مينا را پياده مي‌رفت. نزديك محله آنها كه رسيد، حس كرد حتي محله مينا را دوست دارد با آنكه جنوب شهر بود، اما دوست داشتني بود. مامان مينا مثل مامان خودش نبود. همه چيز را درباره مينا مي‌دانست و او را بسيار محدود كرده بود. مينو از روبرو شدن با او كمي‌ هراس داشت.« خدا كنه مينا باشه. واي اگر نباشه!»خانه درست ته‌كوچه قرار داشت. زنگ در را زد و منتظر ماند. صداي پائي با دمپائي ازتوي حياط آمد. در خانه زود باز شد. مامان مينا در را باز كرد و قلب مينو ريخت. حتماً مينا نيست كه مامانش در را باز كرد. حالا چيكار كنم؟– سلام. مينا هست؟– سلام. احوال شما. بفرماييد تو، ما كه هستيم! مگه مي‌گذارم از دم در برگردي! اون هم تو اين‌گرما.انگار قلب دختر را فشار داده باشند، براي لحظاتي از زندگي بدش آمد. همه‌اش تلخكامي.– نه خيلي ممنون. مزاحم نمي‌شم. مينا كه نيست!– چه مزاحمتي؟ بيا تو، برمي‌گرده. فرستادمش تا فوزيه خريدكنه!گويي دنيا و همهٌ شاديهايش به او داده شد. پريد تو و در را پشت سرش بست.– داشتم گلدونا رو آب مي‌دادم. بفرماييد تو اتاق! من الآن مي‌آم.مينو وارد خانه شد.ديوارهاي بلند و آجري و حياط كوچك، خانه را خيلي دلگير‌كرده بود. دختر از پله‌ها بالا رفت و وارد راهرو نيمه تاريك شد. سماور و ميزآن در پاگرد وسط راهرو بود و ته راهرو آشپزخانه. دست چپ دو اتاق كوچك تو در تو قرار داشت . تابستان بود و پنجرهٌ اتاق باز بود. كفشهايش را كند و وارد شد. وسط اتاق ميز و صندلي چوبي كهنه‌اي قرار داشت وكنار اتاق يك قفسه كتابخانهٌ چوبي پر و مملو از كتاب. بيشتركتابها مال بيژن بود.مينو روي يك صندلي چوبي نشست. از پنجره مادر را نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چند تا گلدان باقي مانده را با آب پاش آب داد و بعد آن را لب حوض سيماني‌گذاشت و به طرف اتاق آمد. بلوز سياه نازك و دامن گشاد گلداري به تن داشت. جوراب پايش نبود و رگهاي متورم پايش از پيري حكايت بود.نفس زنان وارد اتاق شد و به طرف مينو آمد.– خوب خيلي خوش اومديد. ببخشيد كه مجبور بودم چند تا گلدوني روكه مونده بود آب بدم. هوا كه‌ گرم‌تر بشه ديگه آب براي گل ضرر داره و پژمرده‌ش مي‌كنه. همين تو خنكا بايد آب داد. به شما هم يك شربت بدم، خنك بشين.– نه بابا، من گرمم نيست. من كه غريبه نيستم. آمده‌ام مينا رو براي عروسي خواهرم دعوت كنم.– به به! مباركه. به سلامتي! چقدر خوب. الآن مي‌آم .مادر به اتاق عقبي رفت و لحظاتي بعد با يك سيني شربت برگشت. رو به روي مينو نشست وآه بلندي كشيد.– خوب! خوش به حال مادرت عروسي داره. من كه به خاطر بچه‌هام هميشه عزادارم. از موقعي‌كه دسته گلام گوشهٌ زندون افتادن، دلخوشي‌ام اين‌گلدوناي شمعدونيه و يك وجب باغچهٌ حياط. هرروز‌ كه اين گلها رو آب مي‌دم اشك مي‌ريزم. واسه خون دلي كه به پاي اين بچه‌ها خوردم. خودت نيگا كن بعد ازسي سال به زندگي من. چي دارم، هيچي. سرمايه‌ام، عمرم‌گوشهٌ زندونه. فقط نصفه سال مونده بود بيژن مهندس بشه. اون“كامي” بچه‌ام، شب و روز درس مي‌خوند. چه زحمتي‌كشيد تا دانشگاه قبول شد. (چشمهاي مادر جداً پر‌ از اشك بود.) چه رشته خوبي، بازرگاني.مينو تو دلش‌گفت: « حتماً شبانه روز كتاب ممنوع مي‌خونده و مادر فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرده‌كه درس مي‌خونه.»– مادر خواهش مي‌كنم خودتونو ناراحت نكنين. من هم طاقت ناراحتي شما رو ندارم. خيلي سخته! شما مادريد. ولي باوركنيد اونها هدف خوبي داشتند.– چه فايده؟ آبرو برام نمونده، اسمشون روگذاشتن خرابكار. نمي‌تونم تو فاميل سربلند كنم. اصلاً ديگه رفت و آمد نمي‌كنم. آبروي پدرشون هم تو اداره رفت و بيچاره مرض قلبي‌گرفت. چند ماهه‌ كه روي تخت افتاده و مرتب اكسيژن به‌ش وصل مي‌كنيم. بيچاره مينوش شب تا صبح بالاي سر پدرش مي‌شينه. اگه نبود كه كار ما زار بود. با اين خرج دوا و دكتر پيرمرد. اونا كه افتادن گوشهٌ زندون و ديگه اميدم قطع شده. ولي واي از دست مينا اگه بدوني چه كله شقيه. اين دختر دست بردار نيست و از عاقبت كار برادراش هشيار نمي‌شه‌. مي‌گه راهشون را بايد ادامه بديم. هيچي همين بي‌آبرويي رو نداشتم كه دخترم بيفته زندون و بعد كي ديگه باور مي‌كنه آن دختر، آدم مونده باشه. چه بلاها تعريف مي‌كنن سر زنداني سياسي مي‌آرن. اي‌گور پدر اين سياست. خانم از زمان حزب توده به بعد ما ديگه هيچ كاري به سياست نداشتيم. پدرشون هم كه اداره مي‌رفت و مي‌اومد هيچ كاري به اين كارا نداشت. اين بلا، اين بلا معلوم نيست از كجا پيداش شد. همون يه سفري‌كه بيژن رفت خارجه درس بخونه و نتونست و برگشت، عوض شده بود. يه‌كتابايي مي‌خوند. دوست ناباب خانم، دوست ناباب بچه‌ام روگمراه‌كرد و خونه خرابم‌كرد. همين رحيم زيرپاش نشست. رحيم بيچاره‌شون‌كرد. هم خودش افتاد زندان، هم اينا. دلش كه به حال من كه كرايه نشينم نمي‌سوخت. شمرون خونه دارن و وضعشون خوبه. حالام كه خواهراش دست برنمي‌دارن. پُر رو هستند و مرتب مي‌آن اينجا سراغ مينا. مي‌خوان اينم از راه بدر كنن. اما من نمي‌ذارم. از مينوش خيالم راحته، اما مينا!مينو به تلاش افتاد ذهن مادر را نسبت به مينا عوض‌كند و‌گفت:– نه مادر باوركنيد شما زياد به مينا بدبين هستيد. آخه اون يك موضوعي بود و همهٌ آدماش دستگير شدن و تموم شد. چرا شما اينقدر فكر و خيال مي‌كنيد. مينا نه كسي بود و نه‌كاره‌اي. يه بچه محصل كه بيشتر نبود گول كامي‌ رو خورد. يعني خوب، برادرش بود و دوستش داشت. هركاري مي‌گفت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چيزي نمي‌فهميد. حالام نتيجه‌اش رو مي‌بينه.مادر سري از روي يأس تكان داد.– مينا، واي از مينا. من و پدرش و مينوش و پسرخواهرم، خودمونو كشتيم همين جا، ندامتنامه امضا كنه. نكرد و نكرد. اگه بدوني چه شبي بود و چه شيوني.– آخه مادركاري نكرده بود، واسه چي بايد امضا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد؟– نه جونم. امضا نكرد. مي‌خواست بگه من از راهم برنمي‌گردم. حالام مي‌خواد ادامه بده.– نه مادر! باوركنين من‌كه باهاش دوستم، اصلاً چنين چيزايي ازش نديدم.– شما معلومه اهل اين حرفها نيستيد. يه وقت‌گول مينا رو نخوريد‌ها!– چه حرفها! مادر. نگفتم فكر و خيال مي‌كنيد. ترا به خدا پشت سرمينا به كسي ديگه اين حرفها رو نزنيد. براي مينا خيلي بده. دخترجوون آينده‌اش خراب مي‌شه.– راست مي‌گي مادر. باوركن اين دلم داشت مي‌تركيد.(صداي مادر مي‌‌‌لرزيد)– برات درد دل‌ كردم. ترا به خدا نصيحتش كن. بكشيدش طرف خودتون، طرف درس و دانشگاه. جوونيد، يه خورده هم دنبال تفريح باشيد. هركاري مي‌كنم يك دست لباس بخره زير بار نمي‌ره و مي‌گه همين بلوز و شلوار و چه مي‌دونم(تونيك و شلوار) رو دوست دارم.صداي زنگ در بلند شد. مادر هراسان اشكش را پاك كرد.– حتماً خودشه، مينوجون مبادا بهش حرفي بزني. پيش خودمون بمونه. اگه بفهمه قيامت سر من مي‌كنه.– حتماً، خيالتون راحت باشه. من مي‌رم درو بازمي‌كنم.– قربون دستت.مينو كه از شنيدن حرفهاي مادر درباره مينا و استواري او شارژ شده بود، مشتاقانه به طرف در دويد و در را باز كرد. مينا با چادر نماز و زنبيل پشت در بود. مينو با شوق به مينا نگاه كرد و مينا با تعجب به او.صداي خيلي قشنگ وكشيده مينا بلند شد: « مينو تويي، باور نمي‌كنم. چقدر خوشحالم.» هيچكدام سلام نكردند. مينا با محبت وشوق زياد مينو را بغل كرد. مينوكوتاهتر بود و تا سينه مينا مي‌رسيد‌. همانجا ماند. فقط گفت: « چطوري رفيق مينا؟ من هم خوشحالم.»– باوركن دنيا رو بهم دادن. حياط خونه انگار بزرگ شد.قاه قاه خندهٌ هر دو درحياط پيچيد. مادر از پنجره نگاه كرد، درخت با برگهايش، و گلدان شمعداني با گلهايش.– مينا، مينا، دلم برات يه ذره شده بود.– من هم همين‌طور. چه خوب كردي اومدي. دق كردم. دلم گرفته بود.مينوآنچنان خوشحال بود كه شعركوتاهي در خاطرش نقش بست :« اي پاكِ پاكترين عشقاي نور، تابيده نوراي تاك عشق در قلبمروئيده و بالا مي‌آيياي پاكِ پاك، سپيداركهن شوستاره شب شودرقلب جنوبي ترين جنوب محله‌هاهميشه بتابهميشه بمان. »– خوب! خوش اومدي.مينا با مهرباني سر مينو را از سينه‌اش جدا كرد وگفت:– سر زنبيل و بگير ببريم تو. (مينا هميشه با تحكم حرف مي‌زد و مينو هيچوقت نمي‌رنجيد.)– كي اومدي؟ چطور تونستي بياي؟ چه چاخاني، ببخشيد چه محملي جوركردي؟– خيلي وقته اومدم. يك عالمه مامانت برام درد دل كرد.– آره مي‌دونم از دست من دلش پُره، بي‌خود مي‌گه. خوب، زنبيلو ببريمش‌آشپزخونه. بقيه‌اش با مامان.– تو چادر نماز سر مي‌كني؟ چقدر خنده دار شده بودي.– نه بابا، اما ميدون فوزيه نمي‌شه‌ بدون چادر رفت. اذيت مي‌كنن. من هم واميسم دعوا وكتكاري. براي همين چادر مامانو سركردم.مادر به طرف راهروآمد. صداش تحكم آميز بود.– مينا چي خريدي؟ همه چي‌گيرت اومد؟ ارزون و خوبش رو خريدي؟– آره مامان. اين كيفتون. بقيهٌ پولم توشه.– برين تو! برو پيش مينوجون بنشين! من كه سرشو درد آوردم.– نه مامان، هيچ وقت اين حرفو نزنين. من‌كه خوشحال شدم. شما منو مثل دخترخودتون مي‌دونين. اصلاً فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم اينقدر با من صميمي‌ باشين.مادر با حسرت نگاهي به مينو كرد وآهي كشيد. همه‌اش‌آه مي‌كشيد.– مينوجون ناهار نمي‌گذارم بري. تعارف هم نكن.– نه! بايد برم! مامانم گفته زحمت ندم.– گفتم نمي‌گذارم. زحمتي هم نيست. برين تو ديگه.مينا دست مينو را كشيد. عجله داشت و مثل هميشه عجول و كم حوصله بود. او را به اتاق جلويي برد. توي اتاق رو به روي هم نشستند.مينو مينا را نگاه كرد. همان تونيك و شلوار هميشگي تنش بود. موهاي سياه تابدارش را كوتاه كرده بود، با عينك سياه و ابروان مشكي، چشمان سياه و نافذ گونه‌هاي استخواني و صورت لاغر و باريك و پوست گندمي.آنچنان مينا را با دقت نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد،گويي‌كه چهره‌اي را در ضميرش ضبط مي‌كند. هيچوقت به اين دقت مينا را نگاه نكرده بود. (مينا متوجه شد.)– چيه اينجوري نيگام مي‌كني؟ چه تغييري كردم! خيلي خوشگلم. نكنه عاشقم شدي؟و قاه قاه خنديد.مينو نمي‌دانست چه بايد بگويد؟– موهاتوكوتاه‌كردي؟! يه شكلي شدي. خيلي خوشگل تر نشدي. ولي خيلي دوست داشتني هستي.مينا خنديد.– چه فايده از دوست داشتن تو.همه رو مار مي‌گزه ما رو چراغ نفتي...مينو خنده‌اش‌گرفت وگفت:– واقعاً بي‌استعدادترين آدم در ادبياتي. حتي بلد نيستي يك ضرب المثل بجا بگي!– آخه احتياجي به ادبيات ندارم. من به چيز ديگري احتياج دارم. من اهل جنگم.– آره مامانت از دلاوريت داشت برام مي‌گفت. ننه دلاور مگه تو احمقي كه اينقدر با مامان درگير مي‌شي. محاله اينها يك قدم با ما بيان. فقط و فقط بايد مخفي‌كاري كرد، بو نبرند. بايد برات تعريف كنم كه چي مي‌گفت. بريم بالا بهتره.– بالا بابا خوابيده. مي‌شه بريم اتاق كامي. بايد به مامان بگم. پاشو! (دست مينو را كشيد و به طرف راهرو رفتند.)مامان درآشپزخونه بود و صداي دل اي دلي خواندنش مي‌آمد:جاي آن دارد كه چندي هم ره صحرا بگيرم.سنگ خارا را گواه اين دل شيدا بگيرم.بچه‌ها خنديدند. مامان ببخشيد مزاحم حالتون شديم.– چيه مادر؟– مامان مي‌خواهيم بريم بالا. اتاق كامي.– باشه، اين ظرف ميوه رم با خودتون ببرين.– مرسي مامان.مينو غر زد. حوصله گوجه سبز خوردن ندارم. سيكل ثابت فقيرا تو تابستون. گوجه سبز، گوجه فرنگي، بادمجون.– ولي من هرسه شو خيلي دوست دارم.گوجه هاي خوبي خريدم. من مي‌خورم! غُر نزن!اتاق كامي‌كوچك بود، اما براي خودش اهميتي داشت. مينو هم دوست داشت آن را ببيند. كنجكاو بودكه او( يك انقلابي) چطور زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرده؟ از طرف ديگر هم خوشش نمي‌آمد در اتاق يك پسرجوان برود.به مينا گفت: « خوشم نمي‌آد اتاق كامي‌ بريم.»مينا جواب داد: « جاي ديگه‌اي نداريم، اون كه ديگه نيست.»وارد اتاق شدند. پنجرهٌ كوچكي رو به حياط دلگيرخانه داشت. تختي زير پنجره بود و يه طاقچه پركتاب و وسايل درسي. يك كمد كوچك چوبي، فرشي نخ نما و دو تا صندلي چوبي قديمي و خرت و پرت. پوستري‌كه روي ديوار بود، جلب توجه دختر را كرد. پوستر سياه وسفيد بود. ساحل و غروب خورشيد را نشان مي‌داد. زن و مردي كنار هم با پالتوي سياهِ ساده رو به روي ساحل و افق نشسته بودند و پشت به بيننده بودند. دختر لحظاتي فكر كرد معني اين پوستر چيه؟ كامي‌ يه انقلابيه، چرا اينو به اتاقش زده. اين دو تا آدم به چي فكر مي‌كنن؟ ولي تنها احساسي‌كه داشت اين بود كه از پوستر خوشش نيامده.– خوب بشين. اوه! با چه كنجكاويي داري اتاق كامي‌ رو نگاه مي‌كني.– چرا بازم اتاق اونه، اون كه زندانه. مي‌تونه اتاق مينوش يا تو باشه.– پسرخاله‌ام گفته كامي‌ پرونده‌اش سبكه. ممكنه زود آزاد بشه. ما هم دست نزديم. بعضي وقتا من مي‌آم اينجا و به كامي و بچه‌ها فكر مي‌كنم. كاش من هم دستگير شده بودم.– چه حرفي مي‌زني. بري زندون كه ديگه كاري نمي‌توني بكني. ولي الآن اُميدي هست.– چه خوش خيالي! پدرمن دراومده. زندانِ خونه برام درست كردن. مامان نمي‌ذاره تكون بخورم. مدرسه كه تعطيل شده، اصلاً نمي‌تونم بچه ها رو ببينم. هيچ خبري از هيچ جا ندارم. هرچي خبرداري از چريك ها، از اوضاع و دانشگاه، خلاصه هرچي شنيدي برام بگو، جز روزنامه كه هيچي توش نيست، خبر ديگه‌اي بهم نمي‌رسه.– باشه. يه طوري مي‌گي انگار كه من پيك تو هستم.– آره پس چي؟ فكر كردي واسه چي از ديدنت خوشحال شدم. كلي باهات كار دارم.مينو شروع كرد وگزارش كاملي از هركدوم از بچه‌ها كه ديده بود و هرچه شنيده بود، داد. جريان ماهرخ را هم تعريف كرد. هم موضوع شوهرخواهرش و هم موضوع نامزدي ماهرخ. بعد هم همهٌ حرفهايي را كه مامان پشت سر مينا گفته بود، براش گفت. مينا عصباني بود.– همه مشكلم سر مامانه، سر خونه است، سر نداشتن آزاديه. من نمي‌خوام مثل اونا زندگي كنم. مگه توكله‌شون مي‌ره. چهارچنگولي منو چسبيدن. همه رفت و آمدهامو قطع كردن. فقط كوه جمعه مونده كه با بچه‌ها و مينوش مي‌رم. اگه اون نياد نمي‌شه‌ رفت. مينوش هم‌كه حالا ديگه موي دماغه. هركسي حواسش هست جلوي او چيزي نگه. مخالفت و جر و بحث و بگومگو شروع مي‌شه. ديگه كوه، اون كوه رفتن با بيژن وكامي‌ و رحيم اينا نيست. شده ورزش و تفريح. كوه رفتن چيز ديگه‌اي بود.مكثي كرد. چهره‌اش درهم رفته بود.گفت:– چه زود تمام شد. از دست اينا آخرش به فكر ازدواج افتادم. با زهرا و مجيد و.. حرف زديم. قرار شد مجيد بياد خواستگاريم. بعد به مينوش گفتيم و اون هم به مامان گفت . اگه بدوني چه قشقرق و مخالفتي كردند. نزديك بود بابا بميره. اكسيژن به‌ش وصل كردن و موضوع از اساس منتفي شد. پاي زهرا اينا هم قطع شد. مي‌گه ازدواج كدومه؟ من مي‌دونم مي‌خواي از خونه بري بيرون دنبال خرابكاري. ديوونه شدم از دستشون. واقعاً ديوونه. هيج راهي ندارم. اعصابم داغونه. مرتباً دعوا داريم. من عصباني مي‌شم و جواب مي‌دم.– ببين مينا. پدر و مادر من يك سرسوزن خبر ندارن، وگرنه كارم تموم بود. هيچ‌كاري نمي‌تونستم بكنم. الآن هرروز يكجور مي‌آم بيرون. اصلاً هيچ شكي ندارن. مثل تو دنبال آگاه كردن و قانع‌ كردنشون نرفتم. محاله ، محال. درست مثل داستان ماهي سياهه.– كاش مي‌شد فرار كنم. اما هيچ جائي را ندارم. هيچكدوممون تا وصل نشيم راهي نداريم. هيچ هستيم، هيچ.– مينا تو يك آزادي آماده وكامل مي‌خواي بذارن توگلوت قورت بدي. مگه ما چي كار مي‌كنيم. همه با همين خانواده‌ايم. ازمن‌كه وضعت بدتر نيست. اون مهوش، اون ماهرخ، مريم ، ژيلا وبقيه. چه جوري از خونه مي‌آييم بيرون. كلاس زبان جور كن، بيا بيرون. كلاس كنكور، تدريس، كار پيدا كن. بگو مينوش كمكت كنه. ولي تو يه ذره و دو ذره نمي‌خواي، مي‌خواي كامل و تمام وقت بري دنبال هدف كه راهي پيدا نمي‌شه‌.– راست مي‌گي. شايد همين باشه. خوب شد اومدي. از بس اعصابم داغون بود، فكرم كار نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از وقتي كلك ازدواج نگرفت، خيلي روم تأثيرگذاشت. انگار شكست خورده باشم. به نظرم تنها راه بود. ولي بايد از همين شيوه‌هاي ديگه استفاده كرد. ولي نمي‌تونم سركار برم چون واقعاً مريضم.– نمي‌دونم مينا، ديگه چي مي‌تونم به‌ت بگم؟– ولش كن ديگه. خيلي خسته‌ام. من دراز مي‌كشم. زنبيل سنگين بود.دراز كشيد ولي به پهلو، رويش به سمت مينو بود. عينكش را درآورد. قيافه‌اش خيلي تغيير مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. يك شكلي بود. نمي‌شد گفت خيلي قشنگ، اما خيلي دوست داشتني؛ خيلي. به خاطر كارهايش، افكار و روحيه‌اش و وجودش كه همواره آكنده از شور انقلابي بود. شوري كه در همهٌ لحظه‌ها از چشمانش مي‌باريد. به نسبت بقيه اصلاً كتاب نمي‌خواند. اصلاً اهل حرف نبود. فقط دنبال بقول خودش، “عمل” بود. فقط يك عشق داشت، اون هم انقلاب بود و يك حرف داشت كه اون هم انقلاب بود.– مينا حوصله داري؟– چطور مگه؟– از خودم بگم.– بگو! چي؟– من با يه گروهي ارتباط پيدا كرده ام.مينا بلند شد و نشست. هميشه با حالت جدي با اين نوع مسائل برخورد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.– گروه چي؟ گروه روشنفكر و كتابخون؟ يا اهل مبارزه؟– به نظرم اهل مبارزه هستند. كسي‌كه من باهاش ارتباط دارم. سمپات چريك‌هاست. اتفاقاً اهل كتاب و روشنفكري چنداني هم نيست.– سمپات كدوم گروهه؟ ماركسيست‌ها يا مذهبي‌ها؟– سمپات مذهبي‌هاست. من دو جلسه باهاش صحبت كردم.– چرا باهاش حرف زدي، چرا؟ حتماً تحت تاثير قرار مي‌گيري. ما از ايدئولوژي ماركسيسم هيچي بارمون نيست. نمي‌تونيم حرف‌هاشون رو رد كنيم . در حالي كه اگربا يك ماركسيست صحبت كنند، مذهب هيچي نداره. محاله يك جلسه هم با مذهبي‌ها حرف بزنم.– بايد حرفشون را شنيد. ديد چي مي‌گن، بعد تصميم گرفت.– مذهب را توي همين مملكت خودمون نگاه كن. مذهب ترياك توده‌هاست. يك مشت خرافات و مزخرفات. من و مذهبي شدن يا گوش‌كردن به حرفشون، امكان نداره. راجع به من اصلاً با دوستت صحبت نكن. سعي‌كن رابطه‌ات را قطع كني. من دارم تلاش مي‌كنم. راجع به تو با بچه ها خيلي حرف زدم. عجله نكن! يك راهي پيدا مي‌شه. مينو با خودم بمون. مي‌دوني من دست بردار نيستم. ولي وضع ما سخت و خرابه.– مي‌دونم‌، اما اين قبيل پيشامدها نادر هستند. من از ملاقات با اين فرد ضرر نمي‌كنم.مينا پوزخندي زد:– نه مينو! رفتي ديگه رفتي. بالاخره توي ما، تو رو مذهبي‌ها مي‌بردن. چون دور و برت هستند.– ولي مينا من با خودت خيلي همراه بودم و خيلي اومدم.– آره. اما دستگيري بچه ها منو ويلون كرد. من هميشه دنبال وصل تو به خودمون بودم. اما آزادي تو خيلي كم بود. نمي‌تونستي حتي جمعه كوه بيايي. درسته؟– آره. و بعد هم.. اصلاً بگذريم. از بچه ها برام بگو.– هفته‌اي دو بار با مامان يا مينوش مي‌ريم ملاقات زندان قصر. ميوه و لباس مي‌بريم و چيزهايي‌كه بچه‌ها مي‌خوان .– دلم مي‌خواست مي‌اومدم بچه‌ها رو مي‌ديدم. برام مثل آرزوست. مي‌ري ملاقات چي كار مي‌كنين؟– من سعي مي‌كنم هر طور شده سر پاسبانا رو كلاه بگذارم و خبر بدم و خبر بگيرم.– چه خبري؟– نمي‌تونم بگم. راستي كامي‌ از زندان يك نامه و يك چيزهايي فرستاده .مي‌تونم اونها رو به‌ت نشون بدم. (و مثل فنر ازروي تخت پريد پايين وچند لحظهٌ بعد با يك پاكت برگشت و لبهٌ تخت نشست)مينو هم روي تخت كنارش نشست و كنجكاو و مشتاق بودكه از توي پاكت چي دربياد. يك نامه و يك نقاشي بود .نامه براي مينا بود. تمامي كلمات بوي صميميت و محبتي يگانه مي‌داد و سراسر اميد بود. كلمات و جملات محكم بودند. بدون تزلزلي و يا رنگ و بوي عاطفه‌اي مأيوس و يا شكستي.مينوتعجب‌كرد. نامهٌ يك زنداني و اينقدر اميد! با خود فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:« پس انقلابي اينه و اينطور بايد بود! اينها راه را باز كردند. آيا من مي‌توانم ادامه دهم؟ شورانگيزه اگر كه بتوانم؟ من؟ راستي من چه خواهم كرد؟»و نقاشي براي او حيرت انگيزتر از نامه بود. لحظاتي فراموش نشدني براي دختر بود. باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد او اهميتي داشته باشد و فراموش نشده باشد. بالاي صفحه تصوير يك گل كوچك نقاشي شده بود. با مداد و سايه روشن. ساده بود، خيلي ساده.مينا به دستش داد: بيا، براي توست.– من! چرا؟ من حتي كامي را، يعني هيچ وقت با او رابطه‌اي نداشتم.– پس من چي بودم؟ او هميشه همه چيز را درباره تو مي‌دونست. ببين چه قشنگ كشيده. منظورش را مي‌فهمي؟– آره خيلي قشنگه! يعني عجيبه. يك جاده است تا بينهايت ،تا يك قله و طلوع خورشيد، و دو سمت آن لاله ها و دورتر تك درختي كهن، رود و ماهي سياه كوچولو. فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم كامي اينقدر با احساس باشه. البته احساسات انقلابي!– برعكس خواهرش و مثل بعضي ها خيلي هم با احساس بود.– با تفاوت‌هايي.– بله دقيقاً.– مگه تو بهش چي گفتي كه اينوكشيد؟– هيچي. حالتو پرسيد. مي‌خواست بدونه چطوري؟ من گفتم احتياج به كمك فكري داري. مثل خود من‌گفت مي‌تونه كمك فكري كنه. من تعجب كردم چطوري؟ و اين به دستم رسيد.كسي جواب مينا را نداد. اطاق از سكوت زنده‌اي لبريز بود. وقتي انسانها نه به خاطر خود، بلكه به خاطر هدفي انساني روح و عاطفهٌ پاكشان را پيوند بزنند، بزرگ مي‌شوند. زندگيهاي كوچك و ميرا و آسيب پذيرشان در پيوند با هم قوت و زايندگي و استمرار مييابد. شايد اميد مي‌شود و يا روح زندگي، دميدن و برخاستن.آن اتاق و ديوارهايش و خانه كوچك و دلگير فراخ مي‌شد و آن دو جسم كوچك كنارهم، دو بهارجوان، رستني نو را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. رستني انقلابي را.مينو دراز كشيد. احساس آرامش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.گاه به نقاشي نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد وگاه فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. نقاشي كامي به فكر او سمت وسو مي‌داد. اميد مي‌داد و تصميم گرفتن را برايش آسان مي‌نمود. آنچه كامي‌ تصوير كرده بود. راهي بودكه بايد طي مي‌شد. بايد حركت كرد. بايد رفت. ادامه داد. به كامي و مينا فكر كرد. اين خواهر و برادر درنظرش چون دوگداخته آتشفشان از دل گرم زمين بودند كه به بيرون پرتاب شده بودند. دو آتشفشان بدون سردي وآرامش.مينا هم كنار او دراز كشيد. ساكت نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. مينو دست دراز كرد و موهاي كوتاه و پرجعد مينا را نوازش كرد. مثل دو خواهر يا كه مهربان تر، دو رفيق همدل.– بس كن مينا! يه جوري نگاه مي‌كني. انگار كه يا تو مي‌خواي بميري يا من.– آخه مي‌دونم. حس مي‌كنم كه ديگه رفتي. راهمون كه جدا بشه، خودمون هم ناچار جدا مي‌شيم.– من مثل تو فكر نمي‌كنم. چون عاطفه دارم. تو اهل عاطفه و احساس نيستي. اما تو، هيچ وقت از دلم نمي‌ري. دوستيهاي از اين نوع فراموش نمي‌شن. يادم نمي‌ره كه هرچي توي زندگيت يادگرفتي، همه رو به من هم ياد دادي اون هم توي آن سالها و روزهايي كه من قد يك خرهم سرم نمي‌شد.مينا خنديد: نمي‌دونم چطوري بلدي اين حرفها رو بزني. اصلاً بلد نيستم جوابتو بدم. تمومش كن!– راستي! من كتابتو برگردوندم. هيچي هم ازش نفهميدم. اقتصاد رو مي‌گم. مال ژرژپليستر.– آها. بعد از ظهر با هم مي‌خونيم. به‌ت ياد مي‌دم. اون كه به من ياد داد، الآن زندانه.– كي به‌ت ياد داد؟– خود رحيم بود.مامان از پائين مينا را صدا كرد: مينا! مينا! بياييد پائين.– بله؟– بياييد كه سالاد درست كنيد. سفره رو پهن كنيد. كم كم ناهاره.– نشد كتاب بخونيم.– بعد از ناهار. باشه؟– باشه.عصر بودكه مينو از مينا خداحافظي كرد. زودتر به خانه برگشت، چون براي فردا مي‌خواست پيش مريم برود و بهتر بود امروز زودتر برمي‌گشت و بهانه‌اي به دست مامان ندهد. به خيابان خورشيد كه رسيد يكراست به دكان بقالي رفت و شمارهٌ مريم را گرفت. مادرش گوشي را برداشت وگفت:« مي‌بخشيد نيست. رفته خونهٌ خواهرش.»با نوميدي‌گوشي را گذاشت. از طرف خيابان خورشيد فقط يك كوچه به خانه‌شان راه بود. ولي چند متر كوچه انگار كه راه سنگين و طولاني‌اي بود. سعي كرد چيزي به روي خودش نياورد و بگذرد. اما نشد و آهسته باخود نجوا كرد: « سال‌ها رفت و گذشت و در انديشه بازآمدنت لحظه ها طي شد و مُرد.» اين شعر را از برادرش شنيده بود. منظور شاعر چي بود؟ نمي‌دانست. ولي منظور خودش را خوب مي‌دانست. سومين تابستان مي‌گذشت. به خانه رسيد. با دلخوري در زد:« كي مي‌شد ديگر هيچوقت به اين خانه برنگردد و در اين خانه را نزند؟» در را باز كردند و به داخل رفت. جلوي در اتاق كفشهاي بد‌ شكل وگنده ابي، جفت شده بود. بدون سلام هر دو با هم‌گفتند: « عجب بدبختي‌اي، باز هم دوباره تو! باز هم دوباره تو!»– چطوري؟ چه خبرته اينقدر مي‌آي اينجا. انشاالله هفته ديگر از شرت خلاصيم؟!– سلام! احوال شما. خواهر زن عزيز و بد اخلاق. اين دفعه ديگه به خاطر شما اومدم.– من! چه حرفها. خيلي ازت خوشم مي‌آد؟ به خاطر من هيچ وقت نيا. خوشحال‌ترم.– خواهر زن عزيز اين حرفها رو نزن از فردا خواهرت اسير دست من مي‌شه و خوب نيست با اون تسويه‌كنم.مينو خنديد:– چي شده ابي؟ حالت خوبه. بامن چي‌كار داري؟(ابي فيلم بود. بدون مدتها شوخي و اذيت، حرفش را نمي‌زد. بالاخره بالا آورد.)– يك بسته دارم. از يك آدم محترمي.– مهم. خنده داره،آدم محترم! هيچكس هيچ رابطه‌اي جز كتاب و جزوه با من نداره. كي داده؟ باقر؟جزوه يا كتاب؟– مثل اينكه فراموش‌كردي. جداً گفتم آدم محترم، نه مثل من و باقر، بلكه اهل عمل!– آه يادم افتاد. قرار بود فاميلتون براي من اگر به دستش برسه يك چيزهايي بفرسته.– درسته! فقط گفت اومدي سر قرار اونها رو برگردوني.– دستت درد نكنه. پس بلند شو بروكه زودتر بخونم چون پس فردا بايد برم سرقرار.– باشه مي‌رم، اما اتاق عقبي پيش خواهرت. تو هم حق نداري بياي اونجا.– از جلوي چشمم‌گم شو. چند متر دور و نزديكش مهم نيست.عادت داشتند مثل خروس جنگي به هم مي‌پريدند.مينو داخل كمد ديواريِ پهنش شد. آنقدر لاغر بود كه راحت توي كمد جا مي‌شد. همانجا نشست. « چي برام فرستاده؟ بايد يه چيزي باشه كه تا حالا نديده و نخونده باشم. بالاخره يك آدم انقلابيه با يك كساني رابطه داره. اميدوارم جزوهٌ انقلابي باشه. كتاب خودم مي‌تونم گير بيارم.»بسته را باز كرد. يك جزوه و يك كتاب بود. جزوه كار دانشجوها بود. اسم جزوه نشريهٌ اسلامي بود.كه با طرح شمع نوشته شده بود. شمعهاي نشريه روشن و اسلام خاموش بود.برآوردي كرد. خواندن جزوه چقدر طول مي‌كشد؟ فردا تمام مي‌شد. اما كتاب را نمي‌رسيد‌ مگر آنكه شب تا صبح بخواند. هر دو را بست و در پاكت داخل كمد گذاشت. در كمد را بست و سراغ مامان رفت.– مامان چي‌كار داري بكنم؟مامان بادمجانها را به دستش داد. پس امشب اصلاً وقت نمي‌شد.فردا تمام جزوه را خواند و كتاب را هم نگاه كرد. ازآن نه خوشش اومد و نه چيزي فهميد. مال سيدقطب بود. درهمهٌ “نشريه ” تنها يك داستان قابل توجه بود و رويش تاٌثير گذاشت. به طوري‌كه بعد از بستن جزوه نتوانسته بود آن را فراموش كند. جديد بود يا تازگي داشت! داستان از حضرت علي و به قلمي هنرمندانه نوشته شده بود. قبلاً آن را نشنيده بود. داستان درباره رطب فروشي بود كه رطب ها را دو قسمت كرده و خوب و بدآن را به دو قيمت به گدا و ثروتمند مي‌فروخت. علي پس از مشاهده با خشم رطب‌ها را يكي مي‌كند. مرد برآشفته مي‌شودكه مگر توكيستي؟ علي پاسخ مي‌دهد خليفهٌ مسلمين! و با ملاطفت به مرد مي‌گويد: « به يك قيمت بفروش تا فقير وغني هردو مساوي باشند.» بعد از مطالعه، دائماً فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. در مسير فكري جديدي قرار گرفته بود. از اسلام و دين اصلاً خوشش نمي‌آمد، اما حاضر شده بود آشنا شود. سه سال تماماً كتابهاي ممنوع ماركسيستي خوانده بود. ندرتاً چيزي اسلامي خوانده بود. حالا شروع كرده بود. فردا هم قرار داشت.روز بعد زودتر از او سر قرار رسيد. جزوه و كتاب هم همراهش بود. چند لحظه بعد او را ديد كه از رو به رو مي‌آمد. سلام و عليك كردند. خيلي بيگانه. دخترگفت زياد وقت ندارد. كتاب و جزوه ها را آورده و يك ساعت بعد بايد برگردد.پسر ابراز تاٌسف كرد:– حيف شد! مطالب زيادي در برنامه‌ام بود كه صحبت كنيم.– چاره‌اي نيست. من بايد زود برگردم. بهتر است سريعتر جائي بنشينيم و صحبت كنيم.در يك نقطهٌ دور وخلوت پارك، روي نيمكتي نشستند.پسر از نتيجهٌ مطالعه پرسيده. دختر به راحتي پاسخ منفي داد وگفت:– خوشم نيامد. كلاً از مذهب خوشم نمي‌آد. به خصوص ازكتابي‌كه فرستاده بودي.فكر كرد شايد با جوابي به اين صراحت، پسر تصميم بگيرد به تماس‌شان پايان دهد. ولي اينطور نبود. پسر مطمئن و آرام پرسيد:– از كدام قسمت كتاب خوشت نيامد. بگو كه بحث كنيم.– از همه‌اش. اصلاً اسلام چيه؟ شما چي مي‌گيد؟ هزار و چهار صدسال پيش چه ربطي به زندگي امروز و تضادهاش داره؟ اصلي ترين مشكل جامعه امروز رو چي مي‌دونيد؟ چه راه حلي داريد؟ من خدا رو قبول ندارم. دين پدر و مادرم. همون اسلام شما، جهل و خرافاته.. من به كمك ماركسيسم جامعه طبقاتي را شناختم و علت رنجهايي را كه مي‌بريم فهميدم. بگذار يك مثالي ازكودكي‌ام برات بزنم تا بهتر متوجه منظورم بشي. آن موقع من شايد هشت يانه ساله بودم. شبهاي ماه رمضون با مامانم و خاله‌ام مي‌رفتيم روضه و شبهاي احياء چراغها رو خاموش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند و دعا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. خاله‌ام به من گفت: دل شما بچه ها پاكه. موقعي‌كه چراغها خاموش شد و (الغوث، الغوث‌ )گفتند تو به خدا بگو و دعا كن كه به شما خانه‌اي بدهد و راحت بشيد ومن بدون هيچ شكي دعا كردم چون دلم براي مامانم خيلي مي‌سوخت. اما بعد باز هم صاحب خونه‌اي نشديم كه هيچ، زندگي پدرم روز به روز بدتر هم شد. هميشه به خاطركرايه خونه پدرم و مادرم دعوا داشتند. چون عقب مي‌افتاد. من از بچگي‌ام از خدائي‌كه كاري براي دردهاي ما بكنه، نااميد شدم. فقط آنچه از خدا در ذهنم باقي مانده بود. ترس بود. چون مي‌توانست همهٌ آدمها رو به جهنم ببره. چون همه گناهكارند. براي گناهان كوچك مدت جهنم كوتاه و براي گناهان بزرگ، جهنمي ابدي. مي‌دوني شايد بتونم بگم به خاطرآن حادثه در بچگي، خدا در قلبم و در جريحه دارشدن باور و اعتمادم مُرد. اما ترس از او باقي ماند. تا اينكه كتابهاي ماركسيستي خوندم. مناسبات حاكم و ظالمانه برجامعه و طبقه كارگر را فهميدم. حقوق اين طبقه را فهميدم. بعد ديدم جوامعي اين مشكلات را حل كرده‌اند. خانه براي كارگر، دستمزد و بيمه. فكرنمي‌كني حيرت كردم كه پدر و مادرم و بقيه درچه خواب غفلت عجيبي هستند و فكر مي‌كنند تمام بدبختي‌هاشون ناشي از گناهانشان است. درحالي‌كه ..پسر صحبتش را قطع كرد:– فهميدم. مثال خوبي زدي و حق داري. من تا آنجايي كه بتونم در اين جلسه يا جلسات بعد، جواب سؤالاتت رو مي‌دم. سؤالات تو رو من هم داشتم و جواب گرفتم.– ولي تو آدم مذهبي‌اي هستي. خانواده‌ات مذهبي و متعصب هستند. چطور مي‌گي سؤالات منو داشتي؟پسر با تأسف عميق سري تكان داد:– درسته من از خانواده مذهبي هستم. اما خيلي وقت بود از آنچه پدرم به اسم دين برايم مي‌گفت، بدم مي‌اومد و تاثيري رويم نداشت. ظاهراً مذهبي بودم اما در واقع به دنبال همين ارزشهايي كه در جامعه است بودم و ايده‌آلم بود. پول– مقام– زن خيلي زيبا.. حتي قصد داشتم خانواده‌ام رو ترك كنم و كامل مثل بقيه آدماي جامعه بشم. و مقداري هم توي فسادش رفتم، ولي آشنايي با يه آدمايي كه از اسلام چيزي مي‌گفتندكه پدرم هرگز حاضر نبود بگويد و مخالف هم بود، كم‌كم منو جذب كرد. همانها را مي‌تونم براي تو هم بگم.– ولي انتظار نداشته باش من جذب بشم.– طبعاً نه! چون اختيار آدمها با هم فرق مي‌كنه. سؤالاتي را كه داري با دوستام طرح مي‌كنم و جزوه يا كتاب مناسب برات مي‌فرستم. ولي قبول كن نزديك سه سال فقط كتاب ماركسيستي خوانده‌اي و چيزهاي زيادي مي‌دوني، و من اصلاً زياد كتاب نخونده‌ام، ولي مي‌تونم از آنچه انتخاب كرده‌ام، دفاع كنم. ضمناً بهت بگم كه با ديكتاتوري توي جوامع ماركسيستي امروزه كسي موافق نيست. بعداً درباره‌اش صحبت مي‌كنيم.– باشه. پس ما سر همهٌ موضوعات بحث خواهيم داشت. الان هم بهتره به سمت ايستگاه راه بيفتيم. من بايد زودتر برگردم.– بايد سعي كني وقت بيشتري آزاد كني.– حتماً اين كار را مي‌كنم.– من سه قرار درهفته را پيشنهاد مي‌كنم.– بايد ببينم چطور مي‌شه آن را جور كرد؟ مشكله چون مدرسه‌هام تعطيلند. تو خيلي آزادي. خانواده‌ها به پسرا كاري ندارند.– نه اينطور فكر نكن! من بدترين كار را كردم و بدترين بحث و دعواها را با پدرم سر دين و مذهب خودش و خودم كردم. اسلام من و پدرم يك تفاوت اساسي داره.. اسلام من سياسي‌ست و مال پدرم غير سياسي. حالا به خاطر سياسي بودن حساسيت روي همه كارهام پيدا كرده و همه كارامو زيرنظر داره و تهديد هم كرده كه اگر سياسي بشم خودش منو لو مي‌ده تا كشته نشم.– عجب باباي احمقي.– بهر حال وضعم از تو بدتره. فكر نكن چون پسر هستم بهتره.. تو رو خانواده‌ات نشناخته.– شرايط كار براي همه‌مون مشكله. آزادي براي كسي‌كه دم از مبارزه بزنه، وجود نداره.– فكر مي‌كنم پاتريس لومومبا بود كه مي‌گفت: «آزادي را به هيچكس در طبق نقره تقديم نمي‌كنند.»– آره.به ايستگاه رسيدند. قرار را هفته آينده شنبه ساعت دو بعد از ظهر گذاشتند و در دو مسير جداگانه رفتند. مينو توي اتوبوس كه نشست، توي فكر رفت. هميشه دوست داشت از گذشته شروع كند و به حال برسد. ببيند كجاست. جلوتر يا عقب تر. سه سال گذشته بود. آن روزها و ماجراها و اين قرارها را به نسبت آنچه درگذشته اتفاق افتاده بود، چيز ديگري مي‌يافت. شايد كمي احساس اضطراب داشت. كجامي‌رود؟ آنچه مسلم بود آينده و اختيار آن هنوز در دستهاي خودش بود. از اينكه تحت فشاري نيست تا زودتر جواب بدهد، از اينكه هنوز تصميم خبطي نگرفته و از فكر اينكه با همهٌ بچه‌ها موضوع را در ميان خواهد گذاشت و تنها نخواهد بود عدم اضطراب و يا آرامشي حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ديگر به آن فكر نكرد. به ياد اكرم افتاد. يك هفته قبل از عروسي خواهرش، به يك عروسي ديگرهم دعوت داشت و آن عروسي خواهر ناتني‌اش اكرم بود. داداش خودش آمده و دعوتش كرده بود. چند روز بود كه داشت فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: « برم يا نرم؟» چون اصلاً به عروسي نمي‌رفت. با جمعي كه براي خوردن و رقصيدن مي‌آمدند، همخواني نداشت. خود را وصله ناجوري مي‌ديد كه‌گوئي همه چپ چپ نگاهش خواهند كرد. بخصوص زنها كه در آن روز فقط به‌ آرايش و لباسهاي‌گران و قشنگ و طلا فكر مي‌كنند و پشت سرهمه حرف مي‌زنند. حوصلهٌ متلك‌هاي آنها را نداشت. از خود مي‌پرسيد: « برم يا نرم؟» دلش نمي‌خواست، اما مجبور بود برود، چون با اكرم دوست بود. و بعد هم به خاطر داداش. نمي‌توانست به داداش بي‌احترامي‌كند. داداش در ذهن او جاي خاصي داشت. خيلي حساس بود و نبايد ناراحت مي‌شد. احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد بالاخره خواهد رفت. تا رسيدن به خانه همچنان در جنگ و جدال فكري بود. به خانه كه رسيد امن و امان بود و مامان بويي نبرده بودكه مدرسه نرفته. اگر مي‌فهميد، ديگر اجازهٌ خارج شدن از خانه را به او نمي‌داد. دختر از اين اسارت در چنگ خانواده هميشه رنج مي‌برد. جوان و خانواده اغلب دو دنياي متفاوت و بيگانه از هم بودند وجوان اگر انقلابي باشد به مراتب وضعش بدتر و شرايطش سخت‌تر مي‌شود و طبيعتاً ميل به گريزش از خانواده هم بيشتر.روز پنج شنبه، به خاطر عروسي به آرايشگاه رفت. نزديك بود. سركوچه و مال مهري خانم، همسايهٌ دو خانه آنطرف تر. مينو به دخترش ناهيد درس مي‌داد ( تدريس خصوصي.) چندسال بود. ناهيد خيلي دوستش داشت و هميشه دور و بر مينو مي‌پلكيد. لااقل هفته‌اي يك بار مي‌بردش‌آرايشگاه مامان و موهاي بلندش را مي‌پيچيد و آرايش ساده‌اي مي‌داد. ساده و زيبا. مهري خانم بارها صميمانه به مينو گفته بود: « من شما رو خيلي دوست دارم. دلم مي‌خواد دخترم از شما ياد بگيره، اما فقط رياضي و من نمي‌خوام دخترم سياست ياد بگيره!»امروز به خاطر عروسي خود مهري خانم موهاي او را آرايش داد. از زيردستش كه درآمد، چه قشنگ شده بود. احساس دوگانه‌اي داشت. از سوئي از زيبايي آن لذت مي‌برد و ازسوي ديگر از تناقض اين كار را با رفتار وكردار آدمهاي انقلابي، احساس شرمندگي داشت. ناهيد و مامانش خيلي تعريف كردند. خانه هم كه رفت همه تعريف كردند. با اين حال به خودش فحش داد و قسم خورد كه اين آخرين بار در زندگي انقلابي‌اش باشد. به ساعت نگاه كرد. دير شده بود. چقدر آرايشگاه وقت مي‌گرفت. تعجب كرد. چطوري آدمها اينقدر وقت صرف آرايش مي‌كنند؟ عاقلانه نيست. ناراحت بود. كلي از وقت مطالعه و برنامه‌هايش را از دست داده بود. عليرغم تناقض فكري كه داشت، راه افتاد. اما احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد موجود غير واقعي و مسخره‌اي شده. اين آرايش لعنتي برايش معني ديگري نداشت.عروسي در دو خانه بر پا بود. خانهٌ همسايه را هم قرض كرده بودند و اتاق عقد آنجا بود. همه جا شلوغ و پر ازآدم بود. خيلي‌ها با او سلام و احوالپرسي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند كه مينو آنها را اصلاً نمي‌شناخت .آشناهاي قديمي بودند و جوياي حال مادرش مي‌شدند. زهرا خانم مامان داداش، خودش به استقبال آمد و از آمدنش اظهار خوشحالي و تشكر كرد. مينو متوجه شد براي خودش كسي شده و چقدر به او احترام مي‌گذارند. فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد بدون مامان تحويلش بگيرند. اماعجب! نه، بزرگ شده بود. مينو به زنها و رفتارشان با دقت نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چقدر به خاطر لباسهايي‌كه پوشيده بودند و جواهرات و آرايش خوشحال بودند. برايش خنده دار بود وبا خود آرزو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: «كاش همهٌ اينها انقلابي بودند.» آن وقت آيا چنين بساط مسخره‌اي به پا مي‌شد؟ هرگز فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. اكرم آن دختر روشنفكر ماركسيست، به چنين سرعتي به اين سرنوشت مسخره سقوط كند. چيزي كه حالا بيشتر رنجش مي‌داد، سرنوشت اكرم بود. اكرم چرا؟ دنبال فرصتي بود تا اكرم را گير بياورد. اما عروس خانم هنوز از آرايشگاه نيامده بود. در حياط دوم بساط مطرب روحوضي برپا بود وهمهٌ مهمانان به آنجا دعوت شده بودند. آنجا دو زن بيشتر از بقيه توجهش را جلب كرده بودند. اولي زن كم سن و سال و لاغري، باچشمان قهوه‌اي خيلي درشت بود كه سه تا بچه داشت و هيچ‌كدام را همراه نياورده بود تا كمال لذت را از جشن ببرد. شوهر اولش به خاطر لاغري طلاقش داده و خيلي توي سرش خورده بود و حالا اين دومي بد نبود. زن تلاش زيادي براي جلب توجه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و اولين نفري بود كه رفت جلوي سن نشست تا خوب مطرب ها را نگاه كند و لذت كامل ببرد. مينو يك ساعت قبل، درحياط اول، توسط يك پيرزن فاميل، همهٌ اطلاعات، مربوط به شجرهٌ زنهاي خاص(دو شوهره) را كسب كرد. معلوم نبود چرا پيرزن احساس مسئوليت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، داستان آنها را برايش بگويد. موقع تعريف، گاه دلش هم مي‌سوخت و چشمانش پر از اشك مي‌شد. بخصوص داستان همين زن جوان لاغر را كه بازگو كرد. شايد لازم مي‌ديد دخترجوان پند بگيرد و دو شوهره نشود. و با لهجهٌ شيرين قزويني خود در آخرگفت: « واي بَبَم! خدا قسمت نكنه. هيچي از اسم دو شوهره بدتر نيست. اما حالا اگه يه وقت هم پيش اومد قسمته ديگه. كاريش نمي‌شه‌ كرد. اما كه انشاالله پيش نياد.» توي راهرو و سرپا، به سرعت پيرزن اين صحبتها را با او كرده بود.زن دوم هم جوان، قدبلند و خوشرو بود و لباس نسبتاً برهنه‌اي به تن داشت وكنار مينو نشسته و از شوهر دومش براي قوم وخويشي كه بعد از مدتها، درعروسي به هم رسيده بودند، تعريف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:– نمي‌دوني چه مرد ماهيه! روشنفكره. اصلاً كاري به كار من نداره. آزادم. بي حجاب. آستين كوتاه. راحت شد جونم. من اصلاً با اون مرد عوضي نمي‌تونستم بسازم. به همه كارم‌كار داشت..مينو خنده‌اش گرفته بود و احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد كه با تعريف بي‌خودي از شوهر دوم قصد دارد قُبح شوهر دوم را كه در جامعه بخصوص در جنوب شهر وجود داشت‌كم كند، والا اكثر مردهاي زمانه بد بودند و زنها ناراضي. اما از شنيدن كلمهٌ روشنفكر و قمپوز الكي زن لجش‌گرفته و عصباني شد و در دل فحش داد:« زنيكهٌ عوضي! معلوم نيست چرا به مرد بي‌‌بند و بار روشنفكر مي‌گه. يه چيز ديگه اسمشو بگذار. بگو شوهرم امروزيه.»درهمين گير و دار بازار رقص عمومي هم‌گرم شده بود و جمعيت يك صدا اسم همين زن “پريسا خانوم” را صدا مي‌زد. گويا قبلاً اين مهارت زن شناخته و مورد پسند قرار گرفته بود. زن با ناز بسياري بالاي سن رفت و با مرد جوان مطرب كه تمام وقت كارش رقصيدن بود، خوب رقصيد. بعدكه رقص تمام شد غرق در لذت‌كف زدن و تشويق جمعيت باخوشحالي سرجايش برگشت و شروع كرد از پسره مطرب تعريف كردن: « خيلي وارد بود و خودشو با من‌ كوك مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد وگرنه خراب مي‌شد و آبروم مي‌رفت. اين همه كه جمعيت از من درخواست‌كرده بود. حيف‌كه شوهرم نبود ببينه. رفتم براش تعريف مي‌كنم. ولي شنيدن‌كي بود مانند ديدن؟ اصلاً از اون مردها نيست كه ناراحت بشه. مگه چي شده من بامرد غريبه رقصيدم؟ يك شبه و تموم مي‌شه ديگه نه اون منو مي‌بينه و نه من اونو!»مينو به غيرتش برخورده و از اينكه وقتش اينجا و اينجور تلف مي‌شد حرص مي‌خورد و پشيمان بود. به خودش فحش مي‌داد:« براي چي اومدم؟ من اگه مي‌دونستم اين خبرا و اين حرفهاي مبتذله نمي‌اومدم. اگر چشمم به اكرم بيفته. اگه اين عروس خانم از آرايشگاه بياد!»وسط شب بودكه ديگه صداي جيغ و لي لي لي لي زنها بلند شد وخبر از رسيدن عروس خانم و شاه داماد داد. وهمه براي ديدن عروس هجوم بردند و صداي آواز مطربها كه عروس چقدر قشنگه به هوا بلند شد. مينو به خودش‌گفت: بد نشد اومدم عبرتي براي خودم شد. سرنوشت تسليم شدن به زندگي عادي را ديدم. چه چندش آوره!عروس خانم آمد و به همراه داماد بر دو صندلي مخصوص جلوس كردند. جوانها و پيرها دورشان كردند و به نوبت كنار عروس و داماد مي‌نشستند و تبريك مي‌گفتند.بالاخره نوبت به مينو رسيد وخيلي سعي كرد حرف نيشدار و تلخي به اكرم نزند، چون بعيد نبود اين دختر حساس تا صبح گريه كند، از سرنوشتش خبرداشت. اغلب تا صبح گريه بود. با لبخندي به اكرم و كاظم نزديك شد و تبريك گفت و كنار اكرم نشست و دو پهلو پرسيد: خوب اكرم جون ما رو“شوكه” كردي. اصلاً فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم. چي شد يكدفعه تصميم گرفتي؟اكرم آهسته گفت: « ببين مامانم گفته اگه عروسي رو به هم بريزي خودمو مي‌كشم. فقط الآن از من نپرس چون سيل اشكم راه مي‌افته، يك ماه فقط گريه كردم. بعد همه چي رو برات مي‌گم. باشه؟»مينو گفت: « حتماً دليلي داشتي كه ازدواج كردي. اما نتونستم طاقت بيارم و پرسيدم. باشه هفتهٌ ديگه مي‌بينمت. فريده براي عروسي‌اش دعوتت كرده. با چند تا از بچه ها بيا.»اكرم به سرعت قبول كرد. حالا نسبت به مينو در موضع خيلي پائين‌تري قرارگرفته بود و با فروتني پذيرفت. دوستان اكرم دور و برش بودند و نگاههاي دلسوزانه مرتباً نثارش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند و لبهايشان از لبخندهاي دروغين پر بود.نيمه‌هاي شب بودكه مينو با داداش به خانه برگشت. همه خواب بودند يكراست به پشت بام رفت. نفس راحتي كشيد كه ‘عروسي’ تمام شده بود.روز جمعه طبق معمول ابي‌آمد. يك كتاب و دو تا جزوه تايپي هم همراه آورده بود. جزوه‌ها، زندگينامهٌ چند چريك فدائي و چند چريك مجاهد بود. اسم فدائيها را شنيده بود. اما با اسم مجاهد تازه آشنا مي‌شد. قبلاً همه را مذهبي مي‌ناميد. زندگينامه‌ها را چندين بار تا آنجا كه حفظ شود و قاطي نكند، خواند. چون بايد براي بچه ها نقل مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. شرح دستگيريها و مقاومت زيرشكنجه از اهميت زيادي برخوردار بود و بايد به همه بچه ها منتقل مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. دلش مي‌خواست اجازه داشت و جزوه‌ها را به بقيه بچه‌ها هم مي‌رساند. بايد دفعهٌ بعد اين موضوع را سؤال مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. فعلاً اجازه نداشت. مي‌دانست.تا شب كتابهايي راكه رفيقش فرستاده بود، خواند و تمام كرد.روز بعد سراغ مريم رفت. چندروزي كه مي‌گذشت و بچه ها را نمي‌ديد، بي‌طاقت مي‌شد. مريم را تقريباً مي‌پرستيد. تا خانه مريم راهي نبود. آن طرف خيابان ژاله، دو تا كوچهٌ بلند و يك‌كوچهٌ كوتاه فاصله داشت. محلهٌ خلوت و پُردرختي داشتند. زياد جنوب شهري نبود و وضع خانوادهٌ مريم هم خوب بود. پدرش كارمند بازنشسته بود. برادر و خواهرش كارمند بودند ومريم هم بيشتر از همهٌ بچه‌ها پول كتاب خريدن داشت.واقعا با شوق به سمت خانهٌ مريم مي‌رفت. با رقص يا پرواز. در را كه زد، مريم خودش در را بازكرد و چهره‌اش از خوشحالي شكفته شد. با محبت مينو را بغل كرد و‌ بوسيد:– واي چقدرخوشحالم. دلم تنگ شده بود. چطوري؟معمولاً سلام نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند و كلام اول را “چطوري”مي‌گفتند.– خوبم. دل من هم تنگ شده بود. وگرنه الآن اينجا نبودم. توچه طوري؟– بد نيستم. مي‌آي تو؟ يا مي‌خواي دم در‌صحبت كنيم؟– مي‌آم تو! به مامانم گفته‌ام كه مي‌آم پيش تو. اجازه داد.وارد حياط شدند.– خوب خوش آمدي! حتماً يك بغل هم خبرداري. دلم گواهه.– مي‌دوني كه دست خالي نمي‌آم و موقعي پيدام مي‌شه كه خبري داشته باشم.مريم خنديد و گفت:– بله! چندساله كه شما قاصدك ما هستيد.دست در دست هم، از حياط بزرگ و پرگل و درخت خانه گذشتند. درب شيشه‌اي و بلند هال باز بود. وارد شدند. ته هال، آشپزخانه قرار داشت و مامان آنجا بود. مريم با شوق و بلندگفت:– مامان، ببين كي اومده؟ مينوه.مادر از آشپزخانه به سمت هال آمد. لباس تابستاني زيبايي به تن داشت. عليرغم سنش هنوز بسيار زيبا بود. چشمان آبي، قدكشيده، پوست سفيد و خوشرنگ. مريم و خواهرانش كمترين شباهتي به او نداشتند و از زيبايي او چيزي به ارث نبرده بودند.مينو سلام كرد. مادر با خوشرويي بسيار جواب داد. و به خنده‌گفت:– عجب كارخوبي كردي به مريم سر زدي. ازصبح مونده بودم كه، خدايا، اخماي اين مريم كي باز مي‌شه؟ به خودشم گفتم، اما قبول نكرد. حالا ببين! چقدر خوشحاله. انگار دنيا رو بهش داده‌اند. خوش به حالت اينقدر دوستت داره. البته من هم خيلي دوستت دارم. واقعاً نازي!مينوكه از خجالت سرخ شده بود، مادر را بوسيد و با حاضرجوابي‌گفت:– نمي‌دونم چرا اين صحبتها را مي‌كنيد. اما مريم خودش، خداي خوش خُلقيه.قاه قاه مادر در هال و اتاقها و پله‌ها پيچيد:– بله، ولي براي دوستانش. ما كه نديديم.مينو خود را نباخت و گفت: « مادر يعني از آمدنم شرمنده باشم.»مادر تعارف كرد. اساساً زن تعارفي‌اي بود:– نه، خدا مرگم بده. اصلاً منظوري نداشتم. دلخور نشو. دلم پر بود. من رفتم.مريم ساكت بود و با وقار هميشگي خود ايستاده بود. بدون هيچ پاسخي. تنها رنگ مهتابي صورتش به سرخي خشمي در زير پوست مي‌زد. مينو به هركجا قدم مي‌گذاشت و هركس هم به خانه خودشان مي‌آمد، سر درد دل مادرها باز مي‌شد. با مريم به داخل اتاق رفتند و نزديك به هم روي‌كاناپه نشستند. كاملاً نزديك كه صدايشان از بيرون اتاق شنيده نشود.– خوب مريم، چي‌كار مي‌كني؟مريم با دلخوري جواب داد:– هيچي، صبح تاشب توي خونه‌ام. با برنامه ريزي كتاب مي‌خونم. اما بازهم خيلي وقت كم مي‌آرم.بعد از برادرش تعريف كرد. دل پري از دست اين آقاي خونه داشت. آقايي كه براي تحقير مريم و زن بودنش، لباسهايش را براي اتو زدن به او مي‌داد و مريم هم بايد اتو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ياهم زمان با دستمال كشيدن زمين، با كفش روي محل تميز شده لگد مي‌‌گذاشت و در جواب به اعتراض مريم مي‌گفت: « زن هستي، حقته! دوباره دستمال بكش! » و از اين قبيل برخوردهاي تحقيرآميز.مريم مي‌گفت:– برادرم بطور عجيبي طرفدار مردسالاريه! حتما بايد تو خونه به همهٌ ما حكومت كنه . ولي من نمي‌خوام و اجازه نمي‌دم كسي به من حكومت كنه و براي همين هميشه اينجا جنگ و دعواست.مينو با تعجب به برادر مريم فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. قرن بيستم و اين همه عقب افتادگي فرهنگي. اون هم در يك خانوادهٌ شهري و تحصيل كرده. مشكلات و مسائل در بطن خود، بوي عصرحجر مي‌دادند. مرد سالاري! يا ..مادر شربت و ميوه آورد و مينو خوشحال بود كه مامان از آمدنش ناراضي نيست. پدر رفته بود بيرون. وقتي‌كه برگشت مينو و مريم به اتاق بالا رفتند، تا پدر راحت باشد. پدر مريم اخمو بود. نه علاقه‌اي به مريم داشت و نه دخالتي دركارهاش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد حمايتي هم درخانه از او در برابر ستمهاي برادرش نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مرد خانه در واقع برادر مريم بود.اتاقهاي پذيرايي بالا بزرگ و شيك بودند. يك ارگ هم كه جديداً خريده شده بود، كنار اتاق قرار داشت. قبلاً مينو آن را نديده بود. مريم گفت:« مال برادرمه، تازه خريده و تمرين مي‌كنه. با سر و صداش خونه رو جهنم‌تر كرده.» آرزوي روز رهائي از شر اين خانه را داشت.مينو به مريم گفت كه آمده تا به طور خاص درباره يك موضوع جدي تري صحبت و مشورت كند. مريم با توجه و حوصلهٌ خاص خودش به صحبتهاي مينو دربارهٌ ارتباطي كه پيدا كرده بود، گوش داد. درخواست كردكه در صورت امكان او هم در رابطه قرار بگيرد وبا آن شخص صحبت كند. مريم قبلاً هم گفته بود علاقمند است كه با عقايد مبارزين مذهبي هم آشنا شود و براي مبارزه با اشراف بيشتري تصميم بگيرد. نظر منفي هم در مورد ارتباط مينو نداشت. مينو تمام اخباري را كه نيز از آنها مطلع شده بود، براي مريم تعريف كرد. مريم با همه وجود و با اشتياق، گوش مي‌داد و در انتها با فروتني بسيار از مينو به خاطر اين همه خبركه برايش آورده بود، تشكر كرد.نزديك به ناهار مريم به مينوگفت: « بريم پائين و كمك مامان كنيم.»درست كردن سالاد را به مينو سپرد و خودش سراغ بقيهٌ كارها رفت. بعد از ناهار دوباره بالا رفتند. تا عصر وقت داشتند. باز هم صحبت كردند. موضوعات تمام شدني نبود. موضوعي كه مينو به طور خاص مي‌خواست دربارهٌ آن بداند، موضوع مربوط به “نجات” بود، نجات رفيق سابقشان كه مريم نزديكترين دوست او بود. وقتي از مريم دربارهٌ نجات پرسيد، چهرهٌ مريم درهم رفت و خشم و سكوت او را گرفت. پس از لحظاتي شانه‌هايش را بالا انداخت وگفت:– ناراحتي من فايده‌اي ندارد. واقعيت بود.– مريم من اصلاً نمي‌تونم باوركنم. يعني در بين ما باورنكردنيه كه چنين كسي راه پيدا كرده باشه. مينا مي‌گفت حتي مدرسه كه مي‌اومده، دختر نبوده. راسته؟تأسفي عميق چهرهٌ مريم را پوشاند و به سختي شروع به حرف زدن كرد:– مي‌دوني تلخترين تجربهٌ زندگيم بود. دو سال پيش كه نجات تو جمع ما اومد. تيزهوشي فوق العاده ومعلومات وسيعش و تند وتيزي به ظاهر انقلابي‌اش خيلي فراتر از همه ما و چشمگير بود. في الواقع بارها از درك و دريافت‌هاي عميقي كه او داشت، فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم جا داره رهبري گروه ما رو داشته باشه و مي‌تونه ما رو به جلو ببره. نجات مُخ بود.مينو حرفش را قطع كرد: تو اينطور فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردي. مهوش و مينا و من آنقدرها قبولش نداشتيم.مريم ادامه داد:– درسته. من صد درصد قبولش داشتم. به‌ش وابسته شده بودم. تا اينكه يك روز به– من گفت: « به من مي‌خواد چيزي بگه و مطمئن نيست ظرفيتش را داشته باشم.» من كه محال بود چنين تصوري داشته باشم. اصرار كردم كه بگويد. من از خودم مطمئنم. فكر كردم حالا قصد وصل و ارتباط ما را با چريك‌ها داره يا چيزي در اين مايه‌ها. اما دربارهٌ خودش حرف زد وگفت: « دختر نيست.» و اين اتفاق وحشتناك تابستان گذشته و با تجاوز ناجوانمردانهٌ شوهر خواهرش به او پيش آمده بود. اين بود كه به دادگاه شكايت‌كردند و خواهرش طلاق‌گرفت. او انبوهي دردسرخانوادگي داشته و شوهر خواهرش ساواكي بوده. من و فكر مي‌كنم ژيلا بوديم. كلي دچار تأسف شديم و تحت تاثير بزرگي روح و توان و ظرفيت بالاي او در تحمل سختيهاي زندگي شخصي‌اش قرار گرفتيم و نه فقط در نظرمان نجات پايين نيومد، بلكه بالاتر هم رفت. نجات اينطور وانمود مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد كه اين ساواكي عمداً درخانواده‌شان نفوذ كرده بود كه روحيهٌ انقلابي وآزادهٌ خواهر و برادرش و بعد خودش را نابود كند. ساواك مي‌دانسته خانواده‌شان همه سياسي هستند. نجات مي‌گفت حالا هم دست بردار نيستند و اذيت مي‌كنند. ما هم حرفهاشو باوركرديم. حالا هر وقت فكر مي‌كنم چطور او به خودش اجازه داد آنطور از صداقت ما سوء استفاده كنه ازخودم و سادگي‌ام بدم مي‌آد. خونهٌ ما زياد رفت و آمد داشت. با برادرم منوچهر هم زياد بحث مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. زمستون بودكه منوچهر ارگ خريده بود و يك روز داشت تمرين مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و نجات هم اينجا بود و خيلي ابراز علاقه كرد با ارگ آشنا بشه و رفت پيش منوچهر و تنها بودند. بعد نجات رفت و منوچهر منو صدا كرد. خيلي ناراحت بود. نگران شدم كه چي شده. بعد برام تعريف كرد كه نجات بعد از كلي صغري وكبري به‌ش گفته دختر نيست و ازش خواسته با او ازدواج كنه. چنان به منوچهر با آن غرورش برخورده بودكه وقتي من را صدا كرد وگفت، من به وحشت افتادم. كثافت توي خونه منو سكهٌ يه پول كرد وآبرو برام نگذاشت. اون هم پيش منوچهر. تمام زحمات منو به باد داد. ذره ذره روي همهٌ افراد خونه‌كار كرده بودم. روي سيمان فكري مامان، بابا، خود منوچهر. توانسته بودم كم‌كم با انقلاب آشناشون كنم وكتاب بخونند. حالا ببين چه ضربه‌اي بود و چه بلايي سرم آمد. منوچهر با آن كه توي جامعه و اداره‌اش خيلي محبوبه وگره از كار همه باز مي‌كنه ، طوري‌كه حتي آدماي زن و بچه دار هم از منوچهركمك مي‌گيرند، ولي توي خونه اصلاً اونجور نيست و فقط به فكرحكومت كردنه. من هيچوقت زيربار زورگوئي‌اش نمي‌رفتم و حالا آتو پيدا كرده بود و عليه من برگي براي بازي داشت و مسخره‌ام مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و مي‌گفت: « خوب مريم خانم، نتيجهٌ دوستان سياسي وكساني كه آنقدر ادعاشون را داشتي، ديدي؟ ما كه از اول مي‌دونستيم تو و دوستانت چيز متفاوتي نيستيد. شما هم برمي‌گرديد مثل بقيه زندگيتون رو مي‌كنيد. دنبال شوهر مي‌رويد، حالا خوبه زودتر ديدي.» و هزار فحش و متلك ديگر.. مي‌خواستم داد بزنم. بس كن. ما مثل نجات نيستيم؛ اما جايي براي هيچ حرف من باقي نمانده بود. دوباره يك عمر بايد از اول شروع وكار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم، تا اتفاقي را كه افتاده بود جبران كنم. گفتم، بدترين درس و حادثهٌ زندگيم بود. واقعا نجات‌كثافت ديوانه بود. من هم از خشم ديوانه شده بودم. مي‌دوني من ندرتاً در زندگيم گريه‌كرده‌ام، ولي به خاطر اين موضوع مجبور شدم زار بزنم.مريم ساكت شد. انگار كه داستان تمام شده باشد. مينو هم ساكت بود و احساس شرم مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.« دختره، عجب آبرويي برده از همه‌شان.»مريم بلند شد وگفت: « مي‌رم چاي بيارم.» مينو هم ساكت و بي‌حال روي مبل به فكر فرو رفته بود. نجات را به خاطر مي‌آورد و از اينكه آدمها چقدر مي‌توانند دروغگو باشند، در حيرت فرو رفته بود. مريم سريع برگشت و چايي را روي ميزگذاشت و نزديك‌تر به مينو نشست.– خوب بعد چي‌كاركردي؟– هيچي مثل ديوونه ها راه افتادم رفتم خونه‌شون و رفتم سراغ خواهر بزرگش، واقعاً چقدر اين دختر صبور و فداكاره. شهناز (خواهر كوچكتر نجات) هم اومد. وداستان را گفتم و خواهرش هم داستان را گفت. نظر خودش و شهناز اين بود كه نجات در زمينهٌ جنسي تعادل نداره و ديوانه است و هيچ تجاوزي دركار نبوده. خودش با شوهرخواهره دوست مي‌شه و با پاي خودش مي‌ره. شهناز مي‌گفت:« درتمام محله آبرو نداريم. پسري نيست كه نجات باهاش نرفته باشه.حتي با آشغال‌ترين لاتها.» اين وسط زندگي خواهرش از بين رفته بود، ولي يك چيزي هم رو شده بود و اينكه شوهر خواهره ساواكي بوده و با اينكه در دادگاه هم محكوم مي‌شه، بعد آزاد بوده وكاريش نداشتند. هيچي، يك مصيبت نامه هم آنها برام خواندند و پا شدم اومدم. به بچه ها هيچ چيز نگفتم، ولي نجات را تهديد كردم كه گورشو ازجمع بچه ها گم كنه و اين كار را كرد. مدرسه‌اش را عوض كرد. بعد مهوش و ماهرخ فهميده بودند و رفته بودند سراغ شهناز و‌ دعوا..– مي‌دوني مريم دوسال پيش هم كه ما مي‌رفتيم پيش باقر، باقر به من‌گفت: « توي دوستانت اين يك نفر خوب نيست و به درد نمي‌خوره.» كه به من خيلي برخورد. احتمالاً يك چنين چرت و پرت‌هايي هم به باقر گفته بوده. چون خودش تنهايي هم پيش باقر مي‌رفت. ولي جرئت نكرده بود با باقر زياد جلو بياد.مريم با خشم‌گفت:– ميمون هرچي زشت تره بازيش بيشتره. حالا خدا رحم كرد كه خوشگل نبود. قيمت دوستيش براي من توي مدرسه هم‌ گران تمام شد. به خاطر او و بحث و جدالهاي سياسي‌ش با همهٌ معلمها، بدون اينكه ذره‌اي مخفي كاري داشته باشه، باعث لو رفتن من هم شد.كلي تو مدرسه روم حساب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردن و وجهه داشتم. پفيوز اسدي ، زنيكهٌ خراب (مدير مدرسه) صدام كرد و هر چي فحش و چرت و پرت تو كله‌اش بود، به سر و روي من ريخت. توي مدرسه هم ديگه نمي‌تونستم جم بخورم. اصلاً باعث لو رفتن همهٌ بچه ها شد. مي‌دوني‌كه؟!– آره من را هم صدا كردند و باهام حرف زدند. به من ماموريت داده بودند از شما گزارش بدهم. من گفتم: توي كلاسشون نيستم و رابطه‌اي ندارم. قيافهٌ من خيلي غلط اندازه..مريم خنديد:– غلط اندازي قيافهٌ تو كه خيلي‌گره ازكار خودت باز كرده. هيچكس به‌ت شك نمي‌كنه. معصوم و بچه‌گانه. توي خونه مامان هميشه به من مي‌گه فقط با مينو دوست باش. اهل اين حرفها نيست. حالا اگه يه روز زندان بيفتي و يا عكست و اسمت را به عنوان خرابكارتوي روزنامه ببيننه، قيافه‌اش تماشاييه!مينو خنديد:– عجب آيندهٌ پرشكوهي. چرا اين آينده اينقدر كند مي‌رسه. واقعاً دلم مي‌خواست آيندٌه همه مون رو مي‌دونستم.– من هم همينطور.آنچه مسلمه هيچوقت همديگه رو فراموش مي‌كنيم. ولي جدا مي‌شيم.مينو خنديد:– قرار است عكست را به عنوان نخست وزير دولت انقلابي، هرروز عصر توي روزنامه ببينم.مريم از خنده دلش راگرفت:– مينو چه چيزهايي يادت مي‌مونه. سه سال پيش كه اين حرفو زدم، حتي كلمهٌ انقلاب را نمي‌فهميدم. از زن بودن خودم بدم مي‌آمد. دوست داشتم كاري بكنم كه مردها فقط مي‌تونند. هرشب هم پا به پاي بابام كيهان و اطلاعات مي‌خوندم. حالا همهٌ آرزوم ديدن روي يك چريك وخاك پاي خلق بودنه. اگه بتونم وظيفهٌ انقلابي‌ام را انجام بدم و درعمل يك قدم درمسير آرمانم بردارم وكشته بشم. مگرغير از اين دنبال چيزي هستيم؟– نه!عصر مينو باحسرت از مريم از اين دوست يگانه خداحافظي كرد و به خانه برگشت. خبر برگشتن آقاجان از مسافرت را هم شنيد وخودش را براي جنگ هاي ورود او “با همه” آماده كرد. طبيعتش بود. دليل خاصي لازم نبود وجود داشته باشد. ولي حالا موضوع جهيزيه و شوهر رفتن فريده سوژهٌ پر بهانه‌اي بود. وقتي آقاجان از مسافرت مي‌آمد فاتحه هر بيرون رفتني از خانه را بايد اساساً مي‌خواند.ـ
پایان بخش دوم از کتاب اول
ملیحه رهبری

کتاب اول- نسلی دیگر ..بخش سوم

2009-04-03T15:51:00.000-07:00

کتاب اول

نسلی دیگر و راه دیگر

بخش سوم
آن هفته هم با همهٌ دردها وجنگ وجدلهايش سپري شد و شب عروسي فريده رسيد. مراسم ساده بود. فريده حتي آرايشگاه هم نرفت و مهماني در دو خانهٌ بزرگ دائي‌ مذهبي و متعصب ابي برگزار شد. به اين دليل زن‌ها و مردها جدا بودند. ولي جمعيت زياد و شلوغ بود. بچه‌ها همه آمدند با همان بلوز و شلوار ساده‌كه باآن همه جا مي‌رفتند. مهوش و بچه‌ها بي چادر آمده بودند. مادر دم درب چادري روي سرشان انداخت و داخل خانه آورد.كلي بچه‌ها را خندانده بود.باقر كه چندسال بود بچه‌ها مي‌شناختنش و تمام كتابهاي ممنوعشان را از او مي‌گرفتند، تازه زن گرفته بود و بچه ها زن او را كه غيرسياسي ولي خيلي خوشگل بود، ديدند. باقر دو اتاق كوچك درآن خانه داشت و با پدر و مادر و 8–7 خواهر و برادر زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. قفسه‌هاي بزرگ كتاب اتاق كوچك را پركرده بود و مينو با ترديد به زندگي باقر نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. براي چي زن عادي گرفته؟ ديگه نمي‌خواد فعاليت سياسي داشته باشه؟ خواهر باقر در اتاق مي‌چرخيد و جهيزيهٌ عروس را نشان مي‌داد و مينو از اين رفتار وحركات او بهتش برده بود و معني آنها را نمي‌فهميد. فقط چشمش به كتابهاي كتابخانه بود. احساس طمع مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.آن شب داداش با اكرم و دوست او زهره به عروسي آمدند و فرصتي شد مينو از اكرم توضيح بخواهدكه چرا آن تصميم را گرفت؟اكرم در اوج زيبائي‌اي بي‌كم وكاست بود. از سه سال قبل هم سياسي شده بود. عروسي او با يك شوهر عادي غير منتظره بود. زندگي خاصي گذرانده بود. دختر زحمتكشي بود. از موقعي كه بچه بود، مادرش كار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و آرايشگاه داشت و اكرم همهٌ كارهاي خانه را بايد انجام مي‌داد. هر وقت مينو به خانه‌شان مي‌رفت. مادر او زهرا خانم نبود و اكرم اتومات رفت و روب و پختن غذا و نگهداري پنج بچه را تا آمدن پدر انجام مي‌داد. عادت كرده بود و مقاومت زيادي در برابر اين سرنوشت نداشت. درسش در مدرسه هيچ وقت خوب نبود. اكثراً تجديدي داشت و به زحمت قبول مي‌شد و امسال بعد از دوسال ديپلم گرفته بود. خيلي حساس بود و زود گريه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، ولي در سايرمواقع زيبائي و خوش رويي و برخورد صميمانه‌اش موجب محبوبيت زياد او مي‌شد. فعاليتهاي سياسي و روشنفكري هم داشت. كتاب مي‌خواند. دوستان ماركسيست داشت و ازدواجش با ادعاهاي قبلي‌اش همخواني نداشت.– اكرم چي بود جريان؟اكرم كنار مينو درجاي خلوتي نشست و تعريف كرد:– داستان از گرفتن ديپلم شروع شد. وقتي فاميل فهميد درسم تمام شده، رفت و آمدهاي خاله و شوهرخاله‌ام شبانه روز شروع شد. مي‌دوني كه من با كاظم كاري نداشتم و اول از رحيم(برادركاظم) خوشم مي‌اومد. وقتي خاله‌ام از جريان من و رحيم خبردار شد، فوراً دختر برادرش را كه ديپلم‌گرفته و تربيت معلم مي‌رفت براي رحيم كه سال آخر دانشگاه بود، گرفت. زن احمق! مرتباً مي‌گه: « شئونات و تحصيلات دو طرف بايد به هم بخوره.» دائي‌ام هم خيلي پولداره، اما دختر دائيم اصلاً به رحيم نمي‌خورد. بالاخره زن گرفت، اما هر وقت چشممون به هم مي‌افته، سرشو مي‌اندازه پائين. يعني من نمي‌خواستم! ولي كلاً.. و بعد كه براي او زن گرفتند، موضوع تمام شد.كاظم درس نخونده بود. شش‌ كلاس سواد داشت. دنبال كاسبي‌اش بود. حالا خاله‌ام اومده بود خواستگاري من براي كاظم، چون شغل داشت، خونه داشت، پول و ماشين و چيزي‌كم نداشت. مادر و پدرم اصرار داشتند كه چون اونو مي‌شناسيم و فاميل است، بايد قبول كني. براي چي قبول نمي‌كني و بهتر از كاظم نمي‌تونه سراغت بياد. يك ماه جنگ بود. تهديد كردم خودكشي مي‌كنم. ولي مامان دست بردار و ول كن نبود. جونم را شب و روز به لب رسونده بودند. ماندن و زندگي با اينها چه فايده‌اي داشت. لااقل اونجا از نگهداري شش تا بچه و پخت و پز و رفت و روب جونم راحت مي‌شد. من‌كه نمي‌تونستم دانشگاه برم و توي كنكور قبول بشم. چون امسال هم در امتحانات مردود شدم. من نمي‌تونم ديپلم بگيرم و خيلي مأيوس شدم. اما به جز تو به هيچ كس نگفتم، حتي كاظم شوهرم هم آن را نمي‌داند. هيچ راه وآينده‌اي را جلوي روي خودم نمي‌ديدم. يا بايد خونه مي‌موندم يا شوهر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم. چه فرقي داشت كي باشه؟داد مينو درآمد.– واقعاً احمق شده بودي. مي‌تونستي كار پيدا كني وكم‌كم از خونه جدا بشي.اكرم پوزخندي زد:– بايد از بچگي جاي من بودي و مسئوليت يك خونه و شش تا بچه داشتي تا يك ذره حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردي، چرا تسليم شدم. آره من خودم سرنوشتم رو انتخاب نكردم. (بغض در گلويش و قطره هاي پرسوز اشك درچشمان به راستي زيبايش پر شد. مي‌شد داغي اشكها را حس كرد كه قبل از ريختن از چشماش بخار مي‌شود وگم مي‌شود و روي صورتش جاري نمي‌گردد.)قلب مينو از سرنوشت اكرم به درد آمده و در سينه فشرده مي‌شد. يك بار هم نزديكبود خودش از دست خانواده اش تسليم يك ازدواج بشود. خانه‌ها و خانواده‌ها، خانه نبودند جهنم بودند. جهنم. يك جايي ديگر كارد به استخوان مي‌رسيد‌ و روحيهٌ تسليم غلبه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.– حالا چي‌كار مي‌كني؟– تظاهر. به زور بايد لبخند بزنم. خاله و كاظم با دمشان گردو مي‌شكنند. هر روز مي‌آن و مي‌رن و يك كادو دستشونه. نمي‌بيني چقدر طلا بهم آويزان كردن؟ بيست و چهارساعت از من تشكر مي‌كنن. منم كم‌كم دارم سرموگرم قيمتم مي‌كنم. كيف مرا نگاه كن، ببين چقدر پول توشه. خونهٌ بابا، ده تومان پول توجيبي نداشتم.مينو با ترس و ترديد سري تكان داد. مطمئن شدكه اكرم خودش فهميده‌ كه فروخته شده. ديگر صحبتي نمانده بود. ولي جوشش خون انتقام را به خاطر ظلم به زن در رگهايش حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. بلند شد و دست اكرم را گرفت و راه افتادند و سرشان را با شوخي و خنده با بقيه گرم كردند. بخصوص ماهرخ كه يدي طولاني درخنداندن جمع داشت و بچه‌ها دورش جمع و ازخنده روده‌بُر شده بودند. مهوش هم پا به پاي ماهرخ مي‌آمد وهمه چيز را به سرعت به سوژهٌ خنده تبديل مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. بدون هيچ رودربايستي فريده(عروس) را سوژهٌ خنده كرده بودند. فريده دو پهلو بودن حرفها و نيشخندهايشان را مي‌گرفت، ولي ترديدي به كار خودش و ازدواجش نداشت و خوشحال بود.آن يك شب مضحك ديگر هم به پايان رسيد. براي مينو لذت ديدن دوستانش باقيمانده بود. به مهوش و ژيلا گفت كه خبري شده و اين روزها بايد همديگر را ببينند. ژيلا گفت: « از بروجرد 12 نفري مهمان آمده و نمي‌شه‌ مامان را دست تنها گذاشت». مهوش گفت: « فعلاً سراغم نيا. وضعم توي خونه خرابه. حوصلهٌ فضوليهاي مامانو ندارم. بياي و بري يا بايد مثل بچهٌ آدم بازجوئي پس بدم، يا تو روش بايستم و دعوا كنم. جهنم! اگرچه ديدنت به يك دعوا نمي‌ارزه ولي بيا. بالاخره يه روزي مي‌ميري و مبادا دلم بسوزه كه اون روز جواب رد به‌ت دادم. بايد وقتي‌گرفتن وكشتندت، هيچ بدهي‌اي به تو نداشته باشم وهيچ جاي دلم نسوزه ويك قطره اشك هم براي تو از چشم من نياد.»ماهرخ دامن زد:– كوربشه اون چشمي‌كه واسه اين گريه كنه. حيف كه خدائي وجود نداره، والاّ بايد مي‌اومد ثابت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد براي چي اينو آفريده.مهوش قاه قاه خنديد:– خوب معلومه، واسه اينكه بشينه حماسه‌هاي من و تو رو بنويسه.ماهرخ از خنده سرخ شده بود و بقيه بچه‌ها دلهاشان را گرفته بودند. مينو هميشه از دست مسخره بازي اينها عاجز مي‌شد، ولي از جواب نمي‌ماند:– اگه قصد مبارزه داريد‌كه من در رومانم جاودانتان كنم، ول معطليد! اسمتون رو هم نمي‌آرم. لورل وهاردي!مهوش ادامه داد: اين نكته راكه من يك نابغه بودم، حتماً فراموش نكن.ماهرخ گفت:– من هم همينطور. هنوزجهان و شعورآن عقب مانده‌تر از اونه كه نبوغ منو بفهمه. بعداً حسرت از دست دادن منو، آه خواهد كشيد. ولي البته جوونمرگ نمي‌شم. مبارزه طولاني مدته. ما مردشيم!– خوب، مسخره بازي را بس كنيد. يك كلام با اين مهوش نمي‌شه‌ حرف جدي زد.– بيا بابا! بيا خونهٌ ما! ولي تلفن كن كه بچه‌ها از دم در نگن نيست و برگردي. سپرده‌ام هركس منو خواست بگن نيست.مينو غريد:– واقعاً آدم نيستي. مگه فكر مي‌كني نخست وزيري؟– نه! چون قبول نكردم. خبرنگارا پاشنهٌ در خونه رو درمي‌آرن.ژيلا خنديد: آرزو بر جوانها و بعضاً بر ديوانه‌ها عيب نيست.و دوباره يك دور شوخي و خنده شروع شد. اين دو واقعاً همه چيز و همه كسي را مسخره مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.بهترين و فراموش نشدني‌ترين ساعات و لحظه‌ها، جمع بودن بچه‌ها دور هم بود و تلخ‌ترين لحظه‌ها جدا شدن و برگشتن به خانه‌ها. جايي‌كه هيچ كس آنها و حقانيت راه و هدفشان را قبول نداشت. جايي‌كه برايشان زندان بود، زندان!شب دير وقت برگشتند. در راه دائي ابي‌كه مرد شديداً مذهبي و متعصبي بود و وظيفه خود مي‌دانست در همه جا موعظه كند. از زن بي‌حجاب و فساد جامعه و ضلالت و بدبختي وگمراهي آن كه از همين موضوع سرچشمه مي‌گيرد، صحبت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. زن او كه كنار مينو نشسته بود و در چادر مشكي و جوراب مشكي و روبنده مشكي خودش را پيچيده بود، به مينو گفت: « روز قيامت از همون يك تارموت كه نامحرم ببينه، آويزونت مي‌كنند تو آتيش جهنم كه هيچكس طاقتش رو نداره.»مينو هيچ جوابي نداد. ولي در دلش به جهنم و به احمقهائي كه به جز واقعيت هرحرف ديگري را باور مي‌كنند، فحش داد. از آن خانوادهٌ متعصب نفرت و بيزاري داشت. به حدي كه محال بود هيچ وقت به آنها نزديك بشود.آن شب عروسي بيش از همه براي مامان مهم بود كه بدون بهانه‌هاي آقاجان تمام شد. از اين بابت، همه نفس راحتي كشيدند.مينو روز شنبه ساعت دو بعد از ظهر بايد سرقرار مي‌رفت. شايد نصف روز نقشه مي‌كشيد. چطور و به چه بهانه درست سر ظهر از خانه خارج بشود. اما نمي‌توانست هيچ بهانهٌ معقولي بيابد.با خود مي‌گفت:« عجب آدميه! همهٌ كاراش توي ذوق مي‌زنه. چلهٌ تابستون، دو بعد از ظهر قرار گذاشته. نه مي‌شه قبل از ناهار بيرون رفت و نه بعد از ناهار. مجبورم از صبح از خونه بزنم بيرون. كجا برم كه به محل قرار نزديك باشم؟» تصميم گرفت پيش شهناز برود. خواهر نجات. مثل نجات نبود. دخترسياسي و خوبي بود. همكلاس بودند. براي ساختن داستان براي مامان زياد به زحمت نيفتاد. اين بار با اقبال ديگري روبرو شد. مامان خود دو روزي به مهماني مي‌رفت. دختر با دُمش‌گردو مي‌شكست. بهتر از اين نمي‌شه. دو روز آزادي! بلافاصله برنامهٌ ديدن سه تا از بچه ها را ريخت. پيش ناهيد بايد مي‌رفت ولباسها را پس مي‌داد.تباني با محسن راحت بود. برادر كوچكتر بود و توي مشتش. خودش تربيتش كرده بود. حتي سياسي‌اش كرده بود و حالا همراه بود و عليرغم سن‌ كم، درخشش خاصي را آغاز كرده بود. محبوب بود. مهربان، دلسوز و پرتوان. صبح به صبح كه براي خريد نان مي‌رفت، براي دو تا همسايهٌ آن طرف تر هم نان مي‌خريد. يكي كه بچه‌اي نداشت تا برايش نان بخرد و ديگري كه پسر نداشت و هفت تا دختر بچه داشت. همسايه ها بارها با تعجب گفته بودند: « عجب پسريه، اون هم تو اين دوره و زمونه!» مينو گاه به خود مي‌باليد. مي‌دانست كه اگر زحمات خودش نبود، شايد كه محسن يك خوشهٌ گندم هم“قد انساني” نمي‌كشيد. حالا خواهر منتظربود. منتظر روزي كه او را سرو آزاده‌اي ببيند.آن روز صبح به سراغ شهناز رفت. خانه شان ته محلهٌ بدنام مفت آباد دركوچه تنگ وكثيف و شلوغي بودكه تا طي شدن كوچه بايد دماغ را از بوي لجن جوي مي‌گرفتي، تا خفه نشوي! مينو در زد. شهناز خانه بود و از ديدن او خيلي خوشحال شد.(هميشه همين طور بود. بچه‌ها از ديدن هم واقعاً خوشحال مي‌شدند).– بيا تو!مينو وارد شد. خانهٌ خيلي كوچكي بود، ولي شلوغ و پر جمعيت. شهناز لبخند تلخي زد:– توي دلت فحشم ندي چرا آوردمت تو؟ مي‌بيني جا نيست. بريم پائين اتاق خواهرم.مامان شهناز از آشپزخانه سرك كشيد. مينو سلام و ديده بوسي كرد. چه پير و‌ لاغر و تكيده بود! معلوم بود ازكار و زحمت فوق العاده، اينقدر شكسته شده. شهناز و شش خواهر و برادرش همه يكجا درآن خانهٌ فسقلي زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند كه فقط دو تا اتاق داشت.به زيرزمين رفتند. اتاق خواهر شهناز بود. دخترخوبي بود. نان آور وكمك خرج خانه بود. مثل خواهر بزرگ ماهرخ. روزها اداره مي‌رفت و شبها دانشگاه. بعد از آن ضربهٌ تلخ و طلاق، به ناچار به اين خانهٌ فسقلي برگشته بود. وضعيت جامعه آن طور نبود كه مستقل زندگي‌ كند و بعد از طلاق به خانهٌ پدر برنگردد. ترس از بدنامي و بيوه بودن او را دوباره به اين خانه كوچك برگردانده بود و در زير زمين خانه جايش داده بود.شهناز خوشرو، خوش خنده و پرحرف بود. ولي اخلاق بدي هم داشت وآن هم تعريف الكي كردن ازآدم بود. مينو به تعريفهاي او هيچ وقت اهميت نمي‌داد. مفت بودند. به غير از آن دورگه هم بود. خودش به خنده مي‌گفت: « ماآفريقائي هستيم.» اما خوشگل بود. پوست قهوه‌اي كشيده و صاف. بيني باريك، لبهاي درشت و چشمان قهوه‌اي، موهاي وزوزي، قد بلند و لاغر داشت.آن روز دربارهٌ همه چيز حرف زدند. شهناز دربارهٌ نجات صحبتهاي مريم را تأييد كرد، اما دل پري هم از دست مهوش و ماهرخ داشت. چون سراغش آمده و بقول خودش زيرضرب بازجويي كشيده بودندش كه چرا و به چه حقي درباره خواهرت ما را فريب داده‌اي؟شهناز با عصبانيت از خود دفاع مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:– آخه خواهرم بود! نمي‌تونستم اين كار رو بكنم! نمي‌تونستم آبروش رو ببرم.مينو هم عصباني شده بود:– شهناز خواهر تو يك سال با جمع ما بازي كرد. بچه ها را از هم پاشاند. ژيلا را از جمع بچه ها كنار گذاشت كه“شعورسياسي نداره” و كلاً به هركس وصله‌اي چسباند. معلومه كه تو از پاشيدن جمع مي‌تونستي جلوگيري كني. كافي بود به بچه‌ها مي‌گفتي اين نجات كه شما قبولش داريد، در حال حاضر با تمام پسرها و لاتهاي مفت آباد رابطه داره. آدم كثيفيه!شهناز خشكش زد. نمي‌دانست مينو از اين جزئيات هم اطلاع دارد. تسليم شد.– من از تك تك شما معذرت مي‌خوام. به بچه‌هاي ديگر هم خواهم گفت.– بحث معذرت خواستن نيست. شهناز تو خودت مي‌دوني، صداقت به يك جمع از عواطف خواهري بالاتره. كاري‌كه نكردي.– درسته! اشتباه كردم. قبول دارم.– بالاخره نجات چي شد. حالا كجاست؟– اول بهار با يك مردي فرار كرد و به مشهد رفت. حسين كه از زندان آزاد شد. رفت مشهد پيداش‌كرد و برگرداندش. اما بعد با بهمن رفت. (شوهرخواهر ساواكي‌اش) ولي اين بار رسماً با بهمن ازدواج‌ كرده و حامله است.مينو داشت ديوانه مي‌شد. چطور مي‌شه باوركرد؟ ازدواج رسمي‌ با يك ساواكي!شهناز با ناراحتي‌گفت:– خودش مي‌گه فداكاري كردم و اين ديگه دست از سرشما بر مي‌داره. قبلاً بهمن هفته‌اي يك بار مي‌آمد اينجا، اذيت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. تهديد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. حسين هم زندان بود. ما خيلي مي‌ترسيديم. حالا هم رفته‌اند وگورشونو گم كرده‌اند. اينقدر بهمن ما رو اذيت كردكه بابام خونه مون رو فروخت. هفتهٌ ديگه اسباب كشي داريم. مي‌ريم طرفهاي سيدخندان. يه جاي بَر و بيابوني، خونهٌ ارزوني خريديم. شايد كه از شر بهمن راحت بشيم.– خواهرت چي مي‌گه؟– خواهرم واقعاً آنقدر نازنين و فداكاره‌كه واقعاً ما مي‌پرستيمش. حتي يك كلمه هم پشت سر اونها حرف نمي‌زنه. سعي مي‌كنه همهٌ ما رو آروم كنه. مرتباً از پدر ومادرم و همهٌ ما عذر خواهي مي‌كنه كه به خاطر ازدواج اشتباه او، اين همه‌گرفتاري براي خانوادهٌ ما درست شد. دلسوز و زحمتكشه. تمام حقوقش رو خرج ما مي‌كنه. دلش مي‌خواد ما خوشبخت باشيم. اما مگه مي‌شه؟ مثل يك شمع مي‌‌‌‌سوزه. مثل يك شمع. فقط بيست و دوسالشه و اينهمه ماجرا! يك بچه يك ساله هم از بهمن داره. يك دختركه پيش مادر بهمنه. مادر بهمن هم زن خرابيه! و ما به خاطرآن دختر بچه ناراحتيم. اما نمي‌تونه بچه رو بگيره.چون اون وقت دوباره هر هفته بهمن مي‌آد اينجا. نمي‌توني تصور كني بهمن چه آدم رذليه!– اوه! خداي من! چه كلاف سردرگمي. چقدر بدبختي‌! ولش كن ديگه. از حسين بگو. كي از زندان اومد؟– خيلي نيست. دو ماهي مي‌شه. اما شش ماهي طول كشيد تا آزاد شد. شانس آورديم. از خونه هيچ مدركي پيدا نكردند، حتي يك كتاب.– چي مي‌گفت از زندان؟– چي برات بگم؟ معلومه خيلي سخت بود. مي‌گفت خيلي از بچه‌ها كه تو تظاهرات با هم دستگير شدن اول روحيه شون خوب بود و توكاميون ترانهٌ الههٌ ناز را مي‌خوندن. اما بعد شرايط سخت و جدي زندان رو نمي‌تونستد تحمل كنند. حتي يكي دست به خودكشي مي‌زنه اما فلج مي‌شه و تحمل وضع رو براي بقيه بدتر هم‌ مي‌كنه. داد مي‌زده و اعصاب همه رو خرد كرده بوده. مي‌دوني اينا كه مبارز نبودند. يك تظاهرات سادهٌ دانشجوئي‌كرده بودند. اغلب بچه‌هاي معمولي بودند. نه اهل مبارزه كه اونجا هم مقاومت كنند. بيشترشون تعهدنامه نوشتند و اومدند بيرون. بعد هم مي‌رن دنبال زندگي، چون فكر مي‌كنند ساواك هميشه دنبالشونه و جمب بخورن دستگير مي‌شن. پرونده هم كه دارن. دوباره پاشون بيفته، هيچي هيچي پنج سال اونجا هستند.– چرا حسين رو ول كردن؟– هيچ مدركي عليه‌اش نداشتن.ما هم فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرديم دست كم پنج سال به‌ش مي‌دن. ولي شانس آورد.– جدي؟– آره! جدي. چيز ديگه‌اي نيست.– راستي! ببين شهناز، من مي‌خواستم امروز با هم درباره مذهب و مبارزين مذهبي صحبت كنيم. نظرت چيه؟– راستش من هيچ اطلاع درستي ندارم. اما حسين تعريف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد تو زندان توي بندشون يك آدم مذهبي هم بوده كه حالتهاي عجيب داشته. مثل اينكه اصلاً اين عالم رو حس نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرده. نه از شكنجه ناراحت مي‌شده و نه‌ گله‌اي از بند داشته و مي‌گفته: « من فقط خدا رو مي‌بينم.» حتي به بقيهٌ زندانيها هم‌ كاري نداشته. تنها براي خودش توي بند بوده و به ديگران نزديك نمي‌شده تا حالت روحاني‌اش در اثر تماس و صحبت با آدمهاي‌گناهكار عادي از بين نره.– شهنازجون، من تو رو مي‌شناسم! لطفاً مزخرف نباف! مگر مجبوري داستان جوركني؟قاه قاه خنده زيباي شهناز بلند شد. اغلب آنقدر مي‌خنديد كه سرخ و بعد سياه مي‌شد. فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردي الآن مي‌ميرد. اما خنده‌اش را قطع كرد.– باوركن! جون مينو راست مي‌گم. حسين تعريف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.– ازحسين بعيده! آدم سياسي چطور راجع به مبارزات گروههاي مذهبي، در زندان فقط با اين فاكت روبرو شده؟– ولي باوركن حسين خوشش اومده بود! مي‌گفت:آدم جالبي بود. ولي خوب باشه، اصلاً صرف نظر مي‌كنيم.– بالاخره نظر خودت چيه؟ نمي‌شه‌ كه هيچ نظري نداشته باشي!– خوب. آره، يك واقعيت جامعهٌ ماست. چطور مي‌شه به‌ش فكر نكرده باشم؟ اما..ناگهان رنگ چهره‌اش تغييركرد. كمي تيره شد و با حالات عصبي بلند شد و از سرطاقچه قرآن را آورد و به سوي مينو دراز كرد وگفت:– بيا! بازكن، بخون! ببين حتي يك جمله‌اش را مي‌فهمي؟ ببين هيچ چيز به درد بخوري براي مبارزه درآن مي‌بيني؟– البته طبيعي است‌كه نفهميم. ما اگركتابهاي تئوريهاي ماركسيستي راهم باز كنيم و بخونيم نمي‌فهميم. به زبان ساده نيستند. اما فكر مي‌كنم پيغمبر با همين كتاب تحولات اجتماعي زمان خودش رو خلق كرد.– البته در زمان خودش انقلاب و تحول اجتماعي ايجاد كرده. جامعه فئودالي و بردگي و قبيله‌گي و پراكنده رو به ملت واحدي تبديل كرده. سرمنشاء تحولات اجتماعي بوده. من كه دربارهٌ پيغمبرا فكر مي‌كنم انقلابيون زمان خودشون بوده‌اند، اما امروز چي؟ باز كن ببين، تضادهاي جامعهٌ 1400 سال بعد را تونسته پيش بيني كنه؟ تضاد اصلي و پيچيدهٌ جوامع امروزي رو، امپرياليزم در خارج از مرزها و سلطه اقتصادي اون رو. درد اصلي جهان سوم و كشورهاي اسلامي رو، بخون! بخون ببين مسلمونا چه وظيفه‌اي دارن! چشمتو برگردون تو جامعه، ببين اينا كه از اسلام چيزي سرشون‌ مي‌شه كي هستن؟ چي مي‌گن؟ مذهب فعلي چيه؟ جز ترياك توده‌ها. جز تحمل و فراموشي دردها و واگذاريش به خدا و به آسمونها. چي به مردم ياد مي‌ده؟ به آخوندهاي پنج توماني‌كه هرهفته براي مادر من و تو روضه مي‌خونند. نيگا كن! مادر من فكر مي‌كنه اگه هر ماه اين پنج تومان را براي روضه نده، بدبختيهامان بيشتر مي‌شه. بيشتر از اينكه هست و كارد از استخوونمون مي‌گذره. اسلام الآن خودش يك درد جامعه است، نه آنكه دردي حل كنه.ساكت شد، اما از خشم كف برلب آورده بود.مينو در هم رفته بود. قرآن را باز كرد. يك صفحه ترجمهٌ آن را بلند خواند. بعد بست.– مي‌بيني؟ حتي يك جمله‌اش را هم نفهميديم. واقعاً نفهميديم.– فكر مي‌كني بحث تموم شد يا ادامه داره؟شهناز شانه ها را بالا انداخت.« نمي‌دونم.»– ولي من يك ذره بيشتر از تو مي‌دونم. راستش من جديداً با يك نفر كه آدم مبارزيه آشنا شدم. اما مذهبيه.چشم‌هاي درشت و قهوه‌اي شهناز گرد شد.– خوب، چي مي‌گه؟ خيلي دلم مي‌خواد بفهمم اينا كي هستند؟ چي مي‌گن؟ چي مي‌خوان؟ براي چي كشته مي‌شن. يعني نظرات، عقايدشون..– من هم كامل نمي‌دونم. اما چند جلسه است كه دارم جزوه‌هاشون رو مي‌خونم. همين قدر مي‌تونم بگم كه با مذهب توي جامعه صد و هشتاد درجه تفاوت دارند. از توي همين قرآن كه من و تو واقعاً چيزي از آن نمي‌فهميم، شيوه مبارزه با تضاد اصلي جامعه رو بيرون كشيده‌اند.دهان شهناز باز و چشمانش‌گرد شد:– نه بابا! همين كتاب‌ كه هيچي ازش نمي‌شه‌ فهميد؟آره؟– آره! من هم تصورش را نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم. مي‌خواي تو رابطه قرار بگيري؟ جزوه هاشون رو برات بيارم؟شهناز سري تكان داد وگفت:– نه! من به مبارزه و حقانيتش خيلي فكر كردم و واقعاً از خودم و از شما خجالت مي‌كشم. من از سياست خوشم مي‌آد. از بحث كردن لذت مي‌برم. اما توان مبارزه رو در خودم نمي‌بينم. حاضرم كشته بشم، اما تحمل شكنجه رو ندارم. فكر مي‌كنم بهتره كه شما هم اين موضوع را كه جديداً به آن رسيدم، دربارهٌ من بدونيد.مينو خشكش زد و باحيرت به شهناز نگاه كرد. به گوشهايش اطمينان نكرد و پرسيد:– شهناز درست شنيدم! واقعاً خجالت داره، حالم بهم خورد ازت. عجيبه حرفت! مگه اونا كه شكنجه رو تحمل مي‌كنند، پوست و گوشت ديگري دارند. چه حرف خودخواهانه‌اي. اونا حتي زندگيشون از زندگي ما با ارزش‌تر بود. دكتر، مهندس، بعضاً نابغه بودند.شهناز سرافكنده و لب گزيده‌گفت:– به خدا خودمم خجالت مي‌كشم. مي‌دونم از من متنفر مي‌شيد. تو و بچه ها، اما دلم نمي‌خواد دوبار به شما خيانت كرده باشم. من به چيزي ايمان ندارم. نه به مذهب، نه به ماركسيسم. نه به كسي، نه به مبارزه، نه به پيروزي. هيچ چيز عوض نمي‌شه‌. ما زورمون نمي‌رسه. هيچ كس زورش نمي‌رسه. چي شدند؟ چريك‌ها چي شدند؟ گُروگُر اعدام شدند. جيگرم مي‌سوزه. دوستشون دارم ، اما مأيوسم! مأيوس از تاريخ مبارزات اين مملكت نفرين شده..مينو قاطع و تند حرف شهناز را قطع كرد:– هرنسلي يه وظيفه‌اي داره. بحث پيروز شدن 200 چريك بر يك دولت چند ميليوني نيست. بحث برافراشتن پرچم مقاومت و شرف انساني است. انسان! مي‌فهمي‌انسان!شهناز صورتش را با دستهايش پوشاند و به گريه افتاد. مينودلش سوخت و ساكت شد. بلند شد در اتاق شروع به راه رفتن كرد. جلوي طاقچه ايستاد. به نوارهاي كاست روي طاقچه نگاه كرد. گلهاي رنگارنگ شماره 1 شماره 2 . دنبال نوار“شبانه” مي‌گشت كه پيدا نكرد.عصباني بود. از بي‌شرمي‌ شهناز و پشت كردنش به مبارزه‌ كلافه بود و توي آن زير زمين دم كرده احساس خفگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. دلش مي‌خواست مهوش و ماهرخ اينجا بودند. مطمئن بود شهناز جرئت نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد اينقدر وقيحانه كثافات درونش را بيرون بريزد. اما چه بهتركه امروز گفت و به اين فريب پايان داد.آرام شهناز را صدا زد:– شهناز، مي‌دوني من حرفهاي تو رو به بچه‌ها خواهم گفت. در غير اين صورت من به آنها دروغ گفته‌ام.– مي‌فهمم. بهشون بگو. اما دلم نمي‌خواد پشتتون رو به من بكنيد. مي‌خواستم به من زياد اعتماد نكنيد. ولي واقعاً شما رو دوست دارم. واقعا! از صميم قلبم. هيچكس جاي شما رو برام نمي‌گيره. هيچكس.– مرسي! خوب، من ديگه بايد برم.– كجا؟ سرظهره!– من قرار دارم. من به تو اعتماد مي‌كنم و راستشو مي‌گم. من مي‌خوام به مبارزين كمك كنم. من هيچ پهلووني نيستم. مي‌دوني كه طول و عرضم از تو خيلي كمتره. اما قلبم، عاطفه و احساسم به مبارزين ميهنم تعلق داره، دنبالشون هستم. حتي اگر شده به اندازهٌ يك خردل كمكشون كنم. همين. من نمي‌تونم وجود خودم رو با ننگ تحمل كنم. شهناز به حرفهايي كه زدي فكر كن! خداحافظ.– نرو! ناهار بخور!– باوركن سير هستم!– تقصير منه، نمي‌توني ديگه يك لحظه هم منو تحمل كني، ولي من به تو و بچه‌ها افتخار مي‌كنم. به سالها دوستي صادقانه‌تون. به آنچه از شما ياد گرفتم. فداكاري، عشق به انقلاب.– بس كن شهناز. همه‌اش تعارف وحرفهاي زيبا. ما چه احتياجي به تو و نوازشهايت داريم. تو اين مملكت تا خرخره بدبختي هست. بايد يك عده‌اي شونه زير بار از خودگذشتگي بدن. همين.از اتاق بيرون آمد. جلوي دركفشهاشو پوشيد و سريع راه افتاد. شهناز تا دم در و بعد تا ايستگاه او را رساند و خداحافظي كردند.بعيد بود اين ساعت روز اتوبوس‌ گيرش بياد.كمي ايستاد. يك تاكسي كرايهٌ يك توماني گيرش آمد. خوشحال شد و خود را به ميدان فوزيه رساند. تمام ميدان را بايد دور مي‌زد، تا اول خيابان شاهرضا خط 24 اسفند سوار شود. دلش شور مي‌زد، مبادا دير برسد. نفهميد زير آفتاب جهنم بعد از ظهر چطور ميدان را دور زد تا به ايستگاه اتوبوس رسيد. باز هم دلش شور مي‌زد. آمدن اتوبوس، حساب و كتابي نداشت. ساعتش را نگاه كرد. هنوز وقت داشت. يك بليط دو ريالي خريد و در صف رفت و منتظر ايستاد. جلو ايستگاه، ميني‌بوس‌ها توقف‌كوتاهي كرده و شاگرد شوفرداد مي‌زد: « 24 اسفند يه تومن بپربالا! »مسافران كلافه ازگرما وگرسنه از لاي ميله‌ها خود را بيرون كشيده و سوار مي‌شدند. مينو هنوز آنقدر ديرش نشده بود كه چندر قاز پول تو جيبي‌اش را خرج كرايه ماشين كند. هر وقت آقاجان وضعش بهتر بود، ده توماني بهش مي‌داد،كه بايد با حساب وكتاب خرج مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. اغلب پولش را صرف خريد كتاب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، يا كرايهٌ اتوبوس.دلش شور مي‌زد: « نكنه اتوبوس نياد! دير برسم! خيلي بد مي‌شه! ممكنه هر لحظه كه اون منتظر بمونه، ساواكي‌ها تو خيابون مشكوك بشن. طرف چهار راه پهلوي زياد دستگير مي‌كنند. كاش محل قرار را دورتر مي‌‌گذاشتيم. چه اشتباهي. اگه اين دفعه به خير بگذره، ديگه تكرار نمي‌شه‌.»بالاخره اتوبوس 24 اسفند، سروكله‌اش پيدا شد و ضربان قلب دختر كمي‌آرام گرفت. نوبتش رسيد و در هجوم و فشار جمعيت سوارشد و سمت سايه كنار پنجره جايي گيرآورد. حالا اضطراب دوم يعني مزاحمت دائمي‌آدمهاي لات، درگيري ذهنش مي‌شد. معمولاً يا كنار يك زن مي‌نشست يا لب صندلي مي‌نشست و تنها وقتي يك زن سوار مي‌شد كنار مي‌رفت تا او بنشيند واعصابش از مزاحمت آدمهاي مريض راحت باشد. و حالا كنار زني بود. خيالش راحت شد. اما دمق بود. نمي‌توانست هضم كند كه شهناز با اين وقاحت و رُكي دست از ادعاهاي قبلي‌اش در دفاع از آزادي شسته باشد. اما واقعي بود. خودش امروزآن را گفته بود. به گذشته فكر كرد و آنچه از شهناز در خاطر داشت. حسابي تو فكر رفت. از طرفي هم دلش شور مي‌زد مبادا كه ديرشود و به قرار نرسد. اتوبوس كند و بدون عجله هيكل گنده و پيرش را به روي آسفالت داغ جلو مي‌كشيد. دختر در دلش مرتباً اتوبوس را تشويق مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، تندتر برو تندتر! از اين كه مسافران ايستگاههاي ميان راه درآن ساعت بعد از ظهر كم بودند، خوشحال بود. درايستگاه پل چوبي زني‌كه كنارش نشسته بود، پياده شد و لحظاتي بعد اتوبوس تكاني خورد و حركت كرد. مينو كنار پنجره نشسته بود و مشغول نگاه كردن بيرون بود. يك نفر آرام كنار او نشست. دختر عكس‌ العملي نشان نداد، تا با مزاحمتي رو به رو نشود. كم‌كم‌كنجكاوي و خستگي‌گردن موجب شد، سرش را بچرخاند تا كسي را كه كنارش نشسته نگاه كند. طرف شيك بود و نحوهٌ نشستن او مؤدبانه. بيشتر دقت كرد. چشمانش به روي پاهاي بلند وكشيده و دستاني كه به روي زانوهايش بود يك لحظه متوقف و خشك شد. اين دستها و اين انگشتان و اين زانوان را خوب مي‌شناخت. پيش از آنكه بداند اشتباه كرده است يا نه، ضربان قلبش خون تندي به صورتش ريخت. مينو نيمرخ مرد را نگاه كرد. مدتها بود كه در عطش يك بار ديگر و يك نگاه ديگر او مي‌سوخت. خودش بود.چشمانش و ذهن و قلبش همه با هم يك آن، آن نگاه را بلعيدند. موهاي صاف، پيشاني بلند و سفيد، چشمان گود نشسته، صورت استخواني و لبها همه آشنا بودند. نه، خودش بود. ديگر هيچ چيز حركت نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. اتوبوس، زمان، هوا. و نفسهاي او سستي تمام بدنش را فرا گرفت. يك بارديگر به زانواني كه به روي آنها مي‌نشست و دستاني كه تا دركنار هم بودند از دستانش جدا نبود و لبهايي كه مهربان بودند و بوسه‌هايي كه عطر شكوفه بود يا آبي روشن ستاره، نگاه كرد.دستان دختر مثل دوتكه سرب سنگين روي زانوانش چسبيده بود. قلبش تلاطم لحظاتي بودن كنار معشوق را به صخره استخوانهايش مي‌كوبيد. دلش مي‌خواست او متوجهش بشود. شايد هم شده بود. مينو برگشت و اين بار در چهرهٌ مسافر كنارش خيره شد. از توقف و سنگيني نگاهش مسافر با ترديد نيمرخي چرخاند و ثانيه‌اي در برق يا درد نگاه او خشك شد. پلكهايش به سنگيني پائين آمد. اما بعد دوباره دختر را نگاه كرد. و نگاهش به رنج و به غم بود و در دل دختر اينگونه نشست.مسافر سرش را برگرداند. دستش را به ميلهٌ صندلي جلويي گرفت و چون لاشهٌ سنگيني از صندلي كنده شد. دختر چشمانش جز سياهي نمي‌ديد. نه! نرو، ترا به خدا پيش من بمان! اتوبوس ايستاده بود. دختر به خود آمد، بي‌آنكه انديشيده باشد. گوئي بايد بدود از صندلي كنده شد و به سمت انتهاي اتوبوس خود را رساند. اتوبوس به كندي تكان خورد و حركت كرد. شاگرد راننده با لحن توهين آميزي گفت: «خواب بودي دخترخانوم؟ جا موندي!»دختر براي اولين بار احساس كرد، اصلاً از توهيني كه به او شده ناراحت نيست وتنها سري به علامت نه! تكان داد. پشت شيشهٌ انتهاي اتوبوس ايستاد. دستش را به ميله گرفت و نگاه كرد. مي‌خواست نگاه كند، تنها نگاه. اتوبوس از جلوي پسر رد شد. او هم ايستاده و به اتوبوس نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مينو را ديد و دختر با نگاه و حركت سر و تكان شانه ها و با همه وجود سؤال مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:« چرا؟ چرا؟»چهره و نگاه پسر رنگ آشنا به خود گرفت. آشنايي شرمگين. براي دختر ذره‌اي نيز كافي بود. ذره‌اي باقيمانده. احساس عجيبي داشت. مثل تشنگي يك گياه به باران، گياهي كه تمام برگها و شاخه‌هايش مي‌سوخت، دلش مي‌خواست باران ببارد. باران! عواطف دور وگمشده‌اي را دوباره در نزديكترين طپش رگهايش حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. همچنان كه از هم دور مي‌شدند، دوباره صدايش كرد و در نگاهي كه او را پاسخ مي‌گفت، شرم و يأسي بود كه از عشق هيچ چيز باقي نگذاشته بود. شاخهٌ سوخته‌اي بود. بي شكوفه، بي لبخند.(مثل خودش).آهي كشيد. چرا؟ چرا او عشق را كشت؟ پس چرا در من نمي‌ميرد؟زخم دلش شكاف برداشته و خون مي‌ريخت. از ايستادن او. از اينكه تا به آخر نگاهش كرد. مي‌فهميد كه هنوز هم دوستش دارد. چرا برنمي‌گردد؟ من او را مي‌بخشم. دختر به خس و خاشاك چنگ مي‌زد: «آخه چرا يكدفعه همه شما رفتيد؟ آخه فرح تو چرا پيشم نيومدي؟ هيچ وقت! هيچ كدومتون. نه زن عمو. نه خانم بزرگ. هيچ كس. هيچ كس. سنگدلها. همه‌تون رنج ما رو مي‌ديديد، اما دريغ از يك گل همدردي. دريع از يك گل محبت.» دختر رنجش را بزرگ و وسعت زمين را از به گور سپردن عاطفه ها، كوچك و بدون ارزش حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. حال بدي داشت. تمام جهنم گرماي تابستان را در تلخي دود و گرمايي كه از پنجرهٌ باز به داخل اتوبوس مي‌آمد وكثافتي كه شهر و خيابان‌ها وجويهاي بزرگ پر لجن و حتي برگهاي چركين درختان را در برگرفته بود، همه را به تيرگي و تلخي در جان و كام خود حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. در درونش خشمگين و پرغوغا بود:« نفرين به ظلم! به ستم. به جامعهٌ نكبت زده.به فقر. به ديو سفيد. تمام وجودم شراره‌هاي انتقام از نظام پليدي‌هاست. از تمام اين نظام با همهٌ ارزشهاي پوسيدهٌ ضد انساني‌اش. من بايد نابودي اين نظام را ببينم. من بايد واژگوني اين ارزشها را ببينم. من بايد جامعه‌اي عاري از ستم و تحقير انسان را ببينم. اين مناسبات عاري از عاطفه انساني، بايد كه دوباره سبز شوند. سبز انساني. امروزه هر جا جهنمي است. جهنمي از ستم. هرخانه، كارخانه، اداره، صف اتوبوس، حتي پياده رو، روح و نگاه‌هاي هرآدمي جهنمي است و جهنم حتي يك گل سفيد هم باقي نگذاشته. عليه اين جهنم، عليه اين جهنم خواهم بود.»درونش فرياد بلندي بود. عصيان بود. چيست انسان اگر كه آسان تن به مرگ و له‌شدگي انسانيتش بدهد. اگركه نجوشد و نخروشد وآرام درخود بميرد و مينو آن كس نبود كه درخود بميرد و فريادش را خفه كند. نه! راهي به بيرون از خود يافته بود. انقلاب! به انقلاب و انقلابيونِ نسل خود عشق مي‌ورزيد، زيرا آنچه آفريده بودند ريشه درعشق داشت. عشقي راستين به انسان.اتوبوس از ميدان فردوسي مي‌گذشت. چشمش به مجسمهٌ فردوسي افتاد. لحظه‌اي به فردوسي فكر كرد. به آن كس كه سي سال رنج برد و رستم را آفريد.آه‌ كشيد:«‌ پس اين خاك و اين سرزمين نمي‌ميرد. زنده مي‌ماند از دل پاكترين پهلوانيها، مبارزات، قهرمانيها. مي‌ماند. نه چون امروز مُردار، بلكه با افتخار.»به ياد چريك‌ها افتاد. آنها كه يل و قهرمان به خاك و خون غلطيده بودند. چقدر دوستشان داشت. چقدر. اگرچه خود درسينه عشقي داشت كه تا بن استخوان مي‌سوزاند و مي‌لرزاندش اما، اين عشق در برابر عشق و عاطفهٌ بزرگتر او به انقلاب ميهنش كوچك بود. عاطفه و عشقي كه به او قدرت مي‌بخشيد، توان مي‌داد. تواني كه از درون زخم جانكاهش، برون آيد و بايستد. بر زانون خود بايستد و از ذلت خواهشهاي درون رها شود. برخاست. به انتهاي اتوبوس آمد و به بيرون نگاه كرد. مي‌بايست مطمئن مي‌شد كه او رفته است و با اطمينان سرقرار مي‌رفت. ترافيك سبك بود و تا مسافت دوري را به راحتي چك كرد. نه، كسي دنبالش نبود. خيالش راحت شد. فرصت نداشت. دو دقيقه بيشتر به قرار نمانده بود. چهار راه پهلوي از اتوبوس پياده شد و عجله كرد.بلوز اسپورت آستين كوتاه ليموئي و دامن ساده سبزي به تن داشت و موهايش را پشت سر جمع كرده بود. برخلاف هميشه كه آنها را به صورت نرمي به روي شانه‌هايش رها مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.از خيابان با اضطراب خاصي عبور كرد. از اين لحظه به بعد بايد تمام اطراف و جوانب خود را مي‌پاييد. پارك پهلوي آن طرف خيابان بود. به آن سمت رفت. پارك كوچك بود و براي قرار مناسب نبود. بعد از در ورودي تعداد زيادي پله را بايد به سمت حوضچه‌هاي آب و فواره‌ها پائين مي‌رفت. تعجب كرد.آن ساعت بعد از ظهر آن همه آدم در پارك چه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند؟ اغلب مرد و پيرمرد بودند. پارك درآن ساعت از دختران و پسران جوان خالي بود وكم‌كم سنگيني نگاه‌هاي‌كنجكاو را به روي خودش احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با چشمان مضطرب دنبال رفيقش گشت. با آنكه اصلاً از او خوشش نمي‌آمد اما مايل بود هر چه زودتر پيدايش كند و از سلامتي او مطلع شود و از اين برزخ هم دربيايد. نه نبود! عصباني به ساعتش نگاه كرد. طرف تأخير داشت. به سمت شمشادهاي دست راست پيچيد و لابه لاي درختان خود را از نظر پنهان كرد. از پشت درختان مسير را برگشت. از در پارك نامطمئن كه چه مسيري را انتخاب كند، بيرون رفت؟ عادي‌ترين محل ايستگاههاي اتوبوس بودكه تا صد متري پشت سر هم به موازات ضلع شمالي پارك امتداد داشت. شروع به راه رفتني آرام كرد و جمعيت مسافر را پشت سرگذاشت. در چندمتري‌اش متوجه نزديك شدن رفيقش شد. او هم متوجه شد. پنج دقيقه از قرار گذشته بود.چهره‌اش خشك و عبوس و بي‌تفاوت بود. دختر از اينكه عكس العملي نديد، ترديد كرد كه “آشنايي” بدهد يا نه. مي‌دانست ممكن است طرف سرقرار بيايد، اما تحت تعقيب باشد و علامت خطر بدهد و برود. براي ساواك يافتن و از بين بردن هرمخالفي جدي بود و دختر چشم وگوشش از مسائل امنيتي پر بود.تا رو در روي رفيقش قرار نگرفت و ابتدا او سلام نكرد،آشنايي نداد و تنها پس از آن سلام كرد و بلافاصله جدي سؤال كرد: « براي چي ديركردي؟»چهره عبوس پسر به نرمي تغييركرد و تأخير را پذيرفت. عذر خواست. دختر با قاطعيت گفت: « دومين بار است تكرار مي‌شود به‌ت انتقاد دارم. مي‌دوني كه اصل بر دو دقيقه تأخير بيشتر نيست و بايد بلافاصله محل قرار را ترك كرد.»رفيقش با تأسف از لاقيدي‌اش، سرش را پايين انداخت وگفت:« درست است. مجاز نيستيم تأخيركنيم و نبايد توجيه كرد.» راه افتادند. دختر خنده‌اش‌گرفت. به خودش و رفيقش و بقيه مردم نگاه كرد. مي‌خواست ببيند چقدر مثل بقيه نيستند و چقدر باعث تعجب يا جلب توجه مي‌شوند. ظاهر خودش‌‌ دختر بي‌حجاب و معمولي بود و رفيقش جوانكي شيخ. هركس در نگاه اول دنبال اين مي‌گشت، موضوعيت اين دو با هم چيست؟ اگر به خاطر انقلاب نبود به هيچ قيمت حاضر نمي‌شد با اين آدم شيخ راه برود. اما خوب، به خاطرموضوع كارشان، اهميتي نداشت.سريع وارد پارك شدند و لابه لاي درختان و دور از چشم ديگران نشستند. مينوگزارش مطالعه جزوه‌ها ولي نخواندن كتاب را داد .رفيقش از اينكه جزوه و زندگينامه انقلابيون را فراهم كرده بود، خوشحال بود وكم و بيش احساس غروري مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. البته كه تهيه اين جزوه‌ها كار بسيار با ارزش و خطرناكي بود. از دختر پرسيد:– چقدر وقت داري؟– دو ساعت.– خوبه، اما به همه صحبت‌ها نمي‌رسيم.سپس وقفه كوتاهي دركلام داد و بعد با لحن كاملاً جدي پرسيد:– چرا كتاب را نخوندي؟– رغبتي به خوندن كتابهاي شريعتي ندارم.– عجب استدلالي! ولي بهتر نيست كه آدم فكرش رو محدود نكنه و باهمهٌ بينشهاي موجود آشنا بشه؟– اتفاقاً، نمي خوام كه حرفها و موضوعات مشكوك در ذهنم وارد بشه. براي چي شريعتي با وجود اين رژيم و ساواك آزادانه درحسينيهٌ ارشاد جلسات سخنراني مي‌‌گذاشت درحالي‌كه درهمان زمان ساواك براي يك شعر انقلابي، لبها را مي‌دوخت؟– مي‌دوني، ساواك آن موقع اينقدر پيچيده نبود. اصلاً اينقدر احمق بود كه معني و تأثير انقلابي اين سخنرانيها را درك نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. طرفداران دكتر همه دانشجو و روشنفكر بودند. سخنرانيهاي دكتر باعث رشد اسلام انقلابي ‎شد. بعد كه ساواك دكتر را درست شناخت، درحسينيه را بست و دكتر دستگير وكتابهايش هم ممنوع شد.– ولي اينطور كه من شنيدم. ساواك احمق نبود و دقيقاً به خاطرممانعت از رشد ماركسيسم در بين روشنفكران و طبقهٌ تحصيل كرده، به دكتر اجازهٌ سخنراني داد. تا با اشاعهٌ اسلام مترقي و نوگرايي در مذهب، شقه‌اي در قشر روشنفكر و دانشجو در دانشگاه بيندازد و آنها را دو دسته كند، تا با دو ايدئولوژي (مذهبي و غيرمذهبي) به جان هم بيفتند و موضوع اصلي يعني مبارزه با رژيم فراموش بشود.پسر برآشفت. از طرفداران سينه چاك دكتر بود و با شور و حرارت جواني كه داشت، كم تحمل بود:– چطور اين حرف را مي‌زني؟ عقايد دكتر همه، انقلابي است. تو كتاب“حسين، حسين است” را بخوان نظرت عوض مي‌شه.دختر كه از شرارت ضد مذهبي درونش مطمئن بود. پذيرفت‌كه فقط همين يك كتاب را بخواند. پسر اندكي آرام شد. شايد بحث را با دختر كه لجوج و ضد مذهب به نظر مي‌رسيد‌، بيهوده ديد.– خوب، باشه بعد دوباره صحبت مي‌كنيم. چند تا نكته امنيتي بودكه بايد بدوني. تو هم اگر چيزي داري مي‌توني بگي. مي‌دوني كه نكات امنيتي چقدر مهم هستند؟– بله! كاملاً!(ساواك همه جا بود. دستگيري ساده بود.كافي بود جزوه و كتابي را كه هميشه نزدشان بود، بيابند، ديگر ول كن نبودند. پس بخشي از وقت را به ساختن محمل و پيدا كردن جزوه در پارك و .. گذراندند.) درآن جلسه دوستش قرآن كوچكي را كه همراه داشت، گشود و آيه‌اي از قرآن را خواند:« به آنان كه ستمي‌ برآنان رفته است اجازه و فرمان پيكار داده شد و خدا به پيروزي آنان به تحقيق تواناست.»دختر انتظار فرمان به اين صريحي براي مبارزه در قرآن را نداشت. كمي هاج و واج مانده بود. با آنكه خدا را نمي‌فهميد و با بحث هم به جايي نمي‌رسيد‌ند، اما از موضعگيري قرآن عليه ستم و فرمان براي مبارزه خوشش آمد.رفيقش اصلاً ازعدم علاقه و پيشرفت او نگران نبود و با خونسردي و اطمينان خاصي، استمرار مباحثات را مفيد مي‌دانست. به عكس او، دختر درترديد عميق‌تري فرو مي‌رفت. اما آن روز يك نكته را،كه ازمينا يادگرفته بود:« با رفيق انقلابي، هيچ نكته ناگفته‌اي نداشته باشد.» به كار بست. در مورد سر و ريخت شيخي پسرجوان به او يادآوري كرد. رنگ تيره و قهوه‌اي بلوزش، انداختن آن روي شلوار و ته ريشش. همه نشانه‌اي ازغيرعادي بودن ظاهر او با جوانهاي ديگر بود. ازسويي ديگر از اينكه خودش درخيابان با فردي با چنين سر و ريختي ديده شود، احساس خجالت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.رفيقش به دقت به نكات او گوش داد و بعدگفت:– درست مي‌گي! ولي زدن ريش از ته حرامه و من نمي‌دونم اونو چيكار مي‌تونم بكنم؟ اما مي‌پرسم. لباسم را مي‌تونم تغيير بدهم.مينو واژه هاي اسلامي را كه از زبان پسر مي‌شنيد، حس و لمس نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. برايش كلمهٌ حرام نامأنوس بود. درخانه اصلاً سر وكاري با حلال و حرام و مذهب نداشتند. نمي‌فهميد كه ريش حرام يعني چه؟ احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد پا به دنيايي مملو از تمسخرگذاشته. تصور مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد اين حرفها را براي ماهرخ و مهوش تعريف كند، چه قشقرقي راه مي‌اندازند.پسر پرسيد:– تو ديگه چيزي براي‌گفتن نداري؟ كسي بويي نبرده؟ مامانت اينا؟ يا در راه توسط دوست وآشنايي ديده نشدي؟دختر يكباره تكان خورد. شايد هم يك دور، دور خودش چرخيد و چشمانش را غبار سنگيني‌گرفت. چگونه پاسخ اين سؤال را بدهد؟ مي‌دانست‌كه در تماس با افرادي‌كه به جد وارد مبارزه شده‌اند،كاملاً بايد صادق بود. رابطه براساس زلالي و صداقت و پاكي است.– چرا ساكتي؟ اتفاقي افتاده؟ سبك و سنگين نكن. اگر چيزي هست بگو. قطع رابطه با تو بهتر از زدن ضربه به ساير افراد جنبش است. مي‌داني؟دختر خيلي سريع برخود مسلط شد و عادي و بي‌تفاوت، در فراموشي كامل عاطفه‌هايش گفت:– چيز جدي‌اي نبود. توي اتوبوس يك قوم و خويشي را ديدم. من آشنايي ندادم. بعد چك كردم، دنبالم نيامد.– كي بود؟دختر تأملي‌كرد و بي‌اعتنا گفت: پسر عموم بود. ولي ما رفت وآمد نداريم.پسر سرش را تكان داد وگفت: « همون كه؟ »(ظاهراً او هم از ماجرا خبر داشت. همهٌ خبرداشتند!)دختر با تندي‌گفت: «گفتم كه، خانواده‌هاي ما رفت وآمد ندارند.» و عدم تمايل خود را به ادامه گفتگو نشان داد. بعد هردو برخاستند و راه افتادند. قبل از ترك پارك، قرار بعدي و قرار زاپاس آن را گذاشتند. يك شماره تلفن هم براي مواقع اضطراري رد و بدل كردند. رفيقش تجربه‌اي از دست يافتن ساواك به شماره تلفن را نقل‌كردكه با شكافتن آستركت يك سمپات فدائيها، شمارهٌ يادداشت شده روي آستر كت را به دست آورده و بعد از اين طريق موفق به ضربه مي‌شوند.خطاها و تجربيات امنيتي كه سينه به سينه نقل مي‌شد، جدي بودند. پيكر ارزشمندترين و پاك بازترين قهرمانان، اين تجربيات را با پذيرش شكنجه و مرگ، بها پرداخته بود. بنا بر اين نبايد دوباره تكرار مي‌شد.در انتهاي‌كار رفيقش به اوگفت:« بعد از قرار و در طول مسير خود را چك كن‌كه آيا تعقيب مي‌شوي يا نه؟ و همچنين در قرار بعدي. ابتدا هيچ آشنايي نده تا هر دو از عادي بودن و سلامت وضع هم مطمئن شويم.مينو مي‌دانست كه از زماني‌كه تماس با اين رفيق شروع شده، خطر هم شروع شده. ضرب المثل بچه ها بودكه :« عمر يك چريك بيشتر ازشش ماه نيست.»از شروع كار تا دستگيري وگاه تا زندان و شكنجه و شهادت، روي هم شش ماه طول مي‌كشيد و حالا از شش ماه چقدرگذشته يا چقدر مانده بود؟لحظاتي بعد خداحافظي كردند. اندكي دوستانه تر از قبل. دختر از اينكه دربارهٌ ظاهر نامناسب پسر به اوگفته و او پذيرفته بود، احساس ارضاء خودخواهي‌اش را مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.گويي از تمسخر او به عنوان يك پسر يا مرد و يا كوچك شمردنش راحتي خاطر و احساس رضايت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. هرچه بود احساس غريبي بود. نوعي تنفر وكينه از اين جنس درخاطر داشت.صبورانه درصف طولاني اتوبوس ايستاد. تا كه بالاخره هم اتوبوس و هم جايي خالي گيرش آمد. خنده‌اش‌گرفت. موفقيت بود! حالا او وآنهاي ديگر كه نشسته بودند، خوشحال و راضي بودند وآنهايي‌كه ايستاده بودند و شايد بايد يك يا دو ساعت ديگر هم همچنان مي‌ايستادند، ناراضي و عصبي. لحظاتي دركوك مسافران رفت، اما خيلي زود اتفاقات آن روز دوباره به خاطرش آمد. لحظه‌ها برايش جدي شده بودند و افكارش مسئولانه‌تر بودند. و حال و هواي عادات روشنفكري را نداشتند. ناراحت بود. چون خود به تنهائي قادر به تشخيص درستِ آنچه تا به اينجا پيش آمده بود، نبود. بايد با بچه‌ها صحبت و مشورت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. آيا ادامه دهد يا نه؟‌ سراغ كدامشان برود؟ چه كلكي براي بيرون رفتن از خانه جور كند؟ در فكر بود. اتوبوس در ايستگاه درست جلوي كافه‌اي ايستاد. عطرمست كنندهٌ قهوه‌كه به مشامش رسيدگيجش كرد و تمام افكار و آرامش روحي‌اش را به هم ريخت. از داخل اتوبوس‌گويي به ناگاه به داخل كافه و به آن روز، آن سال، آن خاطره، آن ياد، آن لحظات شيرين كشيده شد. آن قهوه، و فال قهوه، و قهقههٌ خنده آنها و“ عقد دخترعمو و پسر عمو درآسمانها” ولي در انتها افسوس او باقي مانده بود و“ زمين خالي از مهر و پيوند”. عنان ياد را به بالهاي غم سپرد و تسليم سايه‌هاي همزادش شد،كه جدائي ناپذير، به ديار عشق و حسرت، تلخي و جدايي مي‌بردش. خاموش خود را به شعله‌هاي عشق و كين سپرد. دمي‌ در عشق و دمي‌ دركين مي‌سوخت و فرياد درونش اوج مي‌گرفت. شقيقه‌هايش را با سرانگشتان فشرد. چشمانش از اشك پر شده بود و صدايي خفه‌گلويش را پاره مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد:« آه! چطورتو دل‌كندي از آن همه عشق؟ چطور چشم بستي برآن همه عشق؟ چطور تحمل‌كردي؟ چگونه مُردار شدن را پذيرفتي؟ ولي من مي‌سوزم. هنوز مي‌سوزم و تا به كي... نمي‌دانم. اما خسته‌ام، خسته از اين بي‌پاياني عشق.»برخاست. هنوز چند ايستگاه مانده بود. اما قادر به تحمل نبود. به سرعت جمعيت را پشت سرگذاشت. به خيابان فرعي پيچيد و در خلوت كوچه فرو رفت. زخم چركين دل سرباز كرده و سيل اشكش جاري بود. به درخت تنومند توتي شانه داد. قطرات اشكش را با سرانگشت بر پوستهٌ سخت درخت كشيد. دلش مي‌خواست تنها نباشد و دردش را به كسي بگويد. با موجودي زنده، زنده‌تر از انسانهاي بي‌عاطفه و مرده. به حركت آرام برگ درختان چشم دوخت و آرام پرسيد:« تو بگو! تو بگوكه من چه كنم؟ با اين درد چه كنم؟ با غرورم. با شاخه‌هاي شكسته غرورم و با هيزم شكني كه هميشه و همه جا، هنوز با من است، چه كنم؟»درخت خاموش بود و صبور، دخترآخرين قطره‌هاي اشك را تكاند. سبك شد. به راه افتاد. غمگين بود و فكور. جوانهٌ انديشه‌ا‌‌ي درفكر او قوت مي‌گرفت. از خود پرسيد:« آيا اوهم مي‌تواند تغيير كند؟ آيا او هم مي‌تواند مثل ما باشد؟ همفكر؟ همراه؟ انسان! چرا نه؟ واگر كه نه؟ من چه‌كنم؟ بايد! بايد كه برگردد ومن اين كار را خواهم كرد. چطور؟»نمي‌دانست اما راه آن را پيدا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.چشمانش از برق خوشحالي درخشيدند. از برق تصميمي‌كه چند سال به آن پشت كرده بود. سايه‌هاي طولاني غمِ چهره‌اش كوتاهتر مي‌شدند. اما ترديد كرد. شايد كه تنها خيال بافته بود. سري تكان داد. به دور و برش نگاه كرد. هيچ چيز نمي‌ديد. هيچ چيز، مگر زندگي دلزده و نكبت‌بار شهر و مردم درمانده‌تر ازخودش را. فاصلهٌ باقيمانده تا خانه را دوست داشت كُند و سست طي كند. اما ناگهان ياد هراس از نعره‌هاي آقاجان و دير رسيدن به خانه، هجوم سرعت را به پاهايش ريخت و ديگر رخوت روٌيايي برايش باقي نگذاشت. به خيابان خورشيد كه رسيد، وارد بقالي سركوچه شد. سلام و عليكي با بقال كرد. تلفني به مهوش زد و قرار فردا را با او گذاشت. مهوش پرسيد: « نمي‌شه‌ نياي؟ چون تازه ديدمت وخيلي سخته مجبور بشم دوباره ببينمت.» مينو هم به خنده فحشي به او داد و خوشحال به خاطر ديدار فردا از بقالي بيرون رفت.به خانه كه رسيد بي‌حوصله بود. خوشبختانه آقاجان نيامده بود. احتمالاً خانه آن يكي زنش بود. دلجويي از محسن كرد كه خوب و سر به راه، همه كارها را كرده بود.لباس عوض كرد و سراغ قدسي و بچه‌ها رفت. مي‌خواست با تلويزيون سرش راگرم كند.– سلام قدسي. زنده‌اي؟طعنه و لبخند قدسي همواره با هم بود. معلوم نبود چرا در دختر ظرفيت تحمل نيشخندهايش را مي‌ديد.– زهرما رو سلام. باز يتيم شدي سراغ من اومدي؟– آره ديگه!– از صبح كدوم گوري بودي؟ سير ديديش؟– چه بدجنسي! رفته بودم خونهٌ شهناز. خودت كه مي‌دوني اون كه رفته ديگه برنمي‌گرده.قاه قاه خندهٌ قدسي بلند شد.– شوخي كردم. مي‌دونم اهل اين حرفها نيستي. ولي چشمم كه به‌ت افتاد، يكدفعه ديدم مثل اون روزها شدي. زرد و پژمرده. چشمات ماتم گرفته. هان! نيست؟ خودت نمي‌فهمي؟ شايد به‌ش فكر كردي؟دختر سري تكان داد:– نمي‌دونم چمه! يه حاليم. يه حال بد.– چي شده؟ نكنه ديديش؟ توخيابوني، جايي؟– كي؟ من؟ نه بابا!– به من دروغ نگو! من از قيافهٌ آدما مي‌فهمم، راست مي‌گن يا دروغ.– مثلاً از كجاي من فهميدي دروغ مي‌گم.– خونهٌ دوستات بري و بياي اينجور نيستي. معقول مي‌شي.مينو در دل به هشياري و ناكسي قدسي احسنت گفت.– باشه حالا كه با وفايي، واست مي‌گم كه اتفاقي توي اتوبوس ديدمش.– به به! مبارك باشه! چي گفتي و چي شنيدي؟– باوركن، آره. هيچ كدوم حرفي نزديم.– مگه مي‌شه. بي‌عرضه! خوب باهاش حرف مي‌زدي.– كي؟ من؟ كه چي بشه؟ لياقت نداشت.– اگه نداشت. پس چرا حالت خرابه؟– نه نيست. هيچ خبري نيست. بلند شو كيك و بستني برام بيار. چند روزه منو فراموش كردي.– برو بردار. اما خوشحال شدم. انگار خودم معشوقم رو ديده باشم.هر دو قاه قاه خنديدند. دختر پرسيد:– واقعاً توكسي رو دوست داشتي؟قدسي به شوخي و جدي آه بلندي كشيد وگفت:– اي بابا. يتيم بيچاره رو چه به عشق و عاشقي! گورم كجا بودكه كفنم باشه!مينو بلند شد و به طرف انبار راه افتاد.اين طرف حياط، شرق حياط، يك اتاق و يك آشپزخانه و يك حمام و يك انبار دست قدسي بود. قدسي بهترين حسني‌كه داشت، خالي بودنش از حرض وآز و از ادا و اطوارهاي صاحبخانه بازي و نيازمند بودنش به دوستي و يكرنگي بود وبه ندرت مي‌شد به خوبي او زني يافت. به راحتي با خانوادهٌ آنها جوشيده بود و چندان با ساير همسايه‌ها رغبتي به رفت و آمد نشان نمي‌داد. كمي‌خجالتي بود، اما با مستأجرينش ساده و صميمي و دوست بود. دختر يتيمي بودكه در خانهٌ خاله بزرگ مي‌شود. پسرخاله‌اش را دوست دارد، اما از آنجا كه عملاً به كلفتي در خانهٌ خاله گماشته شده، به پسرخاله از ننگِ كلفتي، نزديك نمي‌شود و خاله هم كه از عشق پسر بويي برده، به سرعت دختر برادر پولدارش را براي پسر مي‌گيرد و داغي بر جگر قدسي مي‌گذارد. قدسي را به مرد چهل ساله‌اي در هجده‌سالگي شوهر مي‌دهد و قدسي با خنديدني كه تنها خاص ظرفيت اوست، بيان مي‌كند كه جهيزيه اش يك دست رختخواب بود كه آن هم شب عروسي داخل جوي آب افتاد وكروكر مي‌خندد.چند سال بعد پسرخالهٌ قدسي در تصادف فلج مي‌شود و براي هميشه فلج مي‌ماند و قدسي مي‌گويد:« از آه من بود!» با شوهرش دو بيگانه يا دو ديوارند. مينو حيرت مي‌كند چگونه بدون عشق و هم‌زباني زندگي كرده‌اند و چهار دختر دارند. قدسي به دخترانش عشق مي‌ورزد. تلاش و تار‌ و پودش به پاي آنهاست. مينو ازكتابهايي كه مي‌خواند و از سياست كم و بيش چشم وگوش او را باز كرده. تا جائي‌كه قدسي كم و بيش مي‌فهمد، ريشهٌ بدبختيها كجاست. دختر بزرگ قدسي، امسال به اولين سال دبيرستان وارد مي‌شود. از ذكاوت و هوش بسيار سرشار است. مينو همواره در بچه‌ها به دنبال نبوغ مي‌گردد. به نظرش اين دختر نابغه است. شايد در آينده يك انقلابي بشود.مينو كيك و بستني برداشت و به اتاق برگشت و رو به روي تلويزيون نشست. اغلب برنامه‌هايش چرت و پرت بود. بچه ها، مثل مگس به دور شيريني و بستني‌اش جمع شدند. بدون افاده‌اي بستني‌اش را با بچه ها ليس زد و با آنها خورد، وكيك را هم همه با هم دندان زدند. هميشه ياد داستانهاي زندان مي‌افتاد. در همان ظرف كه غذا مي‌خوري، بعد مجبوري تويش بشاشي. اينها نبايد روحيه‌ات را خرد كند. بايد خودتو عادت بدي. سوسول نباش! قدسي شام درست مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مينو بلند شد و دور و برش پلكيد. هميشه براش از سياست حرف مي‌زد دليل و برهان مي‌آورد. شب قدسي حرفها را به شوهرش آقا سيد مي‌گفت و مرد تأييد مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. سيدكارگر دانا وآگاهي بود. مي‌فهميد سهم كمي از دنيا به او رسيده، اما رنج وكار و زحمت بسيار. پس به وجود عده‌اي دزد و چپاولگر كه دسترنجش را مي‌برند عقيده داشت. اما حاضر نبود براي منافع طبقاتي‌اش بجنگد و انگيزهٌ چنداني هم نداشت. از سياست فقط خوشش مي‌آمد. به همين دليل قدسي علاقه داشت اخبار سياسي بخصوص مربوط به درگيري چريك‌ها را بشنود و شب با آب و تاب براي شوهرش تعريف كند.قدسي كتلت درست مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مينو به كمك آمده و آنها را زير و رو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با هم دوست بودند. عليرغم فاصلهٌ فكري و سني. مينو تا هرجا كه هركس به او راه مي‌داد، صميمي مي‌شد. قدسي به محسن پول داد نان بخرد وبه مينو گفت : « مامانتون نيست، تنها نباشين. بياييد دور هم شام بخوريم.» دختر راحت پذيرفت. سفره را پهن كردند. ممكن بود آقا سيد هم برسد.هواي حياط گرم بود هنوز دم داشت. خوردن غذا درهواي گرم تابستان چندان لذتي نداشت، حتي شام. دست پخت قدسي هميشه خوشمزه بود وشايد اين تنها لذتي بود كه قدسي از وجود خودش مي‌برد. مينو به شوخي از او تعريف كرد و قدسي اين لذت را پنهان نكرد.– چي فكركردي؟ اگه چهار تا بچه نداشتم، الآن آشپز دربار بودم!مينو مي‌خنديد:– اگه چنين عرضه‌اي داشتي حتماً به تو زهر مي‌داديم توي غذاي شاه و فرح بريزي و يك ملتي نجات پيدا كنه.آه يادآوري مرگ شاه و فرح عجيب لذتبخش است. چطور ممكن است آنها بميرند. در اوج قدرت و در داعيهٌ دروازه‌هاي تمدن بزرگ و در لذت دستگيري گُرگُر مبارزين و مجاهدين و سركوب مخالفين! انديشهٌ سرنگون كردن آنها بر چه مبناي واقعي‌اي استوار است؟ آينده! آه آينده! تو چگونه خواهي بود؟دختر آنچنان سريع در انديشه‌هاي دور و دراز فرو مي‌رفت كه فراموش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، كجاست؟ تلويزيون برنامهٌ واريته داشت، همه غرق تماشا بودند و شام در سكوت تمام شد. مينو كمك كرد سفره را جمع كردند. خواست ظرفها را بشويد كه قدسي نگذاشت. او هم اصرار نكرد و خداحافظي كرد. قدسي گفت: « بيا تلويزيون تماشا كن، سرت گرم بشه. الآن مي‌ري تو سوراخي اتاق و هي فكراي بي‌خود مي‌كني؟ حيف جوونيت نيست؟ چيه سرتو كردي تو سياست. آدم جرئت نمي‌كنه طرفت بياد. بيا دخترخوبي بشو سياستو ولش كن. مي‌دوني كه چقدر دوستت دارم. جرئت كنم بيام خواستگاريت!»دختر خنديد: حتماً واسه پسرت كه بدنيا نيومده. نديده كه نمي‌تونم عاشقش بشم و سياستو ول كنم.قدسي با پُررويي ادامه داد: « نه جون تو، مگه داداشم چه عيبي داره؟»مينوهم با پُررويي جواب داد: « يك عيب، خوشبخت آن كه كره خر به دنيا آمد و خر از دنيا رفت!»قدسي ناراحت شد و فرياد زد: « پُررو! بي تربيت!»دختر هم جواب داد: « ببخشيد! ولي يه چيزي گفتم كه هيچ وقت ديگه دلت منو براي داداشت نخواد!»قدسي آخرين فحش را داد: « آدم نيستي!»دختر اصلاً ناراحت نشد. مي‌دانست قدسي هم به دل نمي‌گيرد. اما وقتي حرف خواستگاري مردهاي عادي مي‌شد، خيلي بيشتر از اين دلش به هم مي‌خورد.وارد اتاق نشد راهش را كشيد به سمت پشت بام كه رختخوابها را پهن كند. لذتي هم از نسيمي‌كه از لابلاي درختاي باغ مي‌آمد ببرد. از طبقه دوم كه رد مي‌شد، خيالش راحت بود كه هيچكس در راه پله‌ها نيست. صداي تلويزيون بلند بود و همه سرگرم واريته بودند. مطمئناً، همسايه دست راست و چپ و بالا و پايين كوچه و نه بلكه همهٌ ملت سرشان گرم بود، گرم تلويزيون و برنامه‌هايش. سر ملت را بايد گرم كرد. روزش را از رنج و شبش را از روٌيا وآرزو و فيلم و سرگرمي و لذت تماشاي آنچه ديگران دارند. وقيحانه تر و پُر فريب‌تر از همه آگهي‌هاي تبليغاتي و زندگي قسطي و يخچال و فريزر و پنكه و ماشين پيكان و روغن نباتي و كفش ملي و دستمال حرير و جوائز بليط بخت آزمايي و جايزه پيكان سال و چه و چه‌ها بود! براي همين از تلويزيون و فريبهاي‌آن و اميدهاي پوچ وغيرواقعي‌كه مي‌داد متنفر و بيزار بود. ولي فيلم‌هاي پليسي – جاسوسي را به خاطر ترفندهاي پليسي به دقت نگاه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. معمولاً بقيه دوستانش هم دراين حد رابطه‌اي با پس ماندهٌ برنامه‌هاي تلويزيون داشتند. تلويزيون كه هيچ چيز نداشت.به پشت بام كه رسيد، رختخوابها پهن بود و محسن جاها را انداخته بود. در دل مهرباني وخوبي برادر را تحسين كرد. هنوز براي خواب زود بود .كمي در هواي خنك بام نفس تازه كرد و به پايين برگشت. محسن هنوز پاي تلويزيون بود.روي‌كاناپه كه زير پنجره اتاق قرار داشت، دراز كشيد به صداي شب و به صداي سكوت گوش كرد. نجواي نسيم درگوش برگها، هوس شنيدن صداي باران را در جان تشنه‌اش، آتش مي‌زد. چند سال بود كه قرابت عجيبي با صداي باران يافته بود. هيچوقت آسمان نمي‌باريد، اما بارها او از شنيدن صداي باران حتي از خواب بيدار شده بود. نمي‌دانست چرا از آن بهاركه آتش به جان شكوفه‌ها و جوانه‌هاي باغش ريخت، هميشه مثل خاك سوخته‌اي نياز به باران، ريزش باران و صداي باران داشت. اما دريغ كه آسمان را با او گرمي محبتي نبود. هيچوقت باران نمي‌باريد. هيچكس نبود. هيچكس، حتي خداي سطر اول قصه‌ها، كه عمق تنهاييش را از ايمان به وجود برتري پُركند. يك كسي، يك دستي، يك معجزه‌اي! اگر باران مي‌باريد، غبارغمش‌گوئي شسته مي‌شد و رنگين كمان لبخندي به روي لبانش قوس غنچه‌اي مي‌زد.آهي كشيد. هيچ آرزوئيش، روئيدني نبود. چرا؟ زمانهٌ عجيبي بود. همان طور كه در حسرتهايش پيچ و تاب مي‌خورد، نيروي عجيبي در خود حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. نيرويي‌كه از يأس اميد مي‌آفريد و راههاي بستهٌ آرزوها را مي‌توانست با آن بگشايد. قلم وكاغذي برداشت و نوشت:آرزو، سربه سنگ مي‌سايد وكوير، رود آرزو را مي‌بلعدو من خدا را، خواهم بودكه آرزو را،ازدل سنگ تا به سبزه برويانمآن آرزو را كه، محبت بودوخلق خواهم كرد،گندمي‌ را كهدركشتزارهاي ما نبودتادستانِ فقيرمان رابا ناني از فطير محبت، پُركنيم.كلمه به كلمه با اشك به نوك انگشتان و قلمش، مي‌چكيد. عشق نوشتن هم برايش مثل سراب شيندن صداي باران بود. انساني گشته بود. آرزو درآرزو درآرزو. بالاخره روزي خواهم نوشت، اما نه امروز.صداي داد و بيداد مهوش هميشه درگوشش بود:‎ « بايد انقلابيِ نويسنده بود! نه نويسندهٌ انقلابي! مي‌فهمي! نسل ما و مبارزه چريكي دوران ما جوان است و صحنهِ آتش سلاح دارد. چرا به درون كاغذها بخزيم! هنوز خاك بوي خونهاي گرم چريك‌ها را مي‌دهد و هيچكس نگفته تمام شدند يا راهشان بي رهرو است.»به سرعت از كاناپه پايين جست، كتاب “برمي‌گرديم گل نسرين بچينيم را برداشت” و از نو شروع به خواندن كرد. مي‌خواست پيش از آنكه آن ماليخوليا وآن شبح بعد از ظهر مغزش را تسخير كند خود را به افكار ديگري پيوند بزند. به آزادي وآزادگي، به اميد و به نيروي حيات انساني، وبه زيباييهايي‌كه اين كتاب به روح مرده مي‌تاباند، بينديشد.نمي‌دانست چرا امروز وقتي در اتوبوس داشت از پا در مي‌آمد، سعي كرده بود تماماً به رُز فرانس فكركند و نيازمندانه دستانش را به سوي اوگرفته بود و رُز با مهرباني كمكش كرده بود. رُز مظهر توانستن، صداقت و سادگي بود و مظهر فداكردن پيوندهاي شيرين زندگي به كامِ آرمان بزرگ آزادي.شروع به خواندن كرد. از محسن خبري نبود. ساعتها بودكه محو تلويزيون شده بود. با صداي چرخش كليد در قفل در و صداي‌گامهاي سنگين سيد به روي پله و راهرو، عبور تند و شتابزده‌اش از حياط و لحظاتي بعد، پيدا شدنِ سر وكلهٌ محسن، مينو چشم از كتاب برگرفت و نگاهي آرام به برادر كرد. محسن هنوز غرق فيلم بود. محسن هم متوجه او شد.– نخوابيدي؟– نه!– كتاب مي‌خوني؟– آره– فيلم بلفه گور بود. چقدر وحشتناكه، بازتموم نشد و واسه هفتهٌ بعد موند.– همان روح!– آره. شب تنهايي رو پُشت بوم مي‌ترسم.مينو خنديد:– واسه همين من امشب نگاه نكردم. عوضش من نمي‌ترسم. اما خيالت راحت. توكه مشكل نداري، سرتو بگذاري، راحت تا صبح رفتي. روحم بياد من بيچارهٌ حساس از خواب بيدار مي‌شم.محسن خنديد:– شوخي كردم. فيلمه، حقيقت كه نيست.دختر خنديد:– تو و ترس؟ خيلي راحت از ديوار راست بالا مي‌ري!محسن باخندهٌ نجيبانه‌اي از تعريف مينو و يادآوري داستان آن روز، گفت:– تو ول كن نيستي.– معلومه ولت نمي‌كنم، بعيد نيست اينبار از آسمانخراش بالا بري. هواتو دارم.محسن لحن لوطي وار داشت:– هوامونو داشته باش! بريم بخوابيم؟– دارم كتاب مي‌خونم.– باشه من رفتم.– نمي‌ترسي؟– نه بابا، مسخره است.– محسن راستي .. (مينو به سرعتي كه تصورش را نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، تصميمي‌گرفت.)– مي‌توني فردا يكسري خونهٌ فريده بري؟– واسه چي؟– چون تنها نباشي. مامان نيست، من هم نيستم.– آره. مي‌رم. تو مي‌آي؟– نه، بايد برم پيش مهوش. اما توكه رفتي، سلام برسون. بعد هم به ابي‎ بگو هم اينكه زودتر بستهٌ جديد رو بياره، هم بياد اينجا كارش دارم .– بستهٌ چي؟– خودش مي‌دونه. كتاب. همين. برو بخواب.محسن سؤالي نكرد و رفت. مطيع بود.مينو تا آخرين قطره‌هاي خواب به خواندن ادامه داد. آخر شب بود كه كتاب را بست و چراغ را خاموش كرد وبه سمت پله ها رفت.پشت بام خالي به نظر مي‌آمد. جاي مامان خالي بود وخواهرش هم كه رفته بود و حس دلگيري‌اي از نبود خود به جا گذاشته بود. تا وقتي بود، هيچ پيوندي باهم نداشتند، اما امروز كاملاً تغيير فضاي خانه و جاي خالي‌اش حس مي‌شد. مينو احساس مي كرد،گويي با رفتن او جا و فضا براي خودش بيشتر و بزرگتر شده. انگار كه فضا يا چيزخالي بيشتري به دست آورده بود. يادي ازآنها كرد و در رختخواب دراز كشيد. خيلي زود پلكهايش روي هم رفت. اما خوابش نمي‌برد. پشت پلكها، يك سايهٌ آشنا نشسته بود. نيمرخي كه امروز ديده بود، باچشمان گود و نافذ و نگاه اندوهبار، جاي تصويرهاي قديمي‌شبانه را امشب عوض كرده بود. لحظهٌ ديدار وآن دقايق كوتاه، بارها و بارها درذهنش تكرار شد. دوباره و صدباره. شب از نيمه‌گذشت. درمانده از اين عشق، مانده بودكه چه كند؟ و سرانجام هيچ مقاومتي نكرد. هيچ شب تاريكي اين كار را نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. هرگز نتوانسته بود يك شب نيز جدا از ياد او به خواب رفته باشد. يادي كه شبهاي بسيار بالشش را از اشكهاي داغ خيس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. جايي نخوانده و ازكسي نشنيده بود. آيا تنها حديث خودش بود؟ به هزار زبان به دلش گفته بود: « نيست. باوركن. تمام شد. رفت.» اما در پشت پلكهاي او هرشب خاطره نقش خود را مي‌زد و روٌيا، كاخهاي خود را مي‌ساخت. اما كه آفتاب واقعيت صبح، از برف سفيد لباس عروس ديشب چيزي بر پيكر خواب باقي نمي‌‌گذاشت. وهمه عرياني بود و تحقير وجام پُرتنفر تلخي كه صبح دختر ازدست روشن خورشيد واقعيت نوش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.چه سخت بود و چرا و چسان بود اين دل و اين زندگيش؟ آيا بايد به همين روال مي‌رفت؟ نه. نمي‌خواست بين عشق وكين بماند. تصميم خود را گرفت. بايد پايان مي‌داد. بايد به كينه پايان مي‌داد وتنها عشق بود كه بايد باقي مي‌ماند. وقتي تصميمي مي‌گرفت‎‎‎‎، مي‌دانست‌كه مي‌تواند آن را تحقق بخشد.صبح خوبي بود. همهٌ برنامه‌هايش از شب قبل ريخته شده بود.محسن به خانهٌ فريده مي‌رفت و او به خانه مهوش. قدسي هم مي‌دانست چيزي به مامان نبايد بگويد. اين چند سال با زحمتهايي كه كشيده بود، توانسته بود دوستاني را كه با او همكاري كنند، دست و پا كند. ضديت و دشمني خاصي دور و برش نبود. اغلب جوانهايي كه كله‌شان بوي قورمه سبزي مي‌داد، انبوهي ضديت فاميل و اقوام و دوست و آشنا را عليه خودشان برمي‌انگيختند. مثل داستان ماهي سياه و كفچه ماهيها. مينو از اين لايه بي سر و صدا عبور مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد

پایان بخش سوم از کتاب

کتاب اول- نسلی دیگر...بخش چهارم

2009-04-03T15:41:00.001-07:00

کتاب اول

نسلی دیگر و راهی دیگر

بخش چهارم

براي رفتن به خانه مهوش ساعت ده صبح را انتخاب كرد كه حساسيت مادر مهوش برانگيخته نشود. مادر مهوش
زن بسيار شكاكي بود. حتي روي ساعت رفت وآمدهاي عادي يا غيرعادي دوستان مهوش، تيز بود. مينو پشت دركه رسيد تشويش خاصي داشت. زنگ طبقهٌ بالا را زد. بچه ها در را باز كردند و مينوگفت با مهوش كار دارد. بچه ها او را بالا بردند. مينو حتي اسم خواهر و برادرهاي مهوش را بلد نبود. نمي‌دانست چند تا هستند. نه فقط مهوش بلكه براي ساير بچه ها هم كلاً مسائل خانوادگي افراد بي‌اهميت بود . هيچ كدام نه به خانوادهٌ خود اهميتي مي‌دادند ونه درباره‌اش صحبتي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. اساس‌ گفتگوها حول مسائل سياسي و مبارزه و اخبار آن بود. مسائل شخصي مجالي براي طرح وگفتگو نداشت. تنها مطلبي‌ كه گاه و بيگاه صحبت مي‌شد، جنگ با خانواده به خاطر آزادي بود. به ندرت كسي از شغل پدر ديگري خبر داشت.بچه‌ها مينو را به يك اتاق در طبقه سوم هدايت‌ كردند. مهوش در را گشود و با خوشرويي خنديد.مينو خوشحال داخل شد و با تعجب پرسيد:– اتاق خودته؟مهوش با بي‌اعتنايي جواب داد:– آره!مينو خنديد:– وضعت خوب شده! (سابقاً در اتاق پذيرايي يكديگر را مي‌ديدند.)مهوش نيشخندي زد:– به جاي آزادي چيزهاي ديگري به آدم مي‌دهند، تا نگويدآزادي. البته آزادي سياسي!– خوب چه خبر؟ خودت بگو!– يعني الكي اومدي اينجا؟– نمي‌شه‌ دلم برات تنگ شده باشه و دوستت داشته باشم يا هوس كرده باشم به ثروتمندترين دوستم سري بزنم و دلي از عزاي ميوهٌ درست و حسابي در بياورم ؟مهوش خنديد:– تهمت ثروتمند چيه به من مي‌زني؟ نگاه كن اتاقم چقدر مفلسه!– كاملاً! بخصوص سيگار وينستونت! واسه چي سيگار مي‌كشي؟ اون هم سيگار آمريكايي؟مهوش شانه ها را بالا انداخت.– مي‌دونم كه نبايد بكشم. اما نمي‌تونم به همهٌ آنچه كه پي برده‌ام عمل كنم. اگه يه روز مبارز جدي‌اي بشم راحت كنار مي‌گذارم. الآن كه كاري جز كتاب خوندن وحرص خوردن ندارم.– چي دستته؟ بازم سقراط و افلاطون! يا چيز جديدي از دكتر ساعدي؟– نه بابا، چرت و پرت‌هاي ديگه، ولش كن. بگو چه خبر! چيزي برام آوردي؟– عجله نكن. حرف وكار زياده. ناهار هم مي‌مونم. مفصل صحبت مي‌كنيم.– پس برم برات چيزي بيارم.– بهتره كه مامانت شك نكنه.مهوش خندهٌ تمسخرآميزي كرد.– اون! اينقدر بدبينه كه خدا مي‌دونه. جلوجلو، تمام سناريو رو خوانده. فكر كردن درباره‌اش فايده نداره. منو بيشتر از اين حرفها نااميد كرده كه بتونم كلكي بهش بزنم. ولي خوب، ظاهر تو حداكثر مثل بچه‌هاي درسخونه و محاله مامان فكركنه، كله‌ات مثل من خراب باشه. احتمالاً از تو خوشش مي‌آد.مهوش از اتاق بيرون رفت و مينو نگاهي به دور و بر انداخت.اتاق روشن و بزرگي كنار تراس خانه بود. تخت و كمد و ميز و كتابخانه. بقيه‌اش شلختگي و بي‌نظمي و تنبلي خاص مهوش بودكه در انزخار و نفرتي كه از عادات و ارزشهاي خرده بورژواي تازه به دوران رسيده داشت، از نظم و نزاكت دوري مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. حتي اغلب حرفها و يا منظورش را به شوخي وكنايه و هزل مي‌گفت. كاراكتر خاصي داشت. از حد معمول با هوش‌تر و پيچيده تر بود اما سجاياي اخلاقي خاصي نداشت. بعضاً به نظر مي‌رسيد‌ به هيج انساني عاطفه ندارد، حتي به جمع بچه ها. به هيچ‌كس و هيچ چيز جز رسيدن و وصل به يك تشكيلات منسجم انقلابي و چريكها، علاقمند نبود و روي آن پافشار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. نوعي شك فلسفي يا... او را احاطه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از اينكه يك روزي گول خورده باشد، متنفر بود، ولي فعال بود. به محافل و جاهاي مختلف سرمي‌كشيد. بارها با غلامحسين ساعدي صحبت كرده بود و به اين طيف روشنفكران كه درهتل مرمر جمع مي‌شدند، فحش مي‌داد. مينو امروز قصد داشت دوباره دربارهٌ ساعدي از او سؤال كند.مهوش با ملازمتِ خواهر و برادر كوچكترش وارد شدند و چيزهايي را روي ميز چيدند. مينو مطمئن بود گوجه سبز در ظرف ميوه نيست. درست حدس زده بود، چون گوجه سبز ميوهٌ فقير بيچاره‌ها بود. مادر مهوش عمد داشت موقعيت طبقاتي خود را به رخ بكشد و از اين تظاهر راضي بود. زن تحصيلكرده‌اي بود. ليسانس زبان فرانسه داشت. ولي جسماً به شدت ضعيف و رنجور وكم توان بود و به زحمت ازعهدهٌ‌ كارها برمي‌آمد. با اين حال از نفوذ خود برخانواده كوتاه نمي‌آمد و جدي بود.امروز مهوش برخلاف هميشه اندكي بشاش و خوشرو به نظر مي‌آمد.مينو ترديد داشت كه اين خوشحالي به خاطرآمدن او باشد. به هرحال، خوشايند بود.رو به روي هم نشستند. مهوش دامن پُرگل و پُر چيني تا مچ پا به تن داشت و موهاي مشكي مجعدش را كوتاه كرده بود. صورتش بازتر شده و مژگان برگشته و بلندش جلب توجه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. قدي متوسط مايل به كوتاه، صورتي گرد و سفيد و لبهاي خوش فرم داشت، و روي هم رفته زيبا مي‌نمود. اما بينهايت مغرور بود، آنقدر كه هيچ مردي يا پسري را آدم بداند. همه را به مسخره مي‌گرفت. به نظر مينو غيرممكن مي‌آمد كه روزي، اين دختر بي‌نياز و بي‌اعتنا مردي يا پسري را دوست بدارد و يا اساساً با كسي ازدواج كند.با اين احوال نزد مينو از ارزش خاصي برخوردار بود. چون اولين دختر سياسي‌اي بود كه شناخته بود. همان برخورد اول هم راحت به مينو گفته بود، خبر داري‌كه شاه آدم كثيف و عياشي است؟خوب، يا بخور ياحرف بزن. اصلاً واسه كدومشون اومدي؟ اين طور هم بِرو بِر منو نيگا نكن.– تو بگو چه خبر؟ چه خبر جديد؟– جديد؟ يك فحش جديد يادگرفتم. مي‌خواي بهت بدم! از دكتر ساعدي ياد گرفتم. ساواك برده بودش بازجويي ومرتب به‌ش اين فحشو مي‌دادن. اون هم ياد گرفته بود، راه مي‌رفت و به خودش مي‌گفت.– چي!؟ چي به‌ش‌گفته بودن.– مادر قحبه! دكترم‌كه لهجه‌اش تركيه به جاي قاف، گ وگحبه مي‌گفت .مينو ناراحت شد و در فكر رفت. اين ساواك عجب بي‌شرمه! راستي كه آدم دستش بيفته، چه كارها و چه حرفها..!– واسه چي دكتر وگرفته بودن؟– الكي! واسه ترسوندن! يك آدم شناخته شده مثل دكتر چه كاري مي‌تونه بكنه؟– خوب! كتابهاش!– آره! اما راستش من كه به كلي از دكتر و امثالش نااميدم . اوايل يك جور ديگه انتظار داشتم. خيلي باهاش بحث مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم. بعد به اين نتيجه رسيدم كه اينها، نويسندهٌ انقلابي هستند. نه انقلابي و در اين راستا نويسنده. چند ماه پيش شنيدم بچه‌هاي دانشجو به خانه‌اش رفته وكتكش زده بودند كه شما روشنفكرها دست برداريد و از مبارزه حمايت كنيد. وقتي شيندم، خيلي خوشم اومدكه دكتر كتك خورده. ولي بعد كه فكر كردم، ديدم من اشتباه فكرمي‌كنم و همان تفاوت‌كه گفتم وجود داره و اگر اين را قبول كنيم ديگه لازم نيست دكتر و امثالش رو تحت فشار بگذاريم. پارسال كه با دكتر دربارهٌ جمع خودمون صحبت كردم. به عنوان فعاليت پيشنهاد مي‌داد:« يك مجلهٌ ادبي– سياسي راه بياندازيد. دست به قلم همهٌ شما خوبه.» اما براي من خنده دار بود. چون من مي‌خواستم او را متوجه چريك‌ها و مبارزه كنم. حتي از او بخواهم ما را وصل كند. فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم شايد چريك‌ها سراغش رفته و ازش همكاري بخواهند. بخصوص كه دكتر متخصص هست. اما او به من خط سياسي مي‌داد.« مجله ادبي– سياسي» انگار كه ما هم پير و پاتال و بازنشسته‌ايم. هيچي! دورش را خط كشيدم. ديگه سراغش نرفتم. تا شنيدم دستگير وآزاد شده. دوباره رفتم سراغش. همين فحشو ازش ياد گرفتم. همين كه به تو هم دادم. نه هيچ چيز بيشتري!لبخندي زد، شانه ها را بالا انداخت و ساكت شد.مينو هم ساكت به حرفهايي كه شنيده بود، فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. و اينكه آيا مهوش دربارهٌ دكتر درست صحبت مي‌كند، شخصاً نمي‌توانست قضاوت كند. اما مهوش قدرت فكر و تمركز خوبي روي موضوعات اساسي داشت. از هدف اصلي هيچ وقت منحرف و دور نمي‌شه. در جرياني هم كه يك بار اتفاق افتاد و“جريان محفل بهرام” بود، مهوش سمت وهدف محفل را سريع و صحيح تشخيص داد و دعواي حسابي‌اي هم آنجا با بهرام و دار و دستهٌ روشنفكرش كرد.گرچه هنوز بچه‌ها خوب نفهميده بودند جريان چيه و علاقمند به ادامهٌ محفل بودند، اما مهوش به كلي آن را به هم زد. آن زمان نجات هم بود و او هم آنجا كارش به بحث و دعوا كشيد و محفل ادامه نيافت. به هرحال مهوش آدم جدي‌اي بود و دنبال مبارزه و اگرجرياني يا فردي هدف مبارزه كردن نداشت،كنارش مي‌‌گذاشت.اوايل كه محفل خودشان شكل گرفت، هنوز هيچ ذهنيتي نسبت به مبارزهٌ مسلحانه و چريكي نداشتند. فقط يك مشت كتاب خوانده بودند. اما جريان سياهكل پيش آمد ومهوش خيلي تيز و سريع عكس العمل نشان داد و در اولين فرصت به دنبال فهميدن موضوع به شمال رفت.پس از برگشت، از“جوشمال” و استقبال مردم ازجريان جنگل خيلي متحير وخوشحال بود. مي‌گفت:« چريك‌هاي جنگل اسطوره شده‌اند و به خاطرنزديكي به مرز شوروي كتاب آنجا فراوان يافت مي‌شود.كتابهايي كه ما به زحمت مي‌توانيم گير بياوريم. راحت دست بچه‌هاي دبيرستاني و دانشجو پيدا مي‌شد.» ولي سرنخي از چريكها پيدا نكرده بود و افسوس مي‌خورد.مينو قصد داشت امروز اول درباره قطع رابطه‌اش با ماهرخ از او سؤال كند. چون چند سال بود كه مثل يك جفت دو قلو بهم چسبيده بودند وحالا كنده شده بودند. و بعد درباره جرياني كه خودش به آن وصل شده بود، صحبت و مشورت كند. اما مهوش فردي نبود كه رك و ساده از علل كارهاي شخصي‌اش حرف بزند. هميشه سربسته جواب مي‌داد و بعد هم مي‌پرسيد:« شيرفهم شدي!» يعني كه مطمئنم هنوز هم نفهميدي. و حالا هم در پاسخ به سؤال مينو، تنها به اين جواب اكتفا كرد كه: «يكروز بايد جدا مي‌شديم.»مينو اهميتي به جواب سربالاي او نداد و دوباره ادامه داد:– مهوش جدي مي‌پرسم! مناسبات شخصي و زندگي خصوصي توكه ربطي به مننداره. سؤالم در اين كادر نيست. مي‌خوام بدونم، تو چرا اعتماد نمي‌كني؟چي فكرمي‌كني؟ چي مي‌خواي؟ چرا با ماهرخ نرفتي؟مهوش غيرجدي و بي‌حوصله گفت:– مثلاً تو آدمي‌كه من بخوام به تو بگم «تضاذ ذهني من اينه» و توهم حل كني؟– نه! من نمي‌تونم تضادهاي ذهني تو رو حل كنم. اما مي‌خوام بدونم اين تضادها چي هستند؟ الكي كه سؤال نمي‌كنم.– حالا شد يه چيزي. فكرشو نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم اينقدر شعور پيدا كرده باشي! باشه مي‌گم. اگه نفهميدي تقصيرخودته.– بالا بياري نابغه!– هيچي، يك جمله، مشكل من “شرط ذهني انقلابه”، شير فهم شدي؟– نه جون تو. واضحتر بگو.– د مي‌دونستم اينقدر باسواد نيستي. باشه از روسي به فارسي ترجمه مي‌كنم: «يعني رهبري انقلاب. رهبري مبارزه. رهبري جنبش.» سر همين موضوع با هزار نفر از اين روشنفكرها بحث كردم. هزار نفر! حالم به هم مي‌خوره ازشون. چند تا كتاب و يك روده حرف هستند، خبرنداري.آدم شاخ در مي‌آره! چپ و راست داره گروه سبز مي‌شه. ته دُم همه‌شون هم به ساواك وصله. مگه از اينا جُربُزهٌ انقلاب در مي‌آد؟ هركس‌كه چهار تا كتاب جلال آل احمد خوونده باشه، مخالف رژيم مي‌شه. اما اينا كجا و رهبري انقلاب و مبارزه كجا؟ اين روزها چراغ به دست مي‌گردم كه ببينم اصلاً از مبارزين جدي و انقلابي كسي مونده يا نه؟ وگرنه كه به اين گروه و اون گروه وصل شدن و يكي بيشتر شدن، كارمشكلي نيست. دم دستمه. اما مغز خركه نخوردم. آره جونم كارهر بز نيست خرمن كوفتن، گاونر مي‌خواهد و مرد كهن. گاونر! مرد كهن! حاليته؟مينو خنديد وگفت:– دلم برات مي‌سوزه. نابغهٌ نااميد. اي بابا، هفت شهر عشق را عطار گشت .. كجايي تو؟– منظور؟– هستند بابا. هستند.– همينجوري مي‌گي يا مطمئن؟– فكرمي‌كني براي چي اومدم اينجا؟ خل هستم اخلاق نحس تو رو تحمل كنم؟ يه سر نخ گيرآوردم.گُل از گل مهوش شكفت.– آخ بنالي. بنال. چرا از اول نگفتي؟– الان مي‌خوام ميوه بخورم. بعد برات مي‌گم. تا عصر اينجام. توهم يه سيگار وينستون دود كن. بزودي بايد اشنو بكشي.مهوش‌ كه چشمانش از خوشحالي مي‌درخشيد، خندهٌ زيبايي كرد.مينو بي‌اعتنا به اوگلابي خوشگلي را از روي ميز برداشت. فقط همينجا گيرش مي‌آمد.– بيا يك پك سيگار بكش.آتيشيم كردي.– گمشو تو هم با دم و دستگاهت. خوشم نمي‌آد.مهوش با رضايت نگاهش كرد. مينو هم خوش داشت با اين آدم كه از دماغ فيل افتاده بود. كمي‌ سر به سر بگذارد. تا عصرآنجا ماند و دربارهٌ همه موضوعات پيش آمده صحبت كردند. مهوش با آنكه نظرخوشي نسبت به مذهب نداشت، به مينو گفت:– دربارهٌ چريك‌هاي مذهبي ما هيچ چيز نمي‌دونيم. اما بهتره آشنا بشويم. تو قطع نكن. بايد جلوتر رفت. اگراهل مبارزه باشندكه به درد مي‌خورند و شايد از اين فلاكتي كه داريم (فلاكت روشنفكري) دربياييم و بتونيم وصل بشيم. اما جزوه. حتماً بهمون برسون. برنامه‌ات چه جوريه؟– من در هفته دو يا سه قرار دارم. جزوه مي‌گيرم و قبلي رو برمي‌گردونم. مي‌توني بياي خونه ما و بخوني.– آخ. هفته‌اي دوبار از خونه بزنم بيرون؟ چطوري؟ اين لعنتيها تمام جك و بك منو درمي‌آرن. كجا مي‌رم. چكار دارم. ولي جهنم ولشون كن. مي‌آم ازت مي‌گيرم.يك روز در هفته قرارگذشتند همديگر را ببينند.مينو عصر مهوش را ترك كرد. در راه به جزئيات بحث و جدالهايشان با مهوش بر سر مذهب و مبارزهٌ مذهبي‌ها، فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از راهي كه درآن گام گذاشته و دوستانش همچون برگ خزان از اوجدا شده و مي‌ريختند، قلباً راضي نبود. طي اين چند سال آنچنان به يكديگر خوگرفته و در اثر نزديكي فكري، چنان وحدتي داشتندكه هيچ كدام به جدايي جدي بينشان اعتقاد نداشتند. اما حالا، نمي‌فهميد چرا بايد در راهي قدم بگذاردكه هيچ كدام از دوستانش حاضرنيستند، بيايند. از اينكه مبادا دچار اشتباه شده باشد، فشار و ترديد فكري خاصي را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. تنها كسي كه مانده بود با او صحبت كند، ژيلا بود.گرفته و اندوهناك برمي‌گشت به خودش و به بچه‌ها فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، به دوستاني كه دوستشان داشت و اندوه جداييشان برايش دردناك بود. اندوهش را در شعرش تكاند:قامتهاي كوچكشان، استوار بر دروازهٌ زمان ايستاده بوداگرچه ستاره‌هاي كوچكي بودنداما كرم شب‌تابي نيز مي‌تواند مايهٌ اميد باشد.وقتي كه شب ظلماني استدر اينان هنوز شورعشق و پروانگيچو شمع، شب تاري از تاريخ را روشن مي‌كندتا كه خورشيد رخ نمايدخورشيدي كه ستاره‌ها ازآن روشن و ماندگارند.سر راه به سمت روزنامه فروشي رفت. هر وقت به سمت بساط روزنامه نزديك مي‌شد، قلبش مضطرب مي‌شد. مبادا خبر دستگيري و درگيري چاپ شده باشد. چشمش به روزنامهٌ كيهان افتاد. باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. اما درصفحهٌ اول روزنامه خبر درگيري با خرابكاراني چاپ شده بود. دختر از خواندن نام خرابكار وكشته شدنش، گوي‌كه جهان را برسرش كوبيدند. ناله كرد: « آه خدايا! يكي ديگه؟ باز هم يكي ديگه؟! دريغ كه از دست مي‌روند. چرا؟ چرا؟»چنان منقلب شده بودكه اگرساواكي‌اي سربساط روزنامه فروشي بود به راحتي مي‌توانست آن را بفهمد.– آقا يك روزنامه كيهان ويك اطلاعات بدهيد.– بفرماييد خانم!مينو روزنامه را گرفت و شتابان به خانه آمد و فكرش ديگر مشغول هيچ چيز نبود. اتاق گرم بود. پنكه را روشن كرد و روزنامه را وسط اتاق ولو كرد. ابتدا با دقت عكسها را نگاه كرد. عكس شهيد وساير عكسهايي را كه ساواك از درگيري در روزنامه چاپ كرده بود. شرح مفصلي از جريان را هم كيهان و اطلاعات زده بودند: « صبح زود حوالي شاه عبدالعظيم، موتورسواري با موتورگازي مورد سؤظن قرار مي‌گيرد. با پاسبان درگير مي‌شود. تيرخورده است، اما موفق به فرار مي‌شود. مأموران او را تعقيب مي‌كنند و سرانجام پس ازساعت ها زد وخورد، در خانه‌اي كشته مي‌شود.»داد مينو درآمد. ‎« نه! كاش مي‌ماند! كاش كشته نمي‌شد. كاش!» چند بار روزنامه را خواند. مطالب كيهان و اطلاعات را مقايسه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، تا از ضد و نقيض‌ گويي آنها بتواند به نكات ديگري پي ببرد. چند نفر بودند؟ آيا بقيه موفق به فرار شدند؟ و از اين قبيل. و يافتن كورسوئي كه اين خبر تلخ را بتواند به اميدي پيوند بزند. اين اصطلاح بچه‌ها از ذهنش مي‌گذشت:« عمريك چريك شش ماه است.» و اكنون چريك“يلي” به خاك و خون غلطيده بود. كي بود؟ چي بود؟ كسي نمي‌دانست.غروب محسن برگشت. مينو گرفته، اما خشمگين بود و خبر روزنامه را به محسن نشان داد و برايش صحبت كرد. از مبارزين، از چريك‌ها، از اهداف آنها.محسن نوجوان بود و روحي چون آينه داشت. در چشمان درشت وسياهش تأثر خوانده مي‌شد. خيلي ساده پرسيد:– حالا ما چكاركنيم؟ چه جوري مي‌شه تراكت نوشت؟– اگر دستخط خودمون باشه، ساواك آن را به عنوان مدرك نگه مي‌داره، كه خوب نيست. اوراق چاپي هم ما نمي‌تونيم تهيه كنيم. فقط مي‌تونيم پخش كنيم. من خيلي سعي‌كردم اما تا حالا گروهي‌كه بخواهند ما تراكت يا شب نامه‌شون رو پخش كنيم، پيدا نكرده‌ام.محسن خاموش به فكر فرو رفت.– خوب! راستي نگفتي خونهٌ فريده چه خبربود؟– هان! خوب بود. منو ديد خوشحال شد. گفت:«باز هم بيا. به مينو هم بگو بياد.» ابي رو ديدم گفت:« هنوز بسته‌اي كه به تو برسونه دريافت نكرده، ولي سراغش مي‌ره و امشب حتماً مي‌آره.»مينو لبخندي زد: مرسي!دوباره به روزنامه‌ها نگاه كردند. هيچكدام حوصلهٌ شام خوردن نداشتند.حدود ساعت هشت شب بود كه ابي آمد. طبق معمول خوشرو و بشاش بود. قهقههٌ خنده را زود سر مي‌داد.– عجب خونه خلوت شده. خوب صفا مي‌كنيدها! بايد به جون من دعا كنيد. فداكاري كردم. حالا ببينيد من چي مي‌كشم.مينو تحمل نكرد و تند ولي باشوخي جوابشو داد:– لطفاً خفه! حقه بازي بسه. عجب جونوري هستي تو! خوب قرار بود چيزي بياري كو؟ دست خالي‌كه نيومدي؟محسن هم خنده‌‌اي كرد. غالباً طرف حساب شوخيهاي ابي نبود.– صبركن! بايد ابتكارم رونشونت بدم. اين كيف رو بگرد. ببين پيداش مي‌كني. تا بعد به‌ت بگم.– بده ببينم. خاليه؟ هيچي نيست. نكنه گم‌كردي؟– باهمهٌ هوشت نفهميدي، يه جاسازي داره. ته‌اش رو نيگا كن! كَفِش در مي‌آد. اما نه راحت. اينطور.– آفرين! عجب كلكي! جاسازي خوبي درست كردي. از ترس جونت! آره؟!و قاه قاه خنديد. مي‌دانست اين ابي ذاتاً آدم ترسويي‌ست.ابي به خنده برگذار كرد:– خودمونيم. خوب منو پستچي خودت كردي ها! اون هم چه پستي! خدا مي‌دونه اگه دست ساواك بيفتم، چه بلايي سرمن مي‌آد و شما در مي‌رين.– شلوغ نكن ابي. راحت ترين بار رو داري برمي‌‌داري. از چي مي‌ترسي؟ تو كه جاسازي هم درست كردي! اما روزنامه‌هاي عصر رو ديدي؟ابي درهم رفت وآهي كشيد:– آره! آتيش‌گرفتم. اما چه كنم؟ «خشمگين ما بيشرفها مانده‌ايم.» كو؟ روزنامه رو دارين؟ بيار با هم ببينيم. محسن هم ديد؟– آره.روزنامه‌ها را پهن كردند و هر سه با تاٌثري عميق مدتي درباره‌اش حرف زدند.– خوب! ديگه كم‌كم بايد برم. راستي تو چيكارم داشتي؟ من براي فداكاري آماده‌ام.دختر با دلخوري‌گفت:– راستش يه كاري باهات دارم. اما تو شوخي و جديت قاطيه! اين حرف چي بود كه گفتي من تو رو پستچي خودم كردم.ابي كوتاه آمد. خنديد وگفت:– ناراحت نشو. جون تو منظوري نداشتم. شوخي كردم. آخه بابا.. تازه دامادم! هزار آرزو دارم.مينو مي‌دانست جدي نمي‌گويد و فقط تكه مي‌اندازد. حتي براستي، احساس تازه دامادي و شروع زندگي مشترك را هم نداشت. همه چيز را به قول خودش به« هرچه پيش آيد خوش آيد.» واگذاركرده بود. نه تلاشي، نه غيرتي،‌ حتي نه كاري! نه اراده و تصميمي. آدم نرمالي نبود. بعضاً هم عجيب، اما مهربان و صميمي‌بود. و حالا مينو قصد داشت... رو به محسن گفت:– من با ابي يه صحبتي داشتم. مي‌شه لطفاً چند دقيقه‌اي..محسن مثل فنر پريد و قبل از خواهش كامل خواهر از اتاق بيرون رفت.– خوب چه خبر؟– دختر منتظر همين فرصت بود. اما چطور بگويد! سخت بود.– چطور بگم.. ديروز بيرون بودم يه اتفاقي افتاد. گفتم بيايي اينجا و بيشتر به خاطر اون بود.ابي كنجكاو شد. در فاصلهٌ كمي از مينو جا به جا شد. دستش را زير چانه‌گذاشت و سرش را كج كرد.– چه اتفاقي؟ خيره يا شره؟– مشكل اينجاست. نمي‌شه‌ فهميد خير بود يا شر.– قصد داري خفه‌ام كني؟– نه! نه! الآن مي‌گم. اما باوركن گفتنش سخته. چيز. چه جوري بگم؟ من ديروز مهرداد رو ديدم. كاملاً اتفاقي بود.ساكت شد و‌ به ابي نگاه كرد.لحظاتي ابي‌گيج شد و بعد يكدفعه مثل برق گرفته‌ها با چشمان گرد به مينو نگاه كرد.– جون من!راست مي‌گي؟حرف زديد؟ چي‌گفت به‌ت؟ انشاالله مباركه.مينو لحظاتي جواب نداد. جوابش مسخره بود. كمي زور زد و بالاخره گفت:– هيچ اتفاقي نيفتاد.ابي دلش را گرفت و زد زيرخنده. دختر با شك نگاهش كرد و پرسيد:– خوشحال شدي؟– نه. اما خنده داره! منو صدا كردي كه بيام اينجا بعد بهم بگي هيچ اتفاقي نيفتاده. اينكه گفتن نداره. چطوري حرفتو باوركنم؟ ملاحظه چي رو مي‌كني؟ مگه مي‌شه بعد از سه سال يك عاشق و معشوق همديگر رو ببينند و هيچ اتفاقي نيفتاده باشه؟ هان! همين الآن هم رنگت پريده. چيكاركردي؟دختر عصباني شد:– تو چقدر زود قضاوت مي كني. هيچي. هيچ كاري نتونستم بكنم. داشتم مي‌رفتم سرقرار و نمي‌شد يك كلمه هم سرحرف رو بازكنم. وگرنه خودم باهاش حرف مي‌زدم. لازم بود.ابي گفت:– كه گفتي، بعد از سه سال مرغ وارد قفس شد و از قفس پريد. منو در غمت شريك بدون. (لبهايش را جمع كرد و قيافهٌ محزون به خودگرفت).دختر عصباني سري تكان داد وگفت:– مي‌گذاري حرفم را تمام كنم؟– اِ. مگه تموم نشد؟ ولش كردي رفت ديگه! حالا كي مي‌تونه مهرداد رو پيدا كنه؟ يك كلمه باهاش حرف مي‌زدي. يك كلمه. مغرور!دختر متأثر بود.– مي‌دوني؟ من خودمم فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم كه هنوز.. يعني هيچ وقت نتونستم فراموشش كنم. حتي تا حالا. خيلي مسخره است. بعد از اين همه تغيير، اما..دخترلحظه‌اي ساكت شد. سعي كرد تأثرش را مخفي كند.– راستش خودمم خجالت مي‌كشم. مهرداد ديگه كسي نيست كه دوست داشتنش باعث افتخار باشه. حتي حال آدم رو به هم مي‌زنه.بعد از ابي پرسيد:– چي بود! يادته؟ عاشقش بودن هم غرور آميز بود. گل سرسبد بود. اما امروز ديگه اون مهرداد ديروز نيست. خودت بهتر مي‌دوني.– پس ولش كن! هيچ اتفاقي نيفتاده.– به خودم كه نمي‌تونم دروغ بگم. كاش بفهمي من چه حاليم. من نمي‌تونم. من هنوز يك نفس هم .. چطوري بگم. هميشه هست! هميشه با منه. نمي‌دونم چي مي‌گن؟ توذهن، تو روح.. هرچي فكر مي‌كنم و دورش مي‌اندازم، اما دوباره دستمو دراز مي‌كنم و برش مي‌دارم.– خوب مي‌گي چيكار كنيم؟ خودش خواست. خودش كرد. بدتر از همه به خودش كرد.– آره! درسته! اما چرا ما هيچ كاري نكنيم؟ ما مي‌تونيم كمكش كنيم. براي من مهمه كه زندگي مهرداد تغيير كنه.– خوب چي؟ چي توكله‌ته؟– شايد! همان جوركه ما تغيير كرديم. همان جوركه ما حقايقي رو فهميديم وآدماي بهتري شديم، اون هم بتونه.ابي در فكر رفت و بعد موذيانه جواب داد:– دعا كنيم. دعا كنيم كه اون هم بفهمه و تغيير كنه. به غير از دعا هركار ديگه‌اي خيلي سخته. دور منو خط بكش!دختر با لحن محكم، اماخيلي آرام گفت:– خودت مي‌دوني دوران ما دوران دعا نيست. براي حل هرمشكل، تلاش مشخصي لازمه. البته فكر و همكاري هم مي‌خواد.ابي تا ته خط را خوانده بود. و به تمسخر گفت:– فهميدم! من كتاب مي‌آرم تو براش ببر.مينو خنديد:– خودت مي‌دوني من غرورم را نمي‌شكنم.– باشه! من غرورم را مي‌شكنم و مي‌رم بهش مي‌گم كه «دوستت دارم». ( و خنديد. آنچنان طولاني‌كه دلش را گرفت).دختر كلافه شده بود. از عصبانيت دستهايش را مشت كرد و روي زمين كوبيد.– ببين ابي! مسخره بازي درنيار! به خدا توش مونده‌م وگرنه دنبالش نمي‌رفتم. فكرشو بكن، الآن سه سال پيش نيست. فاصلهٌ من با مهرداد خيلي جديه. تمام زندگيمون با هم فرق داره. اون يه آدم عاديه و دنبال زندگيشه و من مي‌فهمم بايد از زندگيم بگذرم. راحت بگم. ننگه دنبال مهرداد به خاطر خودم برم. ولي واقعاً دلم نمي‌خواد يك روز هم زندگيش اونطور نابود بشه. اون مي‌تونه تغيير كنه. يه آدم ديگه‌اي بشه، من مطمئنم.بغض گلويش راگرفت وساكت شد. نمي‌خواست‌گريه كند.ابي ساكت بود. دستهايش را به هم مي‌فشرد. لحظاتي رويش را به سمت ديوار چرخاند و همچنان خيره ماند. بعد سرش را برگرداند و زير لب گفت:– تُف به مهرداد! نامرد! ولي باشه. يك بار ديگه مي‌رم سراغش. ولي بهت بگم، فقط به خاطر تو مي‌رم. دلم مي‌خواد گردنش رو بشكنم. حالا برنامه‌ات چيه؟– من نمي‌دونم كجاست؟ خودت پيداش كن! پاتوقش نارمكه. برو سراغش يك مقدار عادي باهاش صحبت كن. بعد از طرف من به‌ش بگو كه دلم مي‌خواد زندگيش تغيير كنه. حاضرم كمكش كنم. يك كتاب و يك يادداشت براش مي‌فرستم. اما هيچ قراري باهاش ندارم. همين. اگه خواست، بگو نمي‌شه‌، از آقاجون مي‌ترسم.ابي عصباني بود.آنقدر كه‌گويي فشفشه‌اي قورت داده. حرفهاي دختر هم آرامش نكرد.– چرا من بايد دنبال مهرداد برم؟ نمي‌دوني چقدر ازش متنفرم. از آدمهاي كثيف متنفرم. حيف! حيف تو! من نمي‌تونم! من اين كار رو نمي‌كنم.مينو از ابي نااميد شد و تصميمش را عوض كرد. ابي عواطف و احساسات خاصي داشت و نبايد تحت فشار قرار مي‌گرفت. جداً عصباني بود.– خيلي خوب. نمي‌خواد بري! ازت متشكرم. همين قدركه همدردي كردي، كافيه. يه فكر ديگه‌اي مي‌كنم. مي‌دم داداش براش ببره.– اوه! نه! تو چرا زود ناراحت مي‌شي. منظورم چيز بود. نا اميدم از مهرداد.. ولي..– حالا كه من زبون و منظور تو رو نمي‌فهمم، فقط خيلي ساده جواب بده، حاضري يا نه؟ فقط همين.– ابي سرش را كج كرد:– چاره‌اي نيست. اگه بگم نه، بعد تا آخر عمرم بايد عذاب وجدان داشته باشم كه تو..– پس حاضري؟ بدون عذاب وجدان.– ديگه! ديگه! از دست تو. بايد يك زني مي‌گرفتم خواهر نداشته باشه. دختر عموم هم نباشه.دختر خسته و بي حوصله بود.– خوب! همين تموم شد. حالا مي‌ري ديگه؟ اما جون همو به لب رسونديم. صبركن كتاب و يادداشت رو بيارم.دختر پريد. كتابي را به تندي از قفسه بيرون كشيد. دوسطر يادداشت نوشت و داخل كتاب گذاشت و آن را به سوي ابي دراز كرد. ابي كتاب را گرفت. از جا بلند شد و نفس بلندي از سرغيض كشيد و به تمسخر گفت:– چاره‌اي نيست. چون دختر عمو و خواهر زنم هستي. خوب منو شناختي و بلدي كار دستم بدي.– بس كن؛ هرچي از دهنت در مي‌آد مي‌گي، معلوم نيست چه مرگته؟– جون تو هيچي، خودت مي‌دوني من از مردم آزاري كيف مي‌كنم! اما دلم مي‌خواد شما رو دوباره با هم ببينم. خودت مي‌دوني كه اون دفعه‌ام تقصير من بودكه كاش دستم شكسته بود. خدا مي‌دونه اين دفعه چي پيش مي‌آد؟دختر در حال خفه شدن بود.– هيچي بابا! الآن كه سه سال پيش نيست. خوشحال نمي‌شي اگه نجات پيدا كنه؟ براي خودش جهنم درست كرده.– چرا چرا! اما يه چيز ديگه. جواب پسر دائيمو چي بدم؟ فكر نمي‌كني دلشو خوش كرده؟چشمهاي دخترگرد شد و ناگهان چنان خشمگين شدكه بي‌اختيار جلو رفت و يك سيلي توصورت ابي زد. از عصبانيت مي‌‌‌لرزيد:– تو خجالت نمي‌كشي توهين مي‌كني؟ مي‌فهمي چي مي‌گي؟ اينقدر زشت! چرا اينقدر ذهن تو خرابه؟ تا حالا رو نكرده بودي. بايد به من بگي‌كه توپشت سرمن چيكار داري مي‌كني؟ اين باركه ببينمش صريح ازش مي‌پرسم، چه قصدي از رابطه با من داره؟ چه فكري توكله شه؟ حرفي زدي‌كه بدبين شدم.ابي صورتش را كه سرخ شده بود با كف دست ماليد. ناراحت شد. قبلاً هم چند تا چكي اما دوستانه از مينو دريافت كرده بود. گاه هم آنقدر سر به سرش مي‌‌گذاشت تا اين هم عصباني مي‌شد و چكي نرم تو صورتش مي‌زد. اما اين يكي مثل سنگ بود:– بارك الله! عجب قولدور شدي. دردم اومد. ولي حقم بود. چرا عصباني شدي؟ تو كه منو مي‌شناسي، منظوري نداشتم. مبادا كلمه‌اي به او بگي. جداً ازش خجالت مي‌كشم. به خدا اون اصلاً مثل من بي غيرت و بي‌عار نيست. خوب من با همه از اين شوخيها مي‌كنم.– تو قاطي داري، اما دفعهٌ آخرت باشه. بايد من برات بگم اون تو چه راهيه؟ يا تو اومدي و به من گفتي؟ابي با ناراحتي گفت:– گفتم. ببخشيد! ولي تو هم بايد معذرت بخواهي. اجازه نداشتي بزني. جدي مي‌گم. فقط خواهرت حق داره بزنه..مينو خنده‌اش گرفت:– از دست تو! برو ديگه! تقصير خودت بود.– رفتم. تو هم برو بخواب! تخت! خيالت راحت!خداحافظي كردند. دختر دركوچه را بست و چفت آن را انداخت وبه سمت بام رفت. محسن خواب بود. جاي او را هم انداخته بود. دراز كشيد. «چه خنك شده بود.» سرش را كه از جنگ وجدال هنوز مي‌سوخت، به ميان بالش فرو كرد.آه از دست واقعيت‌كه چه سرسخت است. احساس داغان شدن مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. در درونش جنگي بود كه در هر حال مغلوب از اين جنگ بيرون مي‌آمد. جنگي بدون فاتح. احساس خفت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از اين كه قدم پيش‌گذاشته و دوباره مهرداد را صدا كرده، زشتي را در خود حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ازسوي ديگر زخمي بر قلب و روح داشت و دردي مي‌كشيد كه درمان و پايانش هم او بود. ديروز ديده بود. به چشم خود ديده بودكه در وجود اين مرد خود را گم كرده.دستش را دراز كرد. از تشك و از گليم گذشت و بركاه‌گل بام ساييده شد. خاك بام را چنگ كشيد. كند وكند تا جگر خاك، جايي كه خود را گم كرده بود. بوي خاك، بوي كاهگل بام بلند شده بود و دماغش را پُر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. نفس كشيد. خاك را. در درونش غوغايي بود. غوغايي ديوانه، ولي‌گنگ. كنار چشمانش ازگرماي اشكي داغ مي‌سوخت. رهايشان كرد شايد كه آرام شود.* * *چادر صبح، آرام و ساكت، خانه و محله و همه جا را در بركشيده بود. خورشيد كند اما سوزان و بي‌ادعا درآسمان بالاآمده بود. روز، روزي ديگر رسيده بود و هركس به شتاب به سويي روان بود.دختر ازگرماي نخستين انوار خورشيد بر بام و برصورتش بيدار شد. در رختخواب نشست و نگاهي به اطراف بام انداخت. سايه‌اي نمانده و چاره‌اي جز ترك بام و فرار از آفتاب نبود. اما همه جا چه ساكت بود. سكوتي زيبا و جذاب. وسعت باغ پشت خانه اين سكوت را جذاب‌تركرده بود. لحظاتي خود را به جذبهٌ اين سكوت سپرد. به روز فكر كرد. روزي كه شروع شده بود، روز خوبي بود. مطمئن بود. با شتاب برخاست و محسن را صدا كرد. آن روز همهٌ كارها را بايد خودشان مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. زياد خوش نداشت. اما از اينكه هيچ كس بالاي سرش نيست، احساس لذت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.خودش سراغ سماور رفت و محسن را سراغ نانوايي فرستاد. هر باركه خواسته بود سماور را نفت كند، قيف پر مي‌شد و نفت مي‌ريخت و بعد بوي‌گندش مي‌ماند. پس مامان چيكار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد كه نفت نمي‌ريخت؟ با همهٌ ادعايش نسبت به پيرزن بي‌سواد، مي‌ديدكارهايي را كه او هر روز انجام مي‌دهد، بلد نيست.سر صبحانه محسن پرسيد:– راستي گفتي نمي‌شه‌ شعار نوشت، آدمو پيدا مي‌كنن؟– بچه‌ها اينطور مي‌گن.– خوب، آدم با دست چپ مي‌نويسه.– آدم بخوادكاري بكنه، راهشو پيدا مي‌كنه.– من امروز يه‌كاري مي‌كنم.مينو باور نكرد و اصلاً جدي نگرفت. حتي نپرسيد چه كاري؟بعد از صبحانه، پاكتي را كه ديشب ابي آورده بود، باز كرد و جزوه‌ها را بيرون كشيد.هر دو نسخه خطي بودند. خطي‌كه چندان هم خوش نبود.آنها را رونويسي كرده بودند. يكي از آنها درسي از سورهٌ توبه و ديگري استثمار(به زبان ساده) نام داشت.صفحه اول نوشته شده بود:« بخوانيد وتكثير كنيد».دختر به صفحهٌ آخر آنها نگاه كرد. چند صفحه هستند؟ يكي 19و ديگري 40صفحه بودند. برخاست كاغذ و قلم آورد. ميز كوتاهي‌گذاشت و همزمان شروع به خواندن و نوشتن كرد. تا ظهر سر از روي كاغذ و دفتر بلند نكرد.– ناهار چي بخوريم؟صداي محسن بود. مينو سر از روي دفتر بلندكرد. تازه يادش افتاد كه بايد غذا مي‌پخت. ولي اصلاً فرصت نداشت. فكري كرد وگفت:– راستش من داشتم يه كاري را كه دوستم خواهش كرده بود، انجام مي‌دادم. نفهميدم چطوري ظهر شد! مي‌توني براي خودت‌كباب بخري؟ من هم تخم مرغ مي‌خورم. پول اونجا توكمد مامانه. برو ببين چقدره!به محسن نگاه كرد. عجيب بود حتي كنجكاوي هم نكرد. اسم كباب خوشحالش كرده بود. به طرف كمد پريد و خيلي سريع جواب داد:– بيست و پنج زار.– دو تا سيخ كباب و يك سيخ گوجه بگير! سيرت مي‌كنه!گفت و دوبار سر و دستش روي دفتر رفت. تا عصر بايد هر دو را تمام مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. غرق خواندن و نوشتن بودكه پردهٌ پشت پنجره از داخل حياط كنار زده شد. سرش را بلند كرد. قدسي بود.– سلام!– عليك سلام. ازصبح چپيدي توي اتاق، چيكارداري مي‌كني؟ تجديدي مي‌خوني؟– آره! خيلي سخته! رياضيه! شنيدي كه چقدر زحمت داره. پدرم دراومد.– آخ دلم برات مي‌سوزه. چقدر بايد درس بخوني. آخرش هم مي‌شي ديپلمهٌ بيكار.گفت وكروكر خنديد. مينو هم به زور خنديد.– خوب، حالا ناهار چيكاركردي؟ بو و برنگي از آشپزخانه نمي‌آد.– بلد نبودم درست كنم. محسن رفت كباب بگيره. من تخم مرغ مي‌خورم.– اون وقت چه جوري درس مي‌خوني؟ تخم مرغ كه غذا نمي‌شه‌.– يك روز هزار روز نمي‌شه‌. نمي‌ميرم.– كوكو بادمجون مي‌خوري برات بيارم؟– دست پخت تو‌ محشره! نازنيني تو، نازنين! آقاسيد بايد دور سر تو بگرده..– آره! هيچكس نه، اون هم آقا سيد مي‌خوره و دو قورت و نيمش هم باقيه. معلوم نيست اصلاً چه مرديه. بلد نيست يه تعريف از آدم بكنه. همچين به دلم مونده!– غصه نخور! همه‌شون سر و ته يه كرباسن. يه روزي همه‌شون رو مي‌كشيم. زنها نفس راحتي مي‌كشن.– ديگه چي؟ با تو حرف زدن اصلاً خطرناكه. از صبح سرتو كردي تو كتاب، معلومه سر ظهر ديگه پاك خل مي‌شي. حالا پا مي‌شي مي‌آي اونجا ناهار يا نه؟ يا واسه‌ت لقمه كنم؟– خيلي متشكرم! اگه من تكون بخورم، هر چي از صبح خوندم همه‌اش از سرم مي‌پره. بايد تمومش كنم. بده يكي از اون خوشگلات برام بياره. يه روزي جبران مي‌كنم. قبالهٌ آزادي ايران رو توي طبق نقره برات مي‌آرم.– تو شيره‌اي؟ آره؟ خوبه گشنه‌اي و اينقدرآروقت بلنده، اگه سير بودي، چي مي‌شد؟ – آنوقت جزو دار و دسته شاه و فرح بودم. سر فقيرا رو مي‌خوردم.– اين زبونت رو كوتاه كن! اگه جواب ندي نمي‌ميري! بهت گفتم، هزار دفعه! (يه دفعه ساكت شد و بوكشيد). چه آدمو به حرف مي‌گيري! زير غذام سوخت.– خودت دوست داري با من سر به سر بگذاري.تا عصر از روي هر دو جزوه يك نسخه نوشت و تمام كرد. خوشحال شد. وظيفه‌اي را انجام داده بود. بعد بايد از خانه بيرون مي‌رفت. وسايل ناهيد را برداشت كه به او برگرداند. پري دريايي در خانه نبود. مينو خوشحال شد حوصلهٌ ذهنيات او را نداشت. وسايل را به مادرش داد. حالا مي‌بايست سراغ ژيلا مي‌رفت. راه خيلي دور بود و مي‌ترسيد خانه نباشد و دست از پا درازتر، آن هم درگرماي بعد‌ از ظهرتابستان برگردد. حوصلهٌ خيط شدن نداشت. با اين حال راه افتاد.سرش ازآنچه كه از صبح خوانده و نوشته بود، سنگين بود. به مطالب عجيب جزوه‌ها فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. تحت تاٌثيرآنها قرارگرفته بود. نسبت به قبل احساس آرامش و اطمينان بيشتري به راهي كه درآن قدم نهاده بود، مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. قصد داشت تمام آنچه را امروز فهميده بود، براي ژيلا بگويد. افسوس مي‌خوردكه نمي‌توانست جزوه‌ها را به او بدهد. چون ژيلا در ارتباط نبود. اما بايد به ژيلا پيشنهاد همكاري مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چطور بود؟ خطا يا درست؟ شايد زود بود؟همچنان در جنگ و جدال ذهني بودكه اتوبوس به نيروي هوايي رسيد. پياده شد و يك ربعي هم بايد تا ته خيابان سي متري پياده مي‌رفت. از اين مسيرخيلي خوشش مي‌آمد. يك بار چريك‌ها اينجا درگير شده بودند. ولي موفق به فرار مي‌شوند. مينو از اين خيابان و يادآوري پيروزي درآن احساس شعف داشت. تمام محله برايش جذاب بود. انگار عشق گمشده‌اي آنجا داشت. شنيده بود چريك‌ها در ميان مردم هستند و در محله‌هاي فقيرنشين زندگي مي‌كنند.شايد بشود اينجا ديد و شناختشان. راستي چه شكلي هستند؟ هر چه هستند با بقيه فرق دارند. يك جوري هستند. افسانه‌اي.آدم باور نمي‌كند بتواند مثل‌آنها بشود، « انسان و فداركار». من چه خواهم شد؟ آدم؟ انقلابي؟ چريك يا هنرمند؟ چه؟روٌياهايش همه بالا بلند بودند،آنقدر بالاكه شايد براي قد و قواره‌اش دست نايافتني. امر محالي‌كه هنوز حس نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. به آخرين كوچه رسيد و پيچيد. كمي اضطراب داشت:« اگر ژيلا نباشه، چه بد مي‌شه.»زنگ زد و منتظرشد. معمولاً در زود باز مي‌شد و خانه اغلب شلوغ و تابستانها پُر از مهمان بود. مژگان در را باز كرد. كوچكترين بچه خانه و عزيز دردانه بود. دردانگي‌اي كه به او شيريني خاصي بخشيده بود. سلام كرد:– سلام خانوم كوچولو، ژيلا هست؟– آره.سرش را چرخاند و از دم در جيغ كشيد. ژيلا دوستت اومده و دوباره جيغ كشيد.– اومدم. چته؟ يواش.چشم ژيلا به مينو افتاد و دويد و مينو هم چند قدمي‌ به داخل حياط رفت. ژيلا بغلش كرد. چهره‌اش ازخوشحالي شكفته شد. با لحن‌كشيده‌اي‌گفت:– چقدركارخوبي كردي اومدي. نمي‌دوني چه زود دلم براتون تنگ مي‌شه. بيا تو.– چطوري ژيلا؟– چي بگم؟ چقدر بده اين تعطيلات لعنتي. تو چطوري؟– بهتر از تو.– چطور؟– بايد برات بگم.وارد هال بزرگ خانه شدند. مامان در اتاق روبرو، پشت چرخ خياطي روي زمين نشسته بود. از شيندن صدا سرك كشيد. مينو سلام كرد. مامان با سرجواب داد وگفت: «بفرماييد!»به اتاق مهمانخانه رفتند. يك اتاق بزرگ بود. خيلي بزرگ. اما ساده بود و فقط فرش داشت. پنجره‌هاي بلندي رو به حياط داشت. حياط خانه پُرگل و درخت و زيبا بود. پدر ژيلا داخل باغچه بود.– مهموناتون رفتند؟ سر و صدا كم شده.– آره. تازه رفتند. از بروجرد آمده بودند يك ماه اينجا موندند. نمي‌دوني چه خبر بود؟ 13 نفر مهمون داشتيم. توي اين اتاق شبها ديگه جا نبود. تراس و پشت بوم هم پُر مي‌شد. بيچاره مامانم پدرش دراومد. ما همه‌اش غر مي‌زديم كه خسته شديم، اينا برن. من و آذر هر روز بعد از ناهار درست دو ساعت ظرف مي‌شستيم. خودمون هم كه كم نيستيم. چند تا هستيم راستي؟و تا دوازده شمرد:– ژاله، آذر، من ،… مامانم و بابام، چند تا شد؟هردو بلند خنديدند. هيچكدام دقيق نشمردند، چند تا شد. در اتاق باز شد و مژگان با يك سيني شربت داخل شد. مژگان خوشگل و شيرين بود و از اينكه جلب توجه كند، خوشش مي‌آمد. اما آنقدر ساده بودكه گفت: «مامان شربتو تا پشت درآورد.»هر دو باز خنديدند و مژگان سيني را دست ژيلا داد و خجالت كشيد و فرار كرد.هوا گرم بود شربت آلبالو پر از يخ به مينو خيلي چسبيد.– خوب مينو، تو بگو چه خبر؟– خيلي خبرها. ولي اومدم ببرمت امشب خونه‌مون. مامان نيست. پدرم هم كه هيچوقت نيست.– واسه چي بيام؟ بعدش هم بابام اجازه نمي‌ده.– برات توضيح مي‌دم. بعد خودت ببين لازمه بياي خونه‌مون يا نه؟ من خودم با بابات صحبت مي‌كنم.– هه هه، چه دل و جرئتي! با باباي من مي‌خواي طرف بشي؟ خيط مي‌شي.– مي‌ارزه. اما پدرها اينجوري هستند، اگه از اُبهت توخاليشون نترسي و محكم و جدي حرفتو بزني و پاش واستي موفق مي‌شي. امتحان كن، مجانيه! اما بريم سراصل موضوع.و برايش‌كامل توضيح داد.– چه جالب! كه اينطور؟ جزوه‌ها رو نمي‌تونستي بياري؟ نه؟– نه! اولاً اجازه ندارم كه به كس ديگري بدهم. ثانياً توي اين خونه‌ كه تا ديروز بيست و دو نفرآدم توش بوده، كجا تو مي‌توني كارمخفي‌كني؟– اوه! راست مي‌گي. پاشو! پاشو بريم با بابام صحبت كن! شايد تو رودرواسي بيفته و چيزي نگه.– نگران نباش! من مطمئنم راضيش مي‌كنم.اين روزها اعتماد به نفس عجيبي پيدا كرده بود و جرئت بسياري درخود مي‌ديد. كارهايي را كه قبلاً اصلاً عرضهٌ انجام آنها را درخود نمي‌ديد و مي‌ترسيد، حالا دوست داشت توش قدم بگذاره و روي موفقيت خودش حساب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.مينو سراغ پدر رفت. توي حياط به باغچه ها ور مي‌رفت. شلنگ آبي هم دم دستش بود. تمام عصرها پدر وقتش را صرف باغچه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. سرش‌گرم مي‌شد و حوصله‌اش هم سرنمي‌رفت. اگر يك وقت هم حوصله كار در باغچه را نداشت، انواع و اقسام بچه در خانه بودكه بابا با علت يا بي‌علت پا پي‌شان مي‌شد.مينو بيوگرافي پدر ژيلا اين كارمند قديمي وزارت دارايي را حفظ بود. ژيلا از او هميشه با تنفر خاصي صحبت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و مي‌گفت: « شخصيت بابام ، يكي دوكلمه بيشتر نيست: « زورگو و خودخواه!» بعد سرخ و عصباني مي‌شد و ادامه مي‌داد:« نمي‌شه‌ فهميد چه جوري يه آدم مي‌تونه اينقدر، اينقدر زورگو باشه!»با اين حال مينو هيچ ترسي از رو به روشدن با اونداشت. سراغش رفت. با لبخند سلام كرد و لب باغچه نشست سر صحبت را بازكرد. گرم و صميمي‌آنچنان كه‌گويي هميشه پدر را مي‌شناخته و انسان بسيار بزرگواريه.گفت وگفت تا رضايت پدر را جلب كرد و پدر با رفتن ژيلا موافقت كرد. لبخند پيروزي با ژيلا رد و بدل شد.ژيلا بدون معطلي تونيك و شلوارش را پوشيد وآماده شد هرچه زودتر بزنند بيرون. لباس هر دوكامل شبيه به هم بود. همه شان هميشه تونيك و شلوار مي‌پوشيدند. صورت و موها هم هميشه ساده بود.موقع خداحافظي، مينو مامان ژيلا را بوسيد و از او تشكر كردكه مخالفتي نكرده. از بوسيدن اين زن پاك دل و مهربان هميشه احساس لذت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. بيرون خانه هر دو از شوق احساس پرواز مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.– خوشم اومد عجب زبوني داري؟ من اصلاً بلد نيستم.– اينقدر بابامو خركردم كه ديگه استاد اين باباها شده‌ام. اينا الآن از ما پيچيده‌تر نيستند. بايد ما آزاديمون رو از چنگ اينا بيرون بكشيم. راه ديگه‌اي نيست.– بذار امسال برم دانشگاه. مي‌رم خوابگاه دانشجويي. سالي يك دفعه هم اين خونه لعنتي نمي‌آم. تو اين خونه از هيچكس خوشم نمي‌آد. مثل سنگ هستند.– ديگه چيزي نمونده. توكه حتماً قبول مي‌شي و خلاص مي‌شي. منو بگو كه يك سال ديگه هم بايد تحمل كنم.دم غروب سنگين تابستون بود. هوا خنك شده وآدمها بيرون ريخته بودند. بوي بلال تمام محله را پُركرده بود. حالا دهان هر دوشان آب افتاده بود.– دهنم آب افتاد. عجب بوي بلالي! حيف كه ديره وگرنه بلال مي‌خورديم.– چقدر بلال فروش زياده. مثل اينكه امسال محله‌تون خيلي شلوغ تر شده. شايد هم جديداً.– درسته! از بعد از آن درگيري چريك‌ها، ساواك انگار اين محله رو قرق كرده. باوركن از اين جمعيت گاريچي و بلال فروش نود در صد ساواكي هستند. قبلاً فقط دو تا گاري طالبي فروشي سر خيابون بود و يك جوونك بلال فروش رو به روي بليط فروشي. الآن سرتا سر خيابون پرشده. ديشب بابا مي‌گفت:« عجب گاريچي‌هاي با انصافي پيدا مي‌شن». به زور يك عالمه طالبي ارزون به بابا داده بود. اما نيم ساعتي با بابا حرف زده و دردل كرده بود. بابا تعجب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. گاريچي‌يه همهٌ جك و بك بابا رو درآورده بود. چندتا بچه داره. چند ساله‌اند؟ چي‌كار مي‌كنن؟مينو پوزخندي زد:– اينا معمولاً مسئلهٌ پول ندارند. مأمورهستند و اطلاعات جمع مي‌كنند. تندتر از اينجا رد شيم. چيزي نمونده ديگه. موقع اومدن راه به نظرم خيلي طولاني اومد. اما حالا نفهميدم چطور تموم شد. حواسم به تو بود.– من همچي خوشحالم كه نمي‌دونم دارم راه مي‌رم يا پرواز مي‌كنم. ديگه طاقت خونه رو نداشتم. كاش بقيهٌ بچه ها رو هم مي‌شد ببينم. دور هم‌كه هستيم، آدم اميدواره، به انقلاب، به خودش، به اينكه شايد يه كاري از دستش بربياد. اما وقتي كه آدم مي‌افته تو خونه و صبح تا شب مهمون وكارخونه و حرفهاي شرو ور مي‌شنوه. باورنمي‌كنه كه يه كارهاي ديگه‌اي هم ازش ساخته است. از طرف ديگه هم نمي‌تونه چشمش رو ببنده. آخ! ديشب كه بابا روزنامه رو آورده بود و خبر رو خوندم.. تو ديدي روزنامه رو؟– آره! ديدم. خودم روزنامه رو خريدم.– آخ! مثل شوك بود. ديوونه شدم. دلم مي‌خواست داد بزنم. با يكي حرف بزنم، اما اين همه آدم توي خونه، همه مثل ديوار، هيچكس نپرسيد اين كيه‌كه كشته شده، آخه واسه چي؟ داشتم از بغض خفه مي‌شدم. مي‌خواستم از خونه بزنم بيرون بيام پيش يكي‌تون. اما نمي‌شه. فهميدم يك اسيرم. يك اسير. زن بودن، دختر بودن يعني اسارت. واسه چي؟ دلم مي‌خواد اين بدبختيها و تحقيرها رو زيرو روكنم. زير و رو. ننگه اين زندگيها.صورتش از ناراحتي قرمز شده بود و دو تا دستاش رو مشت كرده بود. در چشمهاي كوچكش تنفرموج مي‌زد. لبهاي باريكش را درهم مي‌فشرد.هر دو لحظاتي ساكت شدند.ژيلا عواطف پاك و زلالي داشت و دلي مهربان‌ آنچنان كه‌گويي سينه‌اش هيچ بخل و حسد وكينه‌اي را به خود نشناخته. يكرنگ بود، ساده و صميمي. براستي كسي از او دروغ و دورنگي نديده و نشنيده بود. باهوش بودآنقدر كه همكلاسي‌هاش نابغه صداش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. محبوب بود. همه مي‌شناختنش. هيچوقت جدا از جمع موضعي نمي‌گرفت. پاش مي‌افتاد به خاطرحق بچه‌ها با تمام مدرسه درمي‌افتاد. محكم بود و اعتماد به نفس بالايي داشت. شايد به نسبت بقيهٌ بچه‌هاي جمعشان كمتر كتاب خوانده بود.گاه به نظر مي‌رسيد‌ در مسائل سياسي چندان راغب و فعال نيست ياكناره‌گيري مي‌كند. مينو نمي‌توانست سرنوشت و سرانجام هيچ كدامشان را حدس بزند. اصلاً دلش نمي‌خواست روزي ژيلا ازجمعشان رفته باشد. دركنار او احساس آرامش و صلابت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.خيابان سي متري را پشت سرگذاشتند. مينو سكوت را شكست.– اوه، تموم شد. ازحلقهٌ اين سگهاي تازي خارج شديم. راستي از مهمونهاتون بگو. پسردائيت هم اومده بود؟ اون‌ كه نابغه است.– آره. اون هم اومده بود.– باهاش صحبت كردي؟ چي مي‌گه؟ مي‌شه سياسيش كرد؟ مي شه نبوغش را در خدمت اهداف انقلاب‌گرفت؟ژيلا با دلخوري‌گفت:– من باهاش خيلي حرف زدم. هيچي از حرفهاي او سر در نمي‌آرم. مخش توي فيزيكه. يك چيزايي را علاقمند بود و مي‌گفت، كه انگار همه‌اش فرمول رياضي بود. بعد هم بدون آنكه خودش بفهمه انگار درخدمت ساواك قرارگرفته. ازش خواسته بودن دستگاهي اختراع كنه و دربارهٌ آن هم با كسي صحبت نكنه.– يعني ساواك قبل از ما رفته سراغش!– به نظرم. ولي درمجموع آدم ديوونه‌اي به نظرم اومد. هيچ علاقه اي ندارم باهاش سر وكله بزنم و يا بتونم سياسي‌ش كنم. كله‌اش توي رياضي و فيزيكه، نه سياست.– پس اميدي نداشته باشيم.– نه، به نظرم به درد ما نمي‌خوره.در خيابان، به امير برادر بزرگ ژيلا، برخوردند وگذشتند. مينو چند بار بيشتر امير را نديده بود. يك سال از ژيلا بزرگتر بود و سال قبل پشت كنكور مانده بود. امسال صد در صد قبول مي‌شود. همهٌ خواهر و برادرهاي ژيلا فوق العاده باهوش بودند. اغلب در مدارس خوب شهر، ولي با شهريه،كم يا بدون شهريه تحصيل مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.مينو از ژيلا پرسيد:– روي امير نمي‌توني كاركني؟ كتاب بدي بخونه و سياسي‌ش‌كني؟ژيلا سرش را با سنگيني تكان داد:– نه! اصلاً نمي‌تونم روي هيچ كدوم از بچه ها كاركنم. فايده‌اي نداره، جزاينكه خودم هم لو برم. به بابا مي‌گن و بعد بيچاره مي‌شم.مينو با خود فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: خيلي عجيبه! چطور از ميون اين هشت تا بچه فقط يكي، اينجور دراومده بود و بقيه هيچي.آهي كشيد، چرا هيچكس حاضر نيست ماهي سياه بشه و همه ترجيح مي‌دن كفچه ماهي بمونند. پس‌آخرش چي مي‌شه. شايد راهي براي بقيه هم باشه. يكدفعه فكري به خاطرش رسيد.– ژيلا! تا حالافكر كرده‌اي كه ما با امير دوست بشيم و روش كار كنيم؟ من يا مريم يا مينا. به نظرم پسرخيلي خوبيه. نه دنبال دخترهاست، نه كارهاي مبتذل ديگه. چرا نمي‌شه‌ امير روآگاه كرد؟ژيلا عادت داشت لب پايين را به دندان بگيرد و فكر كند.لحظاتي ساكت فكر كرد و بعد سرش را تكان داد.– چه جوري بگم. آره پسرخوبيه. ولي اهل سياست هم نيست. جدي نيست. من احساس نمي‌كنم بياد. چند بار كتاب دادم بخونه، اصلاً خوشش نيومد. هيچي نمي‌فهمه.– واقعاً به امير نبايد اميد داشت؟– فعلاً توي خونه ما فقط ميترا خوبه كه همهٌ كتابهايي روكه داده‌ام خونده و مي‌فهمه. اگرهم شما بخواهيد با امير دوست بشين، كار مشكليه، كجا؟ چه جوري؟– خيلي راحت. با محمل درس وكنكور. يا سينما و پارك وگردش و بحث و صحبت. تو هم همراه باش.– مي‌شود! اما امير مايه گذار نيست. به فكرخودش و زندگيشه و تا حدي خودخواهه.– پس بگذريم. من حيفم مي‌آد بچه‌هاي خوب از دست مي‌رن. و سرشون ازآخور زندگي بيرون نمي‌آد وآخرش انگار نه انگار به اين دنيا اومدن و رفتن. مي‌دوني، من هركسي را مي‌بينم دلم مي‌خواد آگاهش كنم. اگرخودمون آدماي آگاهي نمي‌شديم چه بدبخت بوديم. نه؟– چرا! ولي، ولي جز دادن كتاب و يا بحث، كار ديگه‌اي ازمون بر نمي‌آد. وانگهي روي هركسي هم نمي‌شه‌ كاركرد. خودمون شناخته مي‌شيم و به دردسرهاي بعدي‌اش نمي‌ارزه. فكرشو كردي؟– نه! راست مي‌گي.به چهارراه‌كوكاكولا رسيدند. خيلي شلوغ بود. رفت وآمد شتابزدهٌ آدمها، انبوه گاريچي‌ها، دستفروشها، فروشنده‌ها و خريدارها و غوغاي زندگي و دود خيابان و لجن وكثيفي محله. مينو دوست داشت پلي وجود داشت كه هيچوقت مجبور نباشد از اين چهار راه عبور كند وآن را ببيند. شايد بيداد فقر و وجود دستفروشها وگاريچي‌ها قلبش را فشار مي‌داد. هرچي بود، جاي دردناكي بود.بي‌اختيار نزديك و چسبيده به ژيلا حركت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، تا بليط دو ريالي خريدند و سوار اتوبوس شدند. اتوبوس شلوغ بود. دم غروب بود وكسب وكارها كم‌كم تعطيل مي‌شد و آدمها به خانه‌هاشان برمي‌گشتند. اغلب پاكتي يا كه كيسه‌اي پُر به همراه داشتند.پاكت انگور، يا زنبيل طالبي و هندوانه، خيار وگوجه هم كه تا آخر تابستون در هرخانه اي پيدا مي‌شد.جاي خالي براي نشستن نبود. وسط اتوبوس هم پر و شلوغ بود. شاگرد راننده هم مرتباً داد مي‌زد:« برو جلوتر چندتا ديگه سوارشن.» غرولندهاي متداول به‌گوش مي‌رسيد‌:« چقدر سوارمي‌كني؟ خفه مي‌شيم! ايستگاه‌هاي بعدي هم آدم هست.»چاره‌ا‌ي نبود. لحظات كشنده و زجرآور شروع شده بود. عقده و آزار، سوء استفادهٌ اراذل از شلوغي و اعتراضها بلند بود.– چه خبرته آقا! اينقدر فشار نده! برو اونورتر. نچسب به من!– مگه نمي‌بيني جانيست. شلوغه مي‌خواستي سوارنشي!از هرگوشه صداي اعتراض به تعدي بلند بود. مينو از ژيلا پرسيد:– نمي‌شه‌ پياده بريم؟ هيچي جا ندارم!ژيلا كه از فرط عصبانيت رنگش سرخ شده بود. با ناراحتي گفت:– چه جوري از ميون اين جمعيت بريم پايين. عجب غلطي كرديم. من هم دارم پِرِس مي‌شم.اتوبوس مثل گوشت چرخ‌كرده فشرده و پر از جمعيت بود.– كاش رفته بوديم بالا!– كاش يك روز اين همه بدبختي وتحقير تموم بشه. هر روز همين طوره! هر روز! چه كيفي داره وقتي آدم وقتش را صرف نابودكردن رژيم بكنه و عليه اون باشه.مينو آهسته اين جملات را درگوش ژيلا نجوا كرد. او هم سرش را به علامت تأييد تكان داد. چشمهايش پر از غيض از اين همه بدبختي و عذابي بود كه همه به آن عادت كرده بودند و هر روز تحمل مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. تا ايستگاه ژاله كه جمعيت كثيري پياده شدند، هر دو ساكت بودند، اما حرص مي‌خوردند. اتوبوس‌كه خالي شد.كنارهم نشستند و نفس راحتي كشيدند. ايستگاه بعد فخرآباد پياده شدند و به سمت خانه راه افتادند. در راه مينو ازآنچه اين روزها اتفاق افتاده بود، تعريف كرد تا به خانه رسيدند. ژيلا هم با اشتياق گوش مي‌داد. در زدند و محسن در را باز كرد وسلام كرد. صبورتر از آن بودكه سؤالي بكند، مثلاْ كجا بودي يا چرا ديركردي؟از پله‌ها پايين رفتند. قدسي با بچه‌هايش در حياط بودند. عصرهاي تابستان مثل اغلب مردم، در حياط قاليچه مي‌انداختند و مي‌نشستند. گاه بساط چاي و هندوانه هم براه بود.ژيلا خنديد و به قدسي سلام كرد. قدسي هم خنديد. ژيلا را خيلي دوست داشت. به مينو مي‌گفت: « توي دوستات اين و مريم از همه بهترند!».مينو آنها را به حال خود گذاشت و سراغ محسن و تهيه شام رفت. محسن را صدا كرد كه پياز رنده كند.كارسختي بود. چشم مي‌سوخت و خودش شروع كرد به پوست گرفتن سيب زميني‌ها. ضمن كار از محسن پرسيد:– خوب چيكار كردي امروز؟ كجارفتي؟ چه خبر؟– امروز يكسر رفتم مدرسه. بعد با ماژيك توي همهٌ توالت‌ها شعار نوشتم.مينو يكدفعه تكان شديدي خورد. باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.– چي؟ شعارنوشتي؟ سرخود. چرا به من نگفتي؟ اگه مي‌گرفتندت چي مي‌شد؟ نمي‌ترسيدي؟محسن آرام جواب داد:– نه. چرا بترسم؟ حيف بود يك چريك كشته بشه و هيچكس هيچي نگه. من كه صبح به تو گفتم.– فكر نكردم جدي مي‌گي ؟حالا چي نوشتي؟– زنده باد چريك‌هاي خلق! نابود باد شاه.– ولي اين كارها را نبايد تنهايي كرد.– ولي كاري نداشت. واسه من راحت بود.– آفرين. اما به كسي چيزي نگو. حتي به دوستاي مدرسه‌ت. ولي دفعهٌ بعد حتماً با من مشورت كن. مي‌فهمي؟ من بايد كتابهامو قايم كنم.– باشه! ولي تونبودي. حالا كار بدي‌كردم؟– نه! اصلاً. فقط بايد مواظب باشي دستگيرنشي. حتماً دنبالت مي‌گردن‌كه پيدات كنن. حواست باشه.– نمي‌تونند. نمي‌فهمند. به من شك ندارند. بهترين شاگرد كلاسم. انضباطم بيسته.– اميدوارم. هيچوقت ساده نباش.– خوب دفعهٌ ديگه …– سر وكلهٌ ژيلا پيدا شد:– چيكار مي‌كني؟ نمي‌خواد شام درست كني. نون و پنير و انگوري مي‌خوريم.– واسه چي؟ مامانم‌گوشت گذاشته بودكه كتلت درست كنم. نمي‌شه‌ محسن بي‌غذا بمونه.– پس من هم كمك مي‌كنم.– گوش كن. تعارف هم نكن. تو بايد شروع كني. جزوه‌ها رو بخوني، بعد هم صحبت كنيم. وقت ما كمه. تو برو، من تنهايي شام مي‌پزم.– دلم نمي‌آد. مي‌خوام به‌ت كمك كنم.– مي‌دونم. اما باوركن اون كار مهم‌تره. تو برو تو اتاق تا جزوه‌ها رو برات بيارم.– باشه. تو مطمئني كمك نمي خواي؟– گفتم، نمي‌خوام.– آخه!…مينو دستهايش را شست و خشك كرد. به سمت انباري زير پله رفت و از داخل ديوار، از زير يك آجر جزوه‌ها را بيرون آورد و براي ژيلا برد. چراغ اتاق عقبي و پنكه را روشن كرد. پرده‌ها را كشيد. مي‌دانست سر وكلهٌ قدسي پيدا مي‌شود. نمي‌خواست ژيلا را حين مطالعه ببيند. بعد به آشپزخانه برگشت. سيب زميني‌ها را تمام كرد. لحظه‌اي فكر كرد: «چه جوري كتلت درست مي‌كنند؟». نمي‌دانست. سراغ قدسي رفت. دو ساعتي طول كشيد تا به كمك قدسي شام را حاضر كرد و بعد سراغ ژيلا رفت. كه غرق خواندن شده بود. وارد اتاق كه شد، ژيلا سر بلندكرد و نگاهي با تحسين به او انداخت و پرسيد: « چطوري اينا رو تهيه كردي؟»_ من هيچ كاره‌ام. حاصل زحمت ديگرانه. خوب، نظرت چيه؟– هيچي پسر، اِ، دختر، بعدش بايد تفنگ برداشت و راه افتاد.– من هم همينطور فكر مي‌كنم. توي راه كه برات گفتم. با يك آدم مبارز آشنا شده‌ام. اون به من داده.– جدي مي‌گي؟تكيه كلام ژيلا “جدي مي‌گي” بود كه آن را هم بسيار كشيده مي‌گفت.– آره. حرفم جديه.– بعد از شام تا نيمه شب جزوه خواندند و تا نزديك صبح بالاي پشت بام صحبت كردند. صبح به سختي اما با خوشحالي بيدار شدند. ژيلا مجدداً سراغ جزوه‌ها رفت و شروع به نوشتن و تكثير نسخه كرد.همان روز در حين كار ژيلا به مينوگفت كه مايل است در رابطه قرار بگيرد و بيشتر آشنا بشود. مينو به او پاسخ داد كه حتماً اين موضوع را به رابط خود اطلاع خواهد داد. بعد فكري به خاطرش رسيد. از ژيلا پرسيد:– مي‌توني براي مشكلي‌كمكم كني؟ژيلا با گشاده رويي و فداكاري كه در ذاتش بود، پرسيد:– چه كمكي؟– چه طوري بگم؟ راستش من هفته‌اي دو قرار دارم. اما بيرون رفتن ازخانه خيلي مشكله و هر بار بهانه‌اي بايد جوركنم. من فكركردم كه به مامان بگم يك تجديدي دارم و تو بايد با من رياضي‌كاركني ومن هفته‌اي دو روز بايد بيام پيش تو. اما شايد باور نكنه. شايد شك كنه. اما اگر يه روز در هفته هم تو بيايي اينجا، همه چيز حله.ژيلا حيرت كرد:– من بيام اينجا كه تو بتوني سرقرارهات بري؟ كه چي؟ چه فايده‌اي براي من داره؟مينو جدي‌گفت:– بله. پس چي! اگه قبول نكني اين تنها امكان كه براي همه‌مان هم مي‌تواند بدرد بخور باشد از بين مي‌رود. همين جزوه‌ها كه خوندي، ارزشش رو نداره چنين‌كاري را بكني؟– چرا مي‌فهمم ارزشش رو داره. اما وقتي آدم خودش در رابطه و وصل باشه. نه براي من.– پس هفته‌اي يك روز بيا اينجا. مي‌دونم سخته. بايد هرهفته يك داستان جوركني، هوا گرمه و توي‌گرما بايد بري و بياي، اون هم نه به خاطر خودت بلكه به خاطر من كه سرقرارهام برم. البته كه كاري جز فداكاري نيست.ژيلا ناراحت مي‌شد از اوتعريف بشود.– نه نمي‌گم فداكاري. يعني راه ديگري نداريم؟ بين چند نفرمان تقسيم كن. مينا و مريم.– نمي‌تونم ژيلا. سه جا بايد تضاد حل كنم و سخته. تو اگه مي‌توني قبول كن.– چاره‌اي نيست. قبول مي‌كنم.– پس وسط هفته يا هر روز ديگه بيا. به جز شنبه‌ها و چهارشنبه‌ها كه من قرار دارم.– باشه. قبول.– من صحبت مي‌كنم، جزوه‌هايي را كه مي‌گيرم، نگه دارم تا تو هم بخوني و بعد با هم بحث كنيم.– باشه . قبول.مينو لبخند پيروزمندانه و نگاه حق شناسانه‌اش را آنچنان نثار ژيلا كرد كه‌گويي براستي او را مي‌پرستيد. هيچكس به اندازه او فداكار نبود. مينوگاه ازخود مي‌پرسيد چطور شد كه در زندگي مرده وسرد و خالي‌اش يكباره اين همه دوست آن هم اين همه‌گنجينه، پيدا كرده است . احساس ثروت و سعادت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.مامان كه آمد. از ديدن ژيلا خوشحال شد. همه چيز رو به راه وعادي بود. خيلي عادي. ظاهراّ ژيلا به خاطر كمك به درس مينو به آنجا آمده بود. مامان هرگز نمي‌توانست واقعيت ديگري را كه در پس اين دوستيها و رابطه‌هاي با ارزش وجود داشت، تصور كند.عصر ژيلا خداحافظي كرد. هوا هنوزگرم بود كه رفت. مينو تا سركوچه و تا آخرين لحظه‌هايي كه مي‌شد با او باشد، همراهيش كرد. در حالي‌كه با رفتن ژيلا احساس تنهايي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد به خانه برگشت. مشتي كتاب جلويش ريخت و مشغول خواندن شد. فردا بايستي سرقرار مي‌رفت. چند روز گذشته بود. از بعد از مطالعهٌ جزوه‌ها تمايل بيشتري به ادامهٌ تماسها داشت. نسبت به قرار فردا احساس خاصي داشت. انتظار! علاقه! يا هر چي؟ به بي‌اهميتي قبلي نبود و مينو آن را جدي‌تر مي‌گرفت.قرار فردا را پيچ شميران گذاشته بودند. از خانهٌ مينو تا پيچ شميران دو تا خيابان ميان‌بُر بود و مينو اغلب اين فاصله را پياده مي‌آمد. هر دو خيابان خلوت و كمي زيبا و پردرخت بودند. عبور از خيابان فخرآباد را دوست داشت.
پایان بخش چهارم ازکتاب اول
تاریخ تحریر سال 1377

تاریخ چاپ سال 1379

کتاب اول - نسلی دیگر.. بخش پنجم

2009-04-03T15:32:00.000-07:00

رمان

آفتاب از فراز شانه ات طلوع خواهد کرد

کتاب اول

نسلی دیگر و راهی دیگر

بخش پنجم

صبح زودتر پياده راه افتاد. سبك و با اشتياق راه را طي كرد. چند دقيقه زودتر رسيد. اول پيچ شميران قرار داشت. بايد وقت تلف مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد تا رأس ساعت در ايستگاه باشد. كمي خيابان را بالا و پايين كرد. جلوي نمايشگاه بزرگ ماشين ايستاد و از توي ويترين خيابان را چك كرد. خوشش آمد. خيلي خوب مي‌شد همه جا را ديد. لحظه‌اي پشت سر رفيقش را ديد كه به سمت ايستگاه مي‌رفت.بلوزش را عوض كرده بود. ريشش را هم زده بود. اما نمي‌شد گفت تيپ شيخي‌اش را عوض كرده. با اين حال دختر آرزو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد هيچوقت هيچ آشنايي، بخصوص دوست وهمكلاسي‌هايش آنها را با هم نبينند. چون تعجب مي‌كنند چرا باآدمي با اين ريخت وشكل و شمايل؟! آدمهاي شيخ در جامعه خيلي بي‌ارزش بودند. ولي خوب، چون رابطه به خاطر انقلابه، اهميتي نداره. دختر در ايستگاه تاكسي كرايه ايستاد. لحظاتي بعد صداي محكم ولي آهستهٌ سلام و عليك رفيقش را شنيد. او هم بدون لبخند جواب داد. درب تاكسي را بازكرد و هر دو سوار شدند. آهسته‌ گفت: «مي‌ريم سيدخندان.» دختر سري تكان داد. آهسته شروع به صحبت كردند. صحبتهاي عادي. مسيرطولاني بود و خسته كننده. ازجلوي خيابان فرشته كه رد مي‌شدند، رفيقش با خوشحالي حسينيهٌ ارشاد را نشان داد. دختر هيچ احساسي نداشت ولي رفيقش با حسرت گفت: « افسوس تمام شد. چه جلسه‌هايي بود. دكتر! حيف شد!» (منظورش دكترشريعتي بودكه حالا خانه نشين شده بود).– چي بود.پسرسرش را كنارگوش او آورد. بسيار آهسته اما محكم‌گفت:– مقاومت! اي بني نوع بشر مقاومت! اگردين نداريد، لااقل آزاده باشيد.مينو گوشش را كنار كشيد. درحالي‌كه حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، چيزي كه انتظار نداشت مثل پتك در سرش كوبيده شده: « مقاومت! اي بني نوع بشر مقاومت! اگردين نداريد، لااقل آزاده باشيد.»سيد خندان پياده شدند و به سمت پارك راه افتادند.– تا حالا اينجا نيومده بودم. چه جور پاركيه؟– همين‌كه دور و بر دانشگاه نيست، امن‌تره.وارد پارك شدند. خيلي خلوت بود. فقط يكي دو تا دختر ژيگول توي پارك بودند. باغبان هم در باغچه مشغول بود. جاي دور و خلوتي پيدا كردند و نشستند. هوا اندكي خنك بود. از لابلاي شاخه‌ها نسيمي كه از شب قبل مانده بود، مي‌وزيد و پوست را نوازش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مينو عبور نسيم خنك را از لابلاي موهاي بلندش حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و دوست مي‌داشت. ولي چيزي از خنكي هوا نگفت. جاي اين صبحتها نبود.رو به روي هم نشستند. مي‌بايد هواي پشت سرشان را مي‌داشتند. بدون شك توي پاركها ساواك بود و جزواتي‌كه همراهشان بود. مدارك جدي بودند. خطرناك براي خودشان و ديگران. دست كم‌ كتكي بسيار مفصل با كابل و بعد چند سال حبس.– پسر سؤال كرد: « خوب چه خبر؟»– روزنامه رو خوندي؟ جريان چي بود؟ بيشترازآن چيزي مي‌دوني؟ من كه خيلي ناراحت شدم.حالت چهره پسرتغييركرد. هيجان خاصي او را گرفت.– خيلي خبر! خودم رفتم تا شاه عبدالعظيم و همهٌ منطقهٌ درگيري را ديدم. بعد هم اطلاعات بيشتري كسب كردم.– راستي! خطردستگيرشدن نداشتي، رفتي اونجا؟– نه، آن طرفها محمل دارم وكلاس آموزش قرآن و تفسير مي‌رم. جريان از اين قرار بوده. صبح زود يك چريك فدائي خلق، عازم مأموريت بوده و با موتورگازي داشته مي‌رفته. پاسبان ايست مي‌ده. او نمي‌ايسته، پاسبان سوت مي‌كشه. خيابون پايين هم به او ايست مي‌دهند. مسلح بوده وچاره‌أي نداشته. سلاح را مي‌كشه و درگير مي‌شه. بعد فرار مي‌كنه. اما موتورگازي سرعتي نداره. حين فرار پاش تير مي‌خوره. صبح زود بوده كه مردم پشت بوم خواب بودند. او وارد خانهٌ يك پيرزن مي‌شه و چادرش را مي‌گيره و با آن پايش را كه تيرخورده بوده، مي‌بنده و بچه هاي پيرزن را بيدار مي‌كنه و مي‌فرسته زيرزمين تا زخمي‌نشوند. بعد خيلي ساده خودش را به پيرزن و دو تا بچه‌اش معرفي مي‌كنه و– مي‌گه:« ما با شاه به خاطر ستمي‌كه به شما كرده مي‌جنگيم وخرابكار نيستيم.» بعد 10 تومان پول چادر نماز را به پيرزن مي‌ده. مي‌گن پيرزن و بچه‌هاش به خاطر او و جوانمرديش به گريه مي‌افتن. بعد ساواك محاصره‌اش مي‌كنه. اما او مي‌جنگه، تا آخرين گلوله. تا آخرش هم با صداي بلند شعارهاي افشاگرانه و‌ آزاديخواهانه مي‌ده، تا كه شهيد مي‌شه. رژيم خيلي ترسيده بود. تمام شاه عبدالعظيم آن روز به هم مي‌ريزه. مي‌بيني تأثير زندگي و شهادت يك چريك واقعي را. چطور جو اختناق و سركوب را مي‌شكند و جو يك منطقه را تغيير مي‌دهد. همه توي شاه عبدالعظيم دربارهٌ او حرف مي‌زدند، ساعتها مقاومت مي‌كنه وحماسهٌ بزرگي خلق مي‌كنه. تأثيرش مثل شيپور بيدار باشه. من شكي ندارم آن پسر و دختر پيرزن بعداً چريك مي‌شن. چون به چشم خودشون قهرماني‌ را ديدن كه هيچوقت فراموش نمي‌كنن.پسر با آنكه خودش مذهبي بود اما آنچنان ازچريك فدائي با هيجان و اشتياق صحبت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردكه دختر غرق شگفتي بود. اما اغراق مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. نمي‌توانست مطمئن باشه كه آن بچه‌ها كه چريك را ديده بودند، درآينده چريك خواهند شد.– مي‌تونم يك سؤالي بكنم؟– بگو!– ببينم تو كه مذهبي هستي، چطور با اين همه علاقه ازچريك فدائي و از يك ماركسيست حرف مي‌زني. اوكه خدا را قبول نداره. شما با هم فرق داريد.– آره. ولي مهم دشمن مشترك ما، شاه است. دراين مسير باهم دوستيم. مي‌دوني كه در حال حاضر چريك‌هاي مذهبي و فدائي همه تجربيات انقلابي‌شون را به هم منتقل مي‌كنن تا ضربه نخورند. هيچكدام عليه هم دشمني ندارند. دشمن اصلي ديكتاتوري شاه و حامي‌ آمريكايي آن يعني امپرياليسم است. اين يك اصل مبارزاتي است. همهٌ نيروهاي انقلابي، عليرغم هر مرام بايد همديگر را عليه دشمن خلق حمايت كنند.– جدي مي‌گي؟! هر دو همين عقيده را دارند؟– آره حتي توي زندان و در برابر ساواك با هم همكاري مي‌كنند. جزوهاش را برات مي‌فرستم.– نمي‌تونم بفهمم. چون ماركسيسم نظر ديگري درباره مذهب دارد. پس چرا مينا مي‌گه حاضر نيست مذهبي بشه و مذهب ترياك توده‌هاست. اون وقت چطور چريك هاي فدائي و چريك هاي مجاهد ضد هم نيستند.– به خاطر اينكه مجاهدين نيروي انقلابي در جبهه خلق هستند، درست مثل فدائيها و هيچكدام نبايد تضعيف بشوند. قدرت شاه و ساواك بايد تضعيف بشه و ضربه بخوره.– بعد چي مي‌شه؟– از بعدكسي خبر نداره. مهم كار درستي است كه در حال حاضر انجام بگيره و باعث تقويت چريك‌ها بشه.– خيلي كم مي‌فهمم. در حالي‌كه مسائل بزرگ و عميقي وجود دارند.– مسلماً ما به اندازه اطلاعاتي كه دراختيار داريم، مي‌توانيم بفهميم، نه بيشتر و همه چيز را هم نمي‌دونيم.– پس چطور مي‌تونيم وارد مبارزه بشيم و جونمون رو بگذاريم.– مگه جون من و تو از جون قهرماني كه ديروز كشته شد يا چريك‌هاي مجاهد كه بهار اعدام شدند بالاتره؟– نه!– خوب ضمن حركت با اين جريان مي‌توانيم عميق‌تر بفهميم و ارزشهاي انقلابي را هم كسب كنيم و راه آنها را با جنگ مسلحانه عليه شاه و ساواك ادامه بدهيم.– چه جوري وارد عمل مي‌شويم؟ چه كاري را بايد شروع كنيم. اعلاميه پخش كنيم؟ يا مثل كتاب جميله بوپاشا سلاح اين طرف وآن طرف ببريم؟– نمي‌دونم. ما كه الان چريك نمي‌توانيم باشيم. ما مي‌توانيم پيام خون آنها را به ديگران برسانيم. آنها قهرمانهاي ملي هستند. از ده سال قبل شروع‌كردند. سالها زحمت كشيده و رنج برده‌اند. تمام زندگي شخصي خود را در راه هدف گذاشتند. طوري تربيت شده‌اندكه يكي شهيد مي‌شه آن ديگري به جاي او مبارزه را جلو مي‌بره و به اين ترتيب از بين نمي‌روند.دختر با ولع خاص و سيري ناپذيري به شگفتي‌هايي كه مي‌شنيد،گوش مي‌داد. آرزو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد كاش دوستانش هم بودند. چه جوري مي‌تواند تك تك اين صحبتها را منتقل كند ؟ تا ظهر بحث و صحبتشان ادامه داشت. ساعت 12 پارك را به سمت ساندويچ فروشي ترك كردند. هوا خيلي گرم شده وكلافه كننده بود. دو تا ساندويچ تخم مرغ و نوشابه خريدند و به پارك برگشتند. دوباره روي نيمكتي نشستند و به بقيهٌ بحثها ادامه دادند. دوستش چند آيهٌ قرآن خواند و معني‌كرد. آيه‌اي‌كه ازسلاح و آهن برگرفتن و عليه ستمگر جنگيدن صحبت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و اميد بزرگي كه خدا با شماست و دشمن در نهايت مجبور به فناست.دختر باز هم برايش عجيب بودكه چطوريه؟ هيچكس اينطور معني قرآن را نمي‌فهمد؟آن روز بحث حجاب و چادر را هم كردند. چون دختر از چادر خيلي متنفر بود. رفيقش گفت:– لازم نيست حتماً چادر باشد. ولي شايد آن موقع لباسي شبيه به يك كيسه باشد كه وسطش را سوراخ كرده و به تن كنند.دختر خنديد:– مطمئناً هيچوقت چنين لباسي نمي‌پوشم. بخصوص كه نظر شخصي‌ات را گفتي.– آره. نظر شخصي‌ام بود. اينطور فكر مي‌كنم.بعد پسر درباره‌گروهشان و رفقاش صحبت كرد. با آب وتاب خاصي هم از فردي با نام مستعار“ابوذر” حرف مي‌زد. يك مبارز خيلي جدي كه گويي فاصلهٌ عظيمي‌ بين او و بقيه هست. پسر درجلسات تفسير قرآن او، با مبارزه آشنا شده بود. اما جلسات لو مي‌رود. ابوذر مخفي مي‌شود ولي درجهت مبارزهٌ مسلحانه به سازماندهي نيروهايي‌كه آموزش داده بود، مي‌پردازد وحالا ... پسر بيشتر ازاين چيزي نگفت. همچنين گفت:– چند تا دختر هم داريم ولي با تو خيلي فرق دارند و خيلي مذهبي هستند. شايد يك روز با هم‌كار كنيد.مينو احساس خاصي درباره آنها نداشت. فقط خوش نداشت كه اين رفيق با آب وتاب خاصي از رفقاي خودش حرف مي‌زد. طوري كه انگار موجودات شگفت انگيز ديگري هستند. طبق معمول يك بخش ديگر حرفهاي رفيقش درباره دكترشريعتي بود. دربارهٌ كتاب ابوذر حرف زد و اينكه اسلام واقعي، عليه جامعهٌ طبقاتي است و داستان استخوان كوبيدن ابوذر برسرعثمان را به خاطرساختن كاخ تعريف كرد. دختر از اين آشناييها دچار حيرت مي‌شد. اسلام برايش چادر زنان محله، روزه‌هاي روضه خوانها كه بايد با آنهاگريه كرد و دعاهاي دروغ، و خدايي بودكه هيچكس نمي‌دانست كجاست؟ چه كار مي‌كند؟ و بهشت وجهنمي‌كه كسي از آن ترسي نداشت. و نمازي كه كسي خاصيت آن را نمي‌دانست و حتي اغلب معني آن را نمي‌دانستند و براي اينكه به جهنم نروند، مي‌خواندند.آنچه به نام مذهب وجود داشت. مشتي ارتجاع و خرافات بود كه جدا از مسائل و تحولات زمان و جامعه بود. ولي حالا چيزجديدي به نام اسلام انقلابي همراه با مبارزه ظهور كرده بود و سرا پا متفاوت، و درگير با تضادهاي عميق و لاينحل طبقاتي جامعه شده بود.اين وسط نمي‌فهميد دكترشريعتي چي مي‌گفت. مبارزه مسلحانه كه نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. پس چي مي‌گفت؟ رفيقش هميشه از دكتر دفاع مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد: «كتابهاي دكتر كمك كننده هستند. “تشيع علوي وتشيع صفوي” آن عليه آخوندهاست. عليه مذهب ارتجاع كه ساخته و پرداخته شاهنشاهي و شاه عباس بوده. اسلام واقعي چيزي‌ست جدا از آنچه آخوندها از محتوي خالي‌اش‌كرده‌اند. “بازگشت به خويشتن” را برو بخون!»– تعريف كن ببينم چي مي‌گه. كافيه. اگه خوشم اومد، مي‌خونم.تا ساعت چهار براش از دكتر وكتابهاش گفت.در انتها دختر خنديد وگفت:– به نظرم بهتره تو ازكتابهاي مذهبي كه خونده‌اي براي من تعريف كني ومن هم ازكتابهاي ماركسيستي كه تو نخوندي. به اين ترتيب تبادل افكار مي‌كنيم. من كه الآن دركله‌ام جنگ بين ماركسيسم و مذهب است. مي‌دوني به اين راحتي افكارم مذهبي نمي‌شه‌.پسركه از آن همه بحث و جدل خسته به نظر مي‌رسيد‌، بدون نااميدي گفت:“مي‌دونم.”دختر تعجب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. چرا پسر باز هم به او اميدوار است؟ درگروهشان كه زن مذهبي دارند. چرا انرژي مي‌گذاردكه من هم مذهبي بشوم؟از رفيقش سؤال كرد:– راستي چند جلسه ديگر مي‌خواهي صحبت كنيم. به مرور من اطلاعات پيدا مي‌كنم و درست نيست. من هنوز قصد و علاقهٌ مذهبي شدن ندارم.پسر كه هميشه از اطمينان خاصي برخوردار بودگفت:– من كه خيلي اميدوارم. به نسبت ملاقات اول خيلي با هم جلو آمده‌ايم. بحث با تو براي من هم مفيد بوده. ازطرف ديگه تو اولين نفري هستي‌كه من پيشنهادكرده‌ام. دوستان زيادي داري. نيروهايي‌كه انقلاب به آنها نياز دارد. چند جلسه بعد يك نفر ديگر با تو صحبت خواهد كرد. او تصميم مي‌گيرد با تو ادامه بدهيم و يا تمام خواهد شد.دخترگفت:– راستي جزوه‌ها را دادم ژيلا خوند. مي‌تونم به همه بچه‌ها بدهم؟– اشكالي نداره! بايد تضمين كني دست كسي نيفته. بدون محمل به بچه‌ها نده. نبايد بگويند از كجا مي‌گيرند؟ بايد محمل داشته باشند كه در خانه‌شان انداخته شده يا پيدا كرده‌اند و بعد كتك را تحمل كنند.دخترگفت:– باشه من دوباره مي‌گم. اما بچه‌ها همه مي‌دونن.رفيقش قبول كرد.قرار بعدي را پارك ديگري‌گذاشتند و تا پيچ شميران پياده با هم آمدند. مينو خداحافظي كرد و به سمت فروشگاه كفش ملي راه افتاد. مي‌خواست يك جفت كفش طوسي اسپورت مثل كفش مينا بخرد. دوست داشت حتي كفشش مثل كفش مينا باشد و به اين ترتيب او را دركنارش و در خاطرش بيشتر داشته باشد. از فكر اينكه مذهبي بشود و از مينا جدا بشود، بيزار بود. از جدايي و هر چه عامل جدايي انسانها بود بدش مي‌آمد. تصميم قاطعي داشت كه اگر به خاطر مذهب قرار باشد از مينا و دوستان ديگرش كه افكار ماركسيستي دارند جدا بشود، رابطه‌اش را قطع كند. به سمت فروشگاه رفت، اما كفش را پيدا نكرد. بقيهٌ راه را تا خانه پياده طي كرد. هوا گرم بود. ساعت بدي بود. افكارش مغشوش بود. نه مثل هميشه‌گرما را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و نه طولاني بودن خيابانها را. احساس اضطراب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و در فكر بود. ازخود پرسيد:– من كجا هستم؟ جزواتي را كه خوانده‌ام، قبول دارم. تحول آفرين هستند. اما خيلي از عقايد مذهبيها را قبول ندارم. فاصلهٌ بين مرد و زن، حجاب و.. يا تفاوت‌ها را. كسي نمي‌خواد منو به زور به پذيرفتن چيزي مجبور بكنه كه اعتقاد ندارم. پس چرا اينقدر مضطرب هستم؟ مي‌رم سراغ مينا. با مينا صحبت مي‌كنم. شايد هم با مريم!با اين انديشه آرام گرفت و از اضطراب درونش كاسته شد.به خانه كه رسيد يكسر سراغ شلنگ آب رفت و روي سرش‌گرفت. صورتش سرخ شده و از گرما مي‌سوخت. آه آب، اين مايهٌ حيات. انگار تازه كشفش كرده بود. خنك كه شد به اتاق رفت و بعد آرام داخل گنجه ديواريش شد. تنها چيز شخصي‌اي كه داشت همين بود كه همهٌ وسايلش داخل آن بود. دوستش داشت و هميشه تميز و منظم و مرتب بود. داخل آن احساس مالكيت كوچكي داشت. لباسهاش را عوض كرد و بيرون آمد. روي كاناپه زير پنكه دراز كشيد. شديداً خسته بود. نفهميد چي شد كه يكدفعه در خاطرش عكس آن دو تا شمع نقش بست. يكي بلند و روشن و ديگري كوتاه و سوخته و رو به پايان... آهي كشيد. چقدر انسانها متفاوتند. ترانه شبانه را زير لب زمزمه كرد:نيگا كن!مرده‌ها به مرده نمي‌رن.حتي به شمع جونسپرده نمي‌رن.همچو فانوسينكه اگه خاموشه.واسه نفت نيس، هنويك عالم نفت توشه، نفت توشه.ياد صحبتهاي آن روز رفيقش درباره آن شهيد افتاد. فانوسي‌كه هنوز يه عالمه نفت توش بود. طاقت رنج شهادت او را نداشت. آهسته پيچ راديو را باز كرد. دوست داشت صداي ترانه اي را بشنود. صدايي به جز صداي جنگ و جدال‌هاي ذهنش را.غروب كه شد، هوا رو به خنكي رفت. دختر بلند شد و راه افتاد. جنب وجوش درون و بيرونش شروع شده بود. انرژي پاك و پايان ناپذير جواني. يك دقيقه هم حوصله و تحمل يكنواختي را نداشت. بايد شروع مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، يك كاري مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.حصير كهنهٌ جلو پنجره را بالا زد. هُرم گرمي از هواي حياط به داخل اتاق آمد. نسيمي نبود وگرما در ميان ديوارهاي بلند خانه محبوس مانده بود. قدسي هر روز غروب آب حوض وسط حياط را روي موزائيكها مي‌پاشيد. اول بخارگرمي‌ بلند مي‌شد، اما بعد حياط آب پاشيده خنك و قشنگ مي‌شد. اما همهٌ غروبهاي تابستان دلگير بودند. سنگين و دير مي‌گذشتند. دختر به كوچه يا بام‌، فرار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.حالا هم كيف پولش را برداشت. تصميم داشت بيرون رفته برود و تلفني به مريم بزند. هميشه بايد براي خروج از خانه دليل مي‌داشت و اجازه مي‌گرفت. با دلخوري از اين كُرنش كردن، سرسري رو به مامان گفت:« من مي‌رم به مريم تلفن كنم.»مامان غر زد:– چه خبره؟ دوساعت بيشتر نيست از پيش دوستت اومدي.مينو هم خنده‌اش‌گرفت. راست مي‌گفت. همه‌اش دنبال بچه ها بود. بچه‌ها با افكار و روحيهٌ زنده‌شان براي او هوا بودند.، هواي تازه. اگر نبودند، چه تنها و پژمرده بود.پله‌ها را به سرعت بالا رفت و از دم در خانه پيچ كوچه را چك كرد. هميشه آنجا آدمهاي مزاحم مخفي مي‌شدند، تا به زنها يا دخترها حمله كنند و چنگي بيندازند. از آن نقطه بايد با احتياط رد مي‌شد. به بقالي رفت. به مريم زنگ زد و قرار گذاشتند فردا يكديگر را در مدرسه ببينند. در هفته دو روز مدرسه صبحها باز بود و بعضاً همكلاسي‌ها و دوستان براي ديدن هم به مدرسه مي‌آمدند.خوشحال از تلفن برگشت. فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد اگر بتواند پيك باشد و در تابستان به همهٌ بچه‌ها جزوه‌ها را برساند، چقدر خوب خواهد بود.صبح زودتر ازمعمول از پشت بام پايين آمد. خوشحال و چابك ‎‎‎‎‎ورزش ‎‎‎‎‎كرد سرصبحانه آمد.مامان با بدبيني نگاهش كرد:– چه زود بلند شدي. جايي مي‌خواي بري؟– جايي؟ نه. فقط مي‌رم مدرسه مريم هم مي‌آد. اما اول اتاقها و راهرو رو جارو مي‌كنم. بعد مي‌رم.مامان چيزي نگفت. از اينكه منظم بود وهميشه كار مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، از او راضي بود. مدرسه هم بغل خونه بود. نمي‌تونست غدغن كنه.مامان صبحانه‌اش را كه خورد بلند شد. كيفش را برداشت و چادر نمازش را سركرد. هر روز صبح زود مي‌رفت خريد. چون بايد برمي‌گشت و پخت و پز هم مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مينو زود مشغول جارو شد. اتاقها، راهرو، پله ها، و بعد هم بايد موزائيكهاي راهرو و پله را دستمال مي‌كشيد. از برق افتادن آنها احساس خرسندي و لذت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. اما آن روز شوق داشت، زودتر تمام كند و سراغ مريم برود. اما اغلب مريم سر راه خودش مي‌آمد، همين جا دنبالش. شايد هم نيايد! بايد عجله مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ساعت نُه بود. تا 12 ظهر سه ساعت وقت داشتند، صحبت كنند. اما هيچوقت زمان برايشان كافي نبود. بعضاً مينو ازخود سؤال مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از كجا ما اينقدر حرف براي‌گفتن داريم؟زنگ در به صدا درآمد. دختر پله‌ها را بالا دويد. با اشتياق در را باز كرد. صداي دو خنده و دو شوق با هم قاطي شد. « هي، چطوري؟»مريم با محبت بغلش كرد. مثل هميشه.– مي‌دونستم مي‌آي دنبالم.– هنوز حاضر نيستي؟بدو! من اينجا منتظرت هستم.(مريم هميشه با تحكم حرف مي‌زد).– بيا پايين كسي نيست. مامان رفته خريد.مريم به درون خانه آمد. چشمش به موزائيكها كه افتاد، پرسيد:– دستمال كشيدي؟ چه برق انداختي!– آره! تموم شد.– آه، نمي‌دوني چقدر از اين كارها كه فقط زنها بايد انجام بدهند، بدم مي‌آد. خودمم صبح دستمال كشيدم.مريم از راهروگذشت و جلوي در اتاق ايستاد. كفشهاي بندي سفيد ساده‌اي پوشيده بود. وگفت:– تو نمي‌آم. حوصله ندارم بند كفشهامو باز كنم و دوباره ببندم.– هرجور دوست داري. الآن حاضر مي‌شم.مريم نگاهي به حياط انداخت.آن طرف قدسي و بچه ها روي قاليچه صبحانه مي‌خوردند. مريم به سمت آنها رفت. مينو از داخل اتاق صداي احوالپرسي صميمانهٌ مريم با قدسي و بچه ها را مي‌شنيد. مريم، مردم دوستي خاصي داشت. زود جوش و دلسوز و با ظرفيت بود. با آنكه سنش كم بود، اما چنان با قدسي‌كه نزديك دو برابر سنش را داشت، صميمي بودكه قدسي مي‌گفت: « مثل خواهرم مي‌مونه.»گاه مينو با خود فكركرده بود: «مريم درآينده چه خواهد شد؟»مينو صدايش‌كرد :– مريم من حاضرم. بريم!”مريم از قدسي و بچه‌ها خداحافظي كرد.قدسي اعتراض كرد:– حسود! چي مي‌شد يه دقيقه دوستت به ما مي‌رسيد‌. نتونستي ببيني؟مينو با بد جنسي خنديد:– نه! خصوصيه!مريم خنديد و براي قدسي و بچه‌ها دست تكان داد تا اينكه در راهرو پيچيدند. از پله‌ها بالا آمدند و به سمت مدرسه رفتند. مدرسه خالي و خلوت بود. جايي دور از چشم پيدا كردند و نشستند. مريم با هيجان پرسيد:– خوب چه خبر؟ بگو كه سخت منتظر شنيدن هستم. كارت با آن بچه‌ها به كجا كشيد؟ مي‌ري يا قطع كردي؟– راستش به همين خاطر بايد مي‌ديدمت. من نمي‌تونم بفهمم كه بايد ادامه بدم يا نه؟ و چي درسته؟ من از مذهب خوشم نمي‌آد، اما اينا يه حرفهاي جديدي مي‌زنن. آدم توش مي‌مونه. بيا! اين حرفهاشون. بردار بخون، بعد ببين مي‌توني از نظر فكري به من كمك كني؟– بده ببينم! همينجا بايد بخونم؟ تموم نمي‌شه‌.– مي‌توني ببري خونه و بعد برگردوني؟– نه! تو خونه وضعم خرابه. بعد از جريان نجات، مامانم و منوچهر تمام وسايلم را مرتب مي‌گردند. كنترلم مي‌كنند. بايد بدونند اصلاً چه كتابي مي‌خونم. چيكار مي‌كنم. كجا مي‌رم. كي برمي‌گردم. خودت مي‌دوني ديگه، من به عنوان آدم هيچ حقي ندارم. چون دخترم؟ بدبختي نيست؟وقتي صحبت تبعيض بين زن و مرد مي‌شد، چهرهٌ مريم برافروخته و طوفاني مي‌شد و سرخي عصبانيت پوست سفيد چهره‌اش را گلگلون مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. ابروان پهن وسياهش به روي چشمان كوچك و تنگش پايين مي‌آمد و صورت باريكش كشيده‌تر مي‌شد. مريم به خشم مي‌آمد، اما هيچوقت مايوس، نااميد و شكست خورده نبود. همواره امواج بزرگ و آرام روحش به او در هر شرايطي صلابت خاصي مي‌بخشيد.– مريم شروع كن! نمي‌رسي! لااقل يكيش رو تموم كن!– تو چيكار مي‌كني؟– كشيك مي‌دم. تو با خيال راحت بخون.– راه ديگه‌اي نداريم؟– نه!– نمي‌دونم چطور ازت تشكر كنم؟– چه حرفا ! تشكر براي چي؟تا نزديك ظهر جزوه‌ها را خواند، اما شتابزده. بعد صحبت كنان از مدرسه خارج شدند.– خوب چطور بود؟– عجيب! جالب. خيلي جالب. مي‌دوني من ضد مذهبيها نيستم. علاقمند شدم. عجب جوابي سعيد محسن به شكنجه‌گرش مي‌ده:« بدبخت مرگ هم يك پديده است نه پايان زندگي.» بايد باز هم بخونم و فكر كنم. ولي كسي كه اينها رو بخونه، بعد بايد براي مبارزه تصميم جدي بگيره.– من چيكار كنم؟ ادامه بدم؟– به نظرمن آره. من اگه آزاد بودم، در ارتباط قرار مي‌گرفتم.– خيالم رو راحت كردي.– بايد خوشحال باشي يك موقعيت جدي و جديد برات پيش اومده. راستي روزنامه رو ديدي؟– آره. خيلي ناراحت شدم.– پس بايد راهشون رو ما ادامه بديم و سلاحشون رو برداريم. چقدر ديگه انتظار؟ بعضي وقتا جونم به لب مي‌رسه. چرا نبايد اونجوري زندگي كنم و بميرم كه مي‌فهمم و وظيفه خودم مي‌دونم. صبح تا شب توخونه ما صحبت آينده است. كارمند يك بانك يا ادارهٌ دولتي شدن. يا ليسانس گرفتن و به عنوان زن آدم حساب شدن. يا كه صاحب افتخار شدن. همين وهمين.– مي‌دونم. وقتي آدم زن يا دختره، راه‌ها به روش بسته‌تر هستند. نمي‌دوني چقدر بايد فكر كنم و نقشه بريزم و دروغ بگم تا دو تا قرار اجرا كنم. نه براي خودم. به خاطرآزادي. نمي‌دونم نسلهاي بعد ما چطور زندگي خواهند كرد. شايد اصلاً نتونن باوركنن‌كه ما چطور از لاي چنين درزها و شكافهاي باريكي دنبال آزادي رفتيم.سركوچه مريم خداحافظي كرد. و با تواضع خاص خودش باز هم تشكر كرد و بعد با محبتي كه براي مينو هميشه با ارزش بود، نگاهش كرد وگفت:– مواظب خودت باش! خيلي بزرگترشدي. خيلي خوشحالم. جلو افتادي!.– ولي من هيچوقت به اينكه جلوتر از دوستام باشم، فكر نكردم. نه واقعي است و نه دوست داشتني. راه خيلي طولاني است. تازه اولشه.– درسته! موفق باشي.– خداحافظ.* * *هفتهٌ خوبي بود، ولي يك كار باقيمانده بود. روز جمعه مينو تصميم گرفت، سراغ ابي برود. چون خبري ازش نشده بود. بالاخره مهرداد چي شد؟ صبح، هوا هنوز خنك بود كه راه افتاد. شهر خفته و تعطيل بود. از انبوه جمعيت ميليوني درخيابانها خبري نبود.اتوبوس به سمت نارمك مي‌رفت. چقدر اين مسير را دوست داشت. غيرممكن بود هربار كه از اين مسير رد مي‌شد، آن خاطرات شيرين در ذهنش تداعي نشود. اما حالا ديگر از اينجا رفته بودند. فرح، مجيد، خانم بزرگ، زن عمو، عموجون. همه‌شان هنوز برايش دوست داشتني بودند و جاي عاطفه‌هايشان در قلبش خالي بود. عبور از محله، سايهٌ غم بزرگي را برچهره‌اش مي‌افكند.رسيد. خانه جديد بود. بعد از ازدواج خواهرش، اولين بار بود كه به اينجا مي‌آمد. خانه دو طبقه بود. زن عمو و عموجان طبقه پايين و خواهرش و ابي طبقه بالا زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. زنگ پايين را زد.زن عمو در را باز كرد. مينو سلام كرد. زن از ديدن او حيرت كرد. و با لهجهٌ شيرين قزويني‌اش كه مينو را به خنده مي‌انداخت، اظهارخوشحالي كرد.– آخ! مينوجان، چشم ما روشن. چه عجب! خوش آمدي. بفرماتو! عموت بفهمه چه خوشحال مي‌شه. علي آقا! علي آقا! بيا ببين كي اومده.مينوآنقدركم به خانه فاميلها مي‌رفت كه اگر يك بار هم مي‌رفت، تعجب مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.عموجان درآستانهٌ در ظاهر شد و از ديدن او آنچنان خوشحال شد و با محبت بغلش كرد و بوسيدش،كه دختر از بي‌مهري خود نسبت به فاميل شرمنده شد.– خوب، بالاخره يادت افتاد كه عموي پيري هم داري. شايد حالا هم نه به خاطر ما، به خاطر ديدن خواهرت اومدي!دختر با شرمندگي خنديد:– تو را به خدا خجالتم ندين. بايد ببخشيد! شما كه مي‌دونين من هيچ جا نمي‌رم. درسم زياده.زن عمو خنديد:– نارحت نشو، عموت كه منظوري نداره. حالا كه ديگه خواهرعروس ما هم هستي، عزيز بودي. عزيزتر هم شدي.دختر واقعاً خنده‌اش گرفته بود. چرا آدما اينقدر بايد تعارف الكي كنن و دروغ بگن!به هرحال ... زن عمو رشته كلام را در دست گرفت و با آن چهرهٌ سرخ و گرد و بشاش و زبان چرب و نرمش دست كم، يك ساعت يكنفس حرف زد. زن عمو كلانتر فاميل بود و هميشه اخبار دست اول از زندگي همه داشت. از عروسيها، بچه دارشدن‌ها، سفره‌هاي ابوالفضل و شكوهشان تعريفها مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. دعواهاي زن و شوهرها وآشتيها و دخالت بزرگترها و…كه دست آخرهم به تعريف و تمجيد از خودش منجر مي‌شد. حالا هم چقدر از خودش به عنوان مادر شوهر مهربان تعريف كرد. مينو اين سريال را از بچگي مي‌شناخت. عموجان صبور و ساكت مرتب سيگار در چوب سيگار مي‌‌گذاشت و دود مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. بالاخره صبرش تمام شد و رشتهٌ كلام بدون پايان را قطع كرد.– سرور خانوم پاشو! پاشو بايد ناهار درست كني! عروس و داماد هم كه هنوز خوابند، مهمان هم داري.مينو تعجب كرد: «پس اين ابي و فريده كجا هستند؟ براي چي اينقدر مي‌خوابند؟»زن عمو بلند شد و به آشپزخانه رفت.عموجون تازه فرصت كرد، يك كلام حرف بزند!– خوب دخترم. چطوري؟ امتحاناتت چي شد؟ انشاالله كلاس چندم مي‌ري؟ كله‌ات ديگه بوي قورمه سبزي نمي‌ده؟صداي زن عمو در راه پله‌ها پيچيد:– ابي، فريده خانوم! بيداريد؟ بياييد پايين! مهمون اومده. خواهرتون اينجاست، مينوجان.لحظاتي بعد، صداي گروم گروم پاهاي سنگين اما شتابزدهٌ ابي‌كه از پله ها پايين مي‌دويد، بلند شد.– سلام! باورم نمي‌شه‌ تو اين طرفها پيدات شده باشه. مي‌گفتي يك گاوي،گوسفندي مي‌كشتيم. كي تشريف آوردين؟ بفرمايين بالا خواهر زن عزيز.– از صبح زود. تا كي شما مي‌خوابيد؟ابي به طعنه گفت:– چقدر به ما علاقمند شدي؟ قبلاً اينجور نبود. نكنه خبري شده؟ اومدي خواهرت رو ببيني؟مينو به تمسخر قاه قاه خنديد:– شايد هم كس ديگري رو؟چشمهاي ابي گرد شد. و موذيانه گفت:– اوه! نه! خدا به خير كنه!سر وكلهٌ فريده هم پيدا شد. مثل هميشه آرام وكم حرف بود. گفت:– سلام . حالت خوبه. بيا بالا!دختر معطل نكرد. نه حوصلهٌ عموجان را داشت و نه زن عمو را. به سمت بالا دويد. هنوز خانهٌ خواهرش را نديده بود. داخل شد. اتاق بزرگ دلبازي داشتند و وسايلي ساده اتاق را پر كرده بود. جلوي اتاق تراس خيلي بزرگي قرار داشت كه هنوز خنك و پر سايه بود. مينو به خواهرش‌گفت:– زندگي جديدت رو تبريك مي‌گم. مبارك باشه اتاقت قشنگه.– مرسي! توهم به خونهٌ ما خوش اومدي.گفت وكمي خجالت كشيد. خم شد و سيني را كه كنار اتاق بود برداشت و از اتاق بيرون رفت.– خوب ابي، چطوره زندگيتون! خوش مي‌گذره؟– خيلي ممنون! به خوشي شما! اما اول خيال منو راحت كن. بگو ببينم چي شده تو‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ اومدي اينجا؟مينو به تمسخرگفت:– همينو بگو! اصلاً منطقي نيست. فكر مي‌كنم شيطون منو فرستاده اينجا. ديگه طاقتشو نداشتم. مي‌خواستم بفهمم سراغ مهرداد رفتي؟ چي شد؟ابي موذيانه خنديد و سري تكان داد وگفت: « طفلي!»دختر ناراحت شد. گويي‌كه ابي با خنده‌اش به او مي‌گفت : « تو چقدر مي‌توني احمق باشي؟ چقدر!» متأثر شد. چشمهايش پراز اشك و چهره‌اش پراز درد شد. رو برگرداند. به سمت تراس رفت. دلش‌گرفته بود و مي‌خواست تنها باشد. به نردهٌ تراس تكيه داد و به جايي دور خيره شد. اشكهايش‌آرام ريخت.– گريه مي‌كني؟ باور نمي‌كنم. من كه چيزي نگفتم. معذرت مي‌خوام كه خنديدم. بيا برات تعريف كنم. شايد خوشحال بشي.دوباره همه چيز بين بيم و اميد تغيير كرد. دختر لبخندي زد. اشكهايش را پاك كرد و بغضش را قورت داد. همانجا درتراس نشستند. بلوار رو به رو سبز و قشنگ و خوش منظر بود. ابي دوباره خنديد وگفت:– مي‌گن آدم زياد بخنده، آخرش گريه مي‌كنه. عكس قضيه رو هنوزكسي نديده!– بس كن! ديوونه. خدا نكنه آدم تو رو دنبال كاري بفرسته.فريده وارد اتاق شد. يك سيني شربت و ميوه دستش بود. پرسيد:– اونجا نشستيد؟ هوا هنوز خوبه؟ پس مي‌آرم همونجا.سيني را زمين‌گذاشت وكنارشان نشست.ابي سرفه‌اي كرد و رو به مينوكه منتظر اما آرام و خوددار نگاهش مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، پرسيد:– خلاصه بگم يا همه‌اش رو تعريف كنم؟– همه‌اش رو بگو!– اول خلاصه كنم. توي عمرم تا حالا نديده بودم، آدمي در اين سن‌كم، به اين حد خودشو از بين برده باشه. اما بعد، حالا همه‌اش رو مي‌گم.از همان خلاصه دختر لرزيد. رنگش پريد و ضربان قلبش، بي‌قرار به ديوار سينه مي‌كوبيد.– خوب، مهرداد بچه محل اينجاست. با اون كه اسباب كشي كرده و رفته‌اند، اما اينورها پيداش مي‌شه. توي هفت حوض يه ميخونه است. يه وقتا واسه آقاجون از اونجا عرق مي‌خرم. مهرداد رو اونجا ديده بودمش. حالا هم همونجا رفتم سراغش. از مسيو پرسيدم كه مي‌شناسدش وكي‌ها مي‌آد اونجا؟ خلاصه پيداش كردم. سر بساط عرق و قمار بود. اول كه منو نشناخت. هوم! فكر مي‌كني چي شده؟ ببخشيد، اما يك سگ. مجبورم هموني رو بگم كه ديدم و به مينو نگاه كرد.دختر دردناكي فرود آمدن تبري را برتار و پودش حس كرد. خبر تلخ بود!– آره! ازخودش يك سگ ساخته. چقدر ذليل شده بود. پيشش نشستم. بعد منو شناخت. هم خوشحال شد، هم خجالت كشيد. برام سفارش مشروب داد. به‌ش گفتم: « باهات كار دارم.» تنها نشستيم و دو ساعتي با حوصله باهاش حرف زدم. اون هم حرف زد. از سه سال پيش مدرسه رو ول كرد. ديپلم هم نگرفت. روزا كار مي‌كنه، شبها هم خدا مي‌دونه! اما دير مي‌ره خونه. مادرش هر شب براش گريه مي‌كنه. از خودش كه حرف مي‌زد، دلم براش سوخت. حاليش نبود وگريه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.گفت: « تو رو ديده. از تو پرسيد. همه‌اش از تو مي‌پرسيد.» گفتم: « تو منو فرستاده‌اي پيش او.» اصلاً باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.گفت: « من يه حيوون شده‌ام. مثل سگ زندگي مي كنم. نمي‌خوام هيچكس برام ارزشي قائل بشه.» اما خوب مست بود و اينقدر با انصاف حرف مي‌زد. مستي كه از سرش بپره، حتماً ادعاي آدم بودن هم مي‌كنه. از تو حرف زد.گفت: « اين چيزيه كه خُردش كرده.» باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد تو فراموشش نكردي. تا يادداشتت رو خوند. بهش گفتم: « تو حاضري باهاش صبحت كني.» بازهم باور نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. مستي از كله‌اش پريد. خيلي خنده دار بود. دلم مي‌خواد فيلمش رو برات بازي كنم. هم خنده دار بود و هم گريه دار. مثل فيلم‌هاي فارسي شده بود. اوه! دلم براش سوخت. نمي‌دوني آخرش چه گريه‌اي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. منو بغل كرده بود و ماچ مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. آه! حالم بهم خورد از بوي عرقش: « بوي سگ مي‌داد. بوي سگ!»فريده داد زد:– ابي بس كن! ما آدميم.رنگ مينو به سفيدي گراييده بود. چشمانش خشك شده بود و قيافه‌اش درهم رفته بود. دلش به هم مي‌خورد. با اين حال به خود آمد و پرسيد:– بالاخره يك تخته پاره براي نجات او هست يا نه؟– اگه باشه. فقط خودت مي‌توني باشي. مي‌خواي چيكار كني؟مي‌خواست تو رو ببينه!– سه سال گذشته. كس ديگه‌اي نمي‌تونه بهش كمك كنه. مگه خودم. من مي‌تونم بهش كمك كنم.فريده با خشم گفت:– ولش كن! لياقت نداره! آدم نيست. بگذار بميره! بي آبرو! خجالت داره!– اما بايد شانس يك بار ديگه زنده شدن را به‌ش داد. اون هم قرباني يك جامعهٌ فاسده. هر كدوم از ما هم به نوعي بوديم. ديگران هم به ما كمك كردند. بايد به خودمون مطمئن باشيم. اگه به تغيير يك انسان عقيده نداشته باشيم، چطوري به تغييرجامعه و انسانها، فكر مي‌كنيم؟ انقلاب هم براي انسانه، هم براي جامعه.– آفرين! تئوريت عاليه! اگه تو بتوني ثابت كني، درسته!ابي بودكه به تمسخر كف زد.فريده عصباني داد زد:– من كه مي‌گم! لياقت تو رو نداره. دوباره مي‌گم.– ولي من دوستش دارم،آنقدر كه دلم نمي‌خواد يك روز هم زندگيش مثل ‎‎‎سگ باشه! مگه شما نمي‌فهميد؟ براتون فرقي نداره؟– خيلي خوب، پس تو تصميمت روگرفتي. تصميمي كه با يك جو عقل هم جور نيست. خواهرم هم هستي باش. اما...ابي فضا رو شلوغ كرد:– خوب مي‌رم شيريني بخرم. به‌ش زنگ مي‌زنم. عصري بياد اينجا!رو به فريده گفت:– توچيكار داري؟ دخالت نكن! يادت رفته خودت چطور سه سال دنبال من افتاده بودي و موفق شدي. خواهرت هم مي‌شه.– تو پررو! خفه شو! من غلط كردم! تحفه!مينو ديگرحرفي نزد. بلند شد و به داخل اتاق رفت و شروع به قدم زدن و فكركردن كرد. ابي دنبالش به اتاق آمد. به شوخي شروع به قدم زدن و فكر كردن كرد.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ دختر اخم كرده و بي‌اعتنا، همچنان تند و سبك طول و عرض اتاق را طي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. يكدفعه ابي جلوش ايستاد و پرسيد:– موافقي تلفن كنم، عصر بياد اينجا.لحظه‌اي طول كشيد تا جواب دهد. ولي محكم و بدون ترديد گفت:– تلفن كن عصر بياد! همين!– اطاعت مي‌شه سركار!– از دست تو!ابي لباس پوشيد و براي تلفن رفت و دختر همچنان به قدم زدن و فكركردن در اتاق ادامه داد.گويي دنيا به سنگيني كوهي به دور سرش مي‌چرخيد. به نظرش هوا به شدت گرم شده بود. شايد اصلاً هيچ هوايي براي تنفس نمانده بود. دهانش تلخ بود. زهر تلخي ‎‎جانش را پركرده بود.احساس خوبي نداشت. كاري نكرده بود كه از آن سر بلند و مغرور باشد. اما بايد كه نفرتي پايان مي‌يافت. لحظه‌ها و ثانيه‌ها، پس از سه سال توقف، تكان مي‌خوردند. صداي ثانيه شمارساعت، مثل پتكي در مغزش مي‌خورد. روزها، ساعتها وثانيه‌هاي تلخ گذشته كه هيچوقت رو به پايان نبودند، شايد يكبار ديگر با دستهاي خود او رو به پايان مي‌رفت. شايد عصرامروز اين جدايي تلخ براي هميشه تمام مي‌شد. سنگ سختي به سنگيني سنگ آسياب، گويي در چرخش اين لحظه‌ها، خرد مي‌شد و از اين بار سنگين كه خُردش كرده بود، تنها غبار نرمي در خاطرش به جاي مي‌ماند. گذشته، براستي گذشته بود. باور مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد! لبخندي زد. حركت و زندگي را در خود و در پديده‌ها حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. هواي گرم ساكن، در دست نسيم ملايم حركت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. سايه‌هاي پشت پنجره طولاني‌تر مي‌شدند. حتي درآسمان ابرهاي سفيدي را ديد.آيا هميشه بوده‌اند و او نمي‌ديد؟ يا امروز آمده‌اند! پرنده‌ها كه هيچوقت نبودند، چه سر و صدايي راه انداخته‌اند. از خواهرش پرسيد:– هميشه گنجشكها اينقدر سر و صدا مي‌كنند؟– نشنيده بودم.در قلبش‌گرمي را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد و شايد طلوع دوبارهٌ لبخندي را، لبخندي كه مُرده بود.زنگ در زده شد. قلبش در سينه فشرده شد.ابي بود. آمد بالا. ولي باز شروع به مسخره بازي كرد. اما با لحن خيلي جدي:– عجب آدم حقه بازيه! يه شماره به من داده بود، اون هم عوضي بود.دختر لبخند تلخي زد. تموم شد! ديگه حوصله نداشت. ابي ادامه داد:– شوخي كردم عوضي نبود. مامانش گوشي رو برداشت. از ترس زبونم بند اومد. پرسيدكي هستيد؟ صدامو عوض‌كردم. به نظرم شبيه صداي زن شد. چون وقتي‌گفتم با مهردادكار دارم. صداش زد وگفت: « بيا! يك خانومه.» انگار عادي بود. بعد هر چي زور زدم كه مثل مينو حرف بزنم، نشد. كلكم رو فهميد. اما قرارگذاشتيم، عصر بياد اينجا. اي بابا اينقدرها هم‌ كارها سخت نيستند كه ما فكرمي‌كنيم. خيلي هم خوشحال شد. مي‌خواست همين الآن بياد. ولي گفتم كه ما مهمون داريم، نمي‌شه‌. همون عصر بياد. يه ذره جلزو ولز تا عصر واسش خوبه.فريده كه با هيجان چشم به دهن ابي دوخته بود، نفسش را آزاد كرد و لبخند شيريني به خواهرش زد:– درست مي‌شه! فكرشو نكن.ابي دوباره شروع كرد. بادي به غبغب انداخت و ... مينوگوشهايش را گرفت و به سمت طبقه پايين دويد. حوصلهٌ شوخيهاي پركنايهٌ ابي را نداشت.بعد از ناهار ابي صداش‌كرد، رفتند بالا. يك پيچ گوشتي دستش بود. بدون توضيح شروع به باز كردن پيچهاي بالاي چراغ مطالعه كرد.– چيكارم داشتي؟ چرا چراغ مطالعه رو خراب مي‌كني؟– اعلاميه مي‌خوني؟– با كمال ميل!از داخل چراغ خواب دو تا كاغذ پوستي كه به دقت تا شده بود. درآورد و دستش داد. مينوگوشه اي نشست. اعلاميه ها را لاي كتابي باز كرد و شروع به خواندن كرد.به تندي گفت:– چه زود اعلاميه‌اش دراومد. هفته پيش شهيد شد.– بخون! بخون ببين چه زندگينامه‌اي داشته! بعد مقايسه كن با زندگي سگهايي مثل...پشت دختر لرزيد. قطرات عرق سردي بر پيشاني‌اش نشست؛ عرق شرم. در هم رفت.به خوبي مي‌دانست كه عشقش، عشقي نبود كه از آن سربلند و مغرور باشد بلكه مايهٌ كوچكي و سرشكستگي‌اش بود. تابلوي زشتي از خواست دروني او بود. احساس شرم داشت. شرم. كاش اينطور نبود! كاش مهرداد هم يك انسان بود. يك مبارز، مبارزي سربلند، كاش! اما حالا موجودي منفور بود. صداي ابي درگوشش زنگ مي‌زد: «آه! حالم به هم خورد از بوي عرقش. بوي سگ مي‌داد! بوي سگ!»آرام و بي‌صدا گريه كرد. نه براي خودش، نه براي آنچه كه از دست رفته بود، بلكه براي آنهايي كه هرگز به خودشان فكر نكردند، ازعشق دركي ديگر داشتند، دركي كه آنان را تا جايگاه ستارگان برده بود. اما او همچنان دركنار سگي باقي مانده بود. آه! خفت اين عشق كشنده بود. بسيار مي‌دانست. بسيار مي‌فهميد. اما ازآنچه در درونش اتفاق افتاده بود، راه خلاصي نداشت. گره برگره افزوده شده بود. شايدكه گره خفت را امروز بگشايد.ابي‌كنارش نشست و دستمالي به دستش داد. دختر اشكهايش را پاك كرد.– خوب نمي‌خوام فضولي كنم. اما واقعاً قصدت چيه؟ مي‌خواهي با مهرداد چيكاركني؟دختر پوزخندي زد:– خيلي كار! كار يك خدا رو بايد كار كرد تا زنده بشه . كار يك پيغمبر رو هم، تا هدايت بشه. البته كار من نيست. اما مطمئنم به سمت زندگي عادي نبايد سوقش داد. فايده‌اي نداره، چون حرمتهاي زندگي عادي را هم شكسته. فقط بايد آگاهيهاي خيلي بالاتري‌كسب كنه. بايد شروع كنه كتاب بخونه. وقتي افكار و انديشه‌اش عوض بشه، آنوقت هم گذشته‌اش را مي‌تونه جبران كنه، هم آيندهٌ با افتخاري داشته باشه. اصلاً كار محال و معجزه و چشم بندي نيست. اما يه چيزي رو ما نمي‌دونيم. اين آدم هنوز عاشقه يا نه؟ اگركه دلش واقعاً سنگ شده باشه، هيچ اميدي به‌ش نبايد داشت، هيچ اميدي. بعد من ديگه برنمي‌گردم پشت سرم رو هم نگاه كنم. چون اينقدر هم آدم احمقي نيستم. با اين حال دلم نمي‌خواد درباره‌اش منفي بافي كنم.ابي سري تكان داد وگفت:– گرچه هميشه با تومخالفم. اما همچين هم حرفت غلط نيست. بايد امروز ببينيم چي مي‌شه؟ اما فضولي دوم: فرض كنيم مهرداد همهٌ اينها شد. توچيكار مي‌كني؟ مي‌ري با مهرداد زندگي مي‌كني؟چهرهٌ دختر كاملاً جدي شد:– نه! مطمئنم نه! من راه افتادم. من هفته‌اي دو سه قرار اجرا مي‌كنم. دوست دارم با مبارزين باشم. اگه نتونم بهشون كمك كنم، بدتر از مهرداد فعلي مي‌شم. بوي سگ مي‌گيرم، شايد بدتر، لجن. نه، مطمئنم به چنين ذلتي تن نمي‌دم. داستان من و مهرداد وقتي اتفاق افتاد، سه سال پيش بود. نمي‌دونم چرا؟ ولي من واقعاً عاشق شدم كه هنوز هم… بهت گفتم. تنفر راه درمان نيست. آدم تنفر رو نمي‌تونه باخودش حمل كنه. مثل جزام خود آدمو مي‌خوره، نه آن كسي روكه آدم ازش متنفره. پس بايد راه حلشو پيدا كرد. درست نيست؟– اوه! چرا! چرا!– مي‌دوني، با اين حال كارآسوني نيست. دلم شور مي‌زنه. فكرم بهم ريخته است. نمي‌دونم بعداً چي پيش مي‌آد؟ مثل صفحه شطرنجه. الآن تمام مهره‌هام رو دارم. شروع بازي است. اما بعد چيزهايي رو از دست خواهم داد.ابي قاه قاه خنديد:– بازندهٌ اصلي اونيه كه دلشو باخته.دختر خنديد:– درست مي‌گي. در بازي قبلي من باختم، چون دلم رو باخته بودم. اما اين بار پشتوانهٌ فكري جدي‌اي پيدا كرده‌ام. چند حركت رو مطلقاً انجام نخواهم داد و امكان مات شدن دوبارهٌ من امكان ناپذيره.ابي سوت بلند و ممتدي كشيد.– بازي تماشا داره؟– نه! بازي نيست. زندگي انسانها بازيچه نيست. با ارزشه! هركس و در هرسطح. اما اگه آدم پا پيش مي‌گذاره مشكلي رو حل كنه، تلاش و حركت و جنگه! آدم بايد مواظب ضربات و برد و باخت‌‌هاي اصلي خودش باشه. من نه فقط ضربه‌اي روكه قبلاً خوردم بايد جبران كنم. بلكه يك سطح بالاتر برنده هم بشم. غيرمنطقي است؟– نه! الآن از نظر فكري از مهرداد خيلي بالاتري. مهم‌تر ازآن، تنها نيستي. پشتوانه‌ داري‌. با كساني ارتباط داري‌كه خود به خود يكسري ضعفها و اشتباهات رو مرتكب نمي‌شي. خوشم اومد ازت.– من هم خوشم مي‌آد باهات حرف مي‌زنم، چون افكارم كمي سامان مي‌گيره. اما آرام نيستم. فكرم و دلم هركدوم يك سازي مي‌زنند و منو به يك سمتي مي‌كشند. اگه اين دو تا فقط يك حرف داشتند، چقدر راحت بودم.– آن وقت آدم فرشته بود. كاري روي زمين نداشت. ولي يه چيزي به نظرم رسيد كه به‌ت بگم. شايد بهم بخندي، اما حرف دلمه. توكه مي‌دوني من چقدرخوشم مي‌آد تو رو اذيت كنم. اما جدي مي‌گم. سعي كن پاك بموني همونطوركه تا حالا سعي كردي، باشي. همين!– خوب، معلومه!تا ساعت شش، لحظات تلخ و شيريني‌گذشت. تمام گذشته، روزها و ساعتها و لحظه‌هايي كه با هم بودند، به خاطرش مي‌آمد. مطمئن بود الآن او هم درهمين خيالات است، با يك تفاوت. يكي– از عشق مغرور بودكه آن را پاس داشته بود و ديگري سرافكنده كه حرمت آن شكسته بود.هنوز ساعت شش نشده بودكه زنگ در زده شد. ابي پايين رفت. دختر پشت پنجره دويد. عليرغم آنكه به خود تلقين كرده بود با آدم مهمي طرف نيست، اما قلبش به تندي مي‌زد. نه، چنان مي‌زد كه گويي داشت پاره مي‌شد. نگاه كرد. خودش بود. مهرداد. هيچ تغييري نكرده بود. همچنان زيبا و دوست داشتني و خوش لباس بود.سرش را به پايين انداخته بود. مثل قبل ظاهري خجالتي داشت. ابي لحظاتي بعد به اطاق هدايتش كرد. مينو كنار تراس ايستاده بود. مهرداد پا به اتاق گذاشت. كسي جز مينوآنجا نبود. پسر سلام كرد. لبخندي كوتاه، اما شيرين زد،گويي جانش خنديده باشد. صورتش سرخ شد. برق تند نگاهش فاصله بين خودش و دختر را دريد. مينو لبخند كوتاهي زد، نه آنچنان كه گويي پرتوي از اعماق جانش باشد. جانش هنوز بيمارتر از آن بود كه نوري از درون آن بتابد. اما صداي ضربان قلبش گويي‌گوشش را كر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، سُست شده و از درون مي‌‌‌لرزيد. هر دو نشستند. اتاق ساكت بود.گويي‌گذشته براي هر دو تداعي شده باشد. در فكر فرو رفتند. ابي سرفه‌اي كرده و شروع به تعارف كرد. شايد هيچ يك از آن دو صداي او را نشنيدند.مينو سر بلند كرد و به مهرداد كه سر به پايين داشت، نگريست. خودش بود. آدمي كه سه سال مقاومت كرده بود. تلاش كرده بود عشق را بكشد، با پاي خودش آمده بود. حالا چه خواهد شد؟ هر دو به آن فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. لحظه‌ها، سنگين، فشرده و تيره و سرد از رنجي بودندكه بر هر يك گذشته بود. فاصله‌اي را كه به وجود آمده بود. هيچ كلامي پر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. كرد.لحظه‌ها بي‌اطمينان بودند. شايد اميدي نبود. مگرآنكه آن همه بار تلخ در جان تكانده شود.ورود فريده با سيني شربت سنگيني سكوت را به هم زد. مهرداد بلند شد و سلام و احوالپرسي كوتاهي كرد. ابي فرصت را مناسب ديد. سيني شربت را به دست مهرداد داد و به سمت تراس دعوتش كرد. توي تراس فرش انداخته بودند.– اونجا! بفرماييد اونجا بنشينيد و صحبت كنيد يا با هم دعوا كنيد، آشتي كنيد، گريه كنيد، بخنديد. هرجوركه دوست داريد.چهرهٌ مهرداد از خوشحالي باز شد. سيني را گرفت.– آخه!– آخه نداره! مينو هم مي‌آد.دخترنگاهش كرد. پسر ايستاده بود. قامتش نگاه دختر را پركرد.چه زيبا ولي چه بي‌ارزش بود. قامتي كه فاصلهٌ بينشان شده بود.كاش كه قامت ديگري داشت. قامت زيبا و استور انساني، پُركننده فاصله‌ها.برخاست و لحظه‌اي خشمگين از خود پرسيد: « براي چي من اين آدم رو بايد دوست داشته باشم و نه هيچ آدم ديگري رو؟ چرا اين سگ رو و نه هيچ انساني رو؟ من چمه؟»– كجا بنشينيم؟مهرداد بود كه پرسيد و به مهر و شرم لبخندي زد.آه! بالاخره يك جمله. دربرهوت سكوت وتلخي و تنفر كه هركلامي را بينشان سوزانده بود، پيدا كردن يك جمله برايش مثل پيدا كردن آب در بيابان بود.آه كه چقدر صدا و پرسش ساده‌اش براي دختر دلنشين بود. با اين حال روي خوشي نشان نداد.– نمي‌دونم. فرقي نداره.و بر چهره‌اش كه كمي عبوس اما به روشني در هاله‌اي از غم بود، لبخند بي‌رنگ و و بي‌شوقي‎‎‎‎‎‎‎ نشست.«آه! چه سرد جواب داد.» پسرآه تلخي كشيد و بر چهره‌اش هاله اندوهي نشست. اندوهي كه ديگر با چهره‌اش كهنه وآشنا بود.رو به روي هم نشستند. دختر پشت به درب بلند و شيشه‌اي تراس داد و با خود گفت: «خوب، بالاخره قبل از ابديت و در عالم واقع، با هم رو به رو شديم. اما چه بيگانه.»مهرداد سرش را پايين انداخته بود. مثل همهٌ شرمنده‌ها، همهٌ آدمهايي كه در درس وفا و محبت باخته‌اند؛ مثل همه نامردها. احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد صندوقي است؛ صندوقي در بسته كه قفلها بر دل و زبانش نهاده‌اند. آري. در او جرئت گفتن ساده‌ترين جملهٌ محبت آميز نبود. نه، بيش از همه خودش مي‌دانست كه كسي را دوست ندارد. هيچكس، نه خودش و نه حتي مينو را كه آنقدر برايش شيرين بود. سرش را بلند كرد و به او نگريست. چهره‌اش چه پاك و چه ساده بود. مثل آب زلالي كه دوست داري درمشت بگيري و به صورت و به روي چشمانت بپاشي. غبار از چهره و چشم برگيري و جرعه‌اي بنوشي، شايد كه اين بغض مانده درگلو، كنار برود و راه نفس، راه كلام باز شود.در خود رفت، فكور و غمگين. نه، عشقي درخود حس نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. عشقي كه چونشهد جانش را پرمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد، ديگر نبود. در وجودش، تنها زهري باقي مانده بود. زهر تنفر، از خودش و از همه كس و همه چيز. دلش مي‌خواست قلبش دوباره بتپد. اما مرده بود. با نوميدي وحشتناكي چنگ درچنگ بود.مينو كنار ديوار كزكرده بود. رنگ صورتش كم و بيش پريده بود و لبانش را به هم مي‌فشرد. زانوانش را بغل كرد. صورتش را روي زانوانش‌گذاشت. به مهرداد چشم دوخت. هنوز زيبا بود، چه زيبا. دوست داشت ساكت وآرام نگاهش كند و تمام لحظاتي را به خاطر بياورد كه درطول اين جدايي تلخ، آرزوي ديدنش را داشت. در اين سالها هميشه و تنها او را دوست داشت و نه هيچكس ديگري را. اما تلخي رنجي كه كشيده بود چون آتشي سوزان از اعماق جانش شعله مي‌كشيد. مژگانش از داغي اشكهايي كه حبسشان كرده بود، مي‌سوخت. پس رهايشان كرد. آرام بدون هيچ صدايي به روي گونه هايش غلطيدند. نمي‌خواست گريه كند، اما آنقدر ابر سياه در دلش انبار شده بود كه جلوگيري از باران و طوفان، ممكن نبود.پسر سر بلند كرد. به مينو نگريست كه حوض چشمان سياهش پرخون بود. باران اشكها بي‌صدا و صبور مي‌باريد. اشك نه، سيلابي بود. آنچه مي‌ديد فرياد خاموش دردي بودكه از جان جدا مي‌شد و او عليرغم سبعيت درون خود، آن را مي‌فهميد. هنوز آدم بود اگرچه. .. تكان خورد!منقلب شد. دلش مي‌خواست اين ابرهاي تيرهٌ كلفت و سياه درونش، با تندري دريده شود، برق كشنده‌اي، جانش را بدرد، سنگ سياه درونش را بشكافد، متلاشي و ريز ريزش كند و جانش رها شود. رها از سياهي‌اي‌كه اسير آن شده بود. در خود خروشيد. آه اگر كه يكبار ديگر من زنده و پاك شوم، ديگر به اين سرنوشت سياه و شوم، برنمي‌گردم. به نامردي،گردن نمي‌گذارم. من چه خوشبخت بودم با عشق. زنده بودم. شاد بودم. چرا كشتمش؟يكباره فرياد كشيد. نعره‌ا‌ي بلند از قعرجان، از درون دل سياه خود، به سوي پنجره‌اي كه رو به رويش بود و در پشت آن دانه‌هاي پاك باران مي‌باريد. دستها را به روي چشمان و دهان نهاد. از درد و سوز درون فرياد كشيد. فرياد كشيد از رنج روزها و شبهايي كه بر او نيزگذشته بود اما كسي نمي‌دانست. دوست داشت گريه كند،گريه‌اي سياه. در ميان سياهي دست و پا مي‌زد.گلويش از تلخي مي‌سوخت. پس گريست. بلند، بي‌محابا و پايان ناپذير. احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد در ميان اشكهاي ندامتي راستين به دريا مي‌رسد. دريايي‌كه زنگار و سياهي كثافت درون خود را درآن مي‌تواند بشويد. بشويد و پاك شود . خنديد وگريست. گريه و خنده‌اي ديوانه و خوش.ابي به كمك دويد:– بچه‌ها شربتتون رو بخوريد. چرا گريه مي‌كنيد؟ ديگه تموم شد. هر چي بود تموم شد.صداي ابي درگوش هيچيك فرو نمي‌رفت. اشك وصداي گريهٌ هيچ كدام خاموشي نمي‌گرفت. دختر هنوز آن همه رنج را از دل بيرون نريخته بود و پسرگريزان از سياهي درون خود، به اشك‌هاي ندامت خود چنان آويخته بود،كه گويي به چراغي در تاريكي.فريده در حالي كه سعي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد بغضش را پنهان كند، به كمك ابي آمد. اما تمام احساسات خواهرانه‌اش تحريك شده بود:– خدا مرگم بده. خوب نيست. چرا شما اينجورگريه مي‌كنيد؟ مهرداد آقا، تو را به خدا شما آروم بگيريد. دل آدم آتيش مي‌گيره. همه‌اش كه تقصير شما نبود. ماشاءالله به اون مامانت. تا پاي جادو و جمبل هم رفت. خجالت داره گفتنش، اما دور و بري‌هاي شما ماشاءالله يك سلام به انسانيت نكرده بودند. يكيشون يك قدم براي شما برنداشت. مُردنتون براشون شيرين‌تر بود تا به هم رسيدنتون. فكر كردند، مهم نيست. اين اتفاقات پيش مي‌آد و مي‌گذره و تموم مي‌شه . اما من ديدم كه خواهرم چي كشيد. مثل يك بوتهٌ گل بودكه يكهو از ريشه خشك شد. ديگه كسي خنده‌اش رو نديد.گفت و خودش هم زد زيرگريه. آه كه چه روزهاي بدي را ديده بود.ابي خواست چيزي بگويد اما كه نتوانست. سر مهرداد را در بغل گرفت. او هم اشك ريخت. آنچه گذشته بود، ظلم بود. ظلمي‌كه برعاطفه‌هايشان سنگيني مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. با اين حال سعي كرد حرف بزند:– مهرداد! مهرداد بس كن هق هق رو! به خدا يك فرصت خوب دوباره پيش اومده. تو ديگه مردي شدي، من همسن توام. ببين خانواده تشكيل دادم. نمي‌توني راه سرگردوني روكه پيش گرفتي تا ابد بري. به خودت بد مي‌كني. براي مينوهم اين چندسال كافيه. باوركن همه چيز در دست خودته. سعي كن اراده كني. مي‌توني. ما همه‌مون مثل دوست دركنارت هستيم. حتي مينو انتظار نداره‌كه تو به خودت زحمت بدي و دوستش داشته باشي. ما فقط دوستان واقعي توهستيم. دلمون مي‌خواد بهتر زندگي كني. همين.– ساكت شو! راحتم بگذار. بگذار بميرم. شما چه مي‌دونيد من با خودم چه كردم؟ زندگيمو به آتيش كشيدم. كاري كردم كه همه از من رو برگردوندند. باعث سرافكندگي مامانم شدم. كاري كردم كه هرشب گريه كنه. هرشب! نگذاشتم خوشحالي جدايي من و مينو، خوشبختش كنه. تو كه زمين و زمان رو به گند نكشيدي بفهمي من چي مي‌گم! تو كه مثل سگ زندگي نكردي كه بفهمي من چي مي‌گم؟ آن شب بهت گفتم من يك حيوونم. فكر كردي مستم و صبح كه بشه ادعاي انسانيت مي‌كنم. اما نه! آدم با انصافي هستم. حتي نمي‌تونم عذرخواهي كنم. برو، برو، بگذار به حال خودم گريه كنم.ابي مأيوس شد و مهرداد را به حال خود رها كرد. نمي‌توانست بفهمد اين همه تنفر و سنگدلي چيست و چه فايده‌اي دارد؟به مينو نگاه كردكه افسردگي چهره وسرخي چشمانش قلب را مي‌دريد. همچنان در سه كنج كزكرده، مانده بود. عصباني شد و در دل به مهرداد لعنت كرد و فحش داد. دلش مي‌خواست بلندش كند و از بالاي تراس به بيرون پرتابش كند. زنده بودنش چه فايده‌اي داشت؟ خودش هم يك مرد بود. اما نمي‌فهميد بعضي از مردها چرا اينجورند؟ چرا بايد يك دوره ويا همهٌ عمر در لجن خود را خفه كنند! چه مرگشونه؟ سر در نمي‌آورد.به مينو نگريست و سري با تأسف تكان داد.مينو لبخندي زد.شكيبا و صبور مي‌نمود، اشاره كرد كه ناراحت نباش. مهم نيست. برو!مهرداد را بهتر از هركس مي‌شناخت. ابي لبخند برادرانه و پُرمحبتي به او زد. دست فريده را گرفت و بلندش كرد. با نا اميدي‌گفت:– مهرداد جان ما رفتيم. هر جور دوست داري! راحت باش.نفس عميقي از غيض كشيد. چه لحظه‌هاي خفه و دلگيري بودند. كوباران؟ ببار باران!غروب شده بود و هوا رو به تاريكي مي‌رفت. دختر به آسمان نگريست. ابرهاي سياه پيش مي‌آمدند و باد و خاك تندي برخاسته بود.گريهٌ مهرداد به هق هق نشسته بود. آرام و يكنواخت. همچو صداي پاروهايي چوبي كه قايق درهم شكسته‌اي را بر دريايي به جلو برانند. دريايي آبي، پاك، زيبا.به جلو مي‌رفت. حركت مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. از گذشته، از لجن دور مي‌شد. دور.آنقدر كه احساس جدايي كرد. احساس فاصله‌اي بين خواب و بيداري درخود كرد. احساس هشياري. بيدارشدن. اراده كردن.گويي كه به ساحلي بايد پا مي‌‌گذاشت. ساحلي امن. ساحلي پاك. احساس شوق كرد. هق هق‌اش پايان يافته بود. سينه‌اش سبك شده بود. مي‌توانست دوست داشته باشد. خودش را و او را. او را كه اشكهايش مثل باران بود. باراني كه خاك سياه شده‌اي چون او را نيز، شسته و مهربان كرده بود. ديگر همه چيز را درخود باور داشت. سرش را روي زمين نهاد. در نزديك زانوان در بغل گرفته دختر.– مينو! منو ببخش! من پشيمونم! تو رو دوست دارم، هميشه داشتم.يكبار گفت و شرمگين باقي ماند.دخترتكان خورد. خنجري‌كه سينه و قلبش را همواره مي‌شكافت، گويي كه ازگلويش بيرون آمد. از درد زار زد، كوتاه و در خود. شيوني خاموش كه كسي صداي آن را نشنيد. درگلويش خنده و گريه درهم آميخته بودند.– مهرداد پاشو!مهرداد سر بلندكرد. صورتش سرخ و خيس اشك بود. اما چهره‌اش مي‌خنديد. خنده‌اي زيبا كه برچهره‌اش رنگ زندگي بخشيده بود. نگاه و چشمانش آشنا بود.آنگونه كه دختر آن را از آن خود مي‌دانست و مي‌خواست: «گرم و مهربان.» پس خنديد. خنده‌اي‌كه چون قوس رنگين كماني پس از باران زيبا بود. شوقي كامل و از درون جان. با هم خنديدند. خنديدند و از خوشحالي گريستند و دوباره خنديدند:– تو خنده داري.– تو ديوونه‌اي.– تو عاشقي.– تو هم هستي.و باز خنديدند. قاه قاه!ابي و فريده خوشحال و اندكي نگران از اين ديوانگي‌ها نگاهشان مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند.ابي نفس راحتي كشيد.– خوب! به خيرگذشت. اين مهرداد عجب ديوونه‌ايه. ولي مينو خوب شناختتش. الآن مجبور مي‌شن قطع كنن. بارون گرفت.غرش رعد، دل ابري را پاره مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد. دانه هاي تك تك و ريز باران شديد شد. باد پنجره‌‌هاي تراس را به هم مي‌كوبيد.– مي‌آييد تو، يا زير بارون باز هم مي‌خنديد. مي‌خوام پنجره رو ببندم.كسي جواب او را نداد. صداي خنده قطع نشد. تا كه رگبار تندي، هردو را خيس و ساكت كرد. باران زيبا بود. هر دوآن را حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردند. نزديك به هم، چسبيده به ديوار نشسته بودند. بينشان هيچ فاصله اي نبود. نه فاصلهٌ سه سال، نه فاصلهٌ تنفر و نه فاصلهٌ طبقاتي و خانوادگي و نه بي‌اعتمادي. بينشان باران بود و نزديكي. نزديك به يكديگر بودند. حتي نزديكتر از چند سانتي متر فاصله‌اي كه با هم داشتند. نزديك و نزديكتر؛ هركدام در قلب آن ديگري بود.تنها فاصله، فاصلهٌ تن‌هايشان بود. حتي فاصلهٌ فكري بينشان هم پرشدني بود.باران مي‌باريد. جويبار كوچك گل آلودي از رگبار،گرد و خاك تراس را شسته و به سوي ناودان مي‌برد. هر دو خاموش، به صداي باران گوش مي‌دادند. پسربه آن اشاره كرد:– نيگا كن! بارون تراس رو شست.– همه جا رو شست. طبيعت، روحي پاك و زيباست.– شنيده بودم گريه بر هر درد بي‌درمان دوا است. اما امروز به چشم خودم ديدم. كه يه جور ديگه‌اي شدم. اولش مثل يه سنگ بودم با قلبي پر از تنفر. بعد نمي‌دونم چي شد كه دلم خواست واقعاً گريه كنم. يه وقتهايي هم قبلاً گريه كرده بودم. اما اين بار عجيب بود. چطوري بگم برات. گوش مي‌كني؟– آره! بگو! جالبه.– ديدي خودت؟– آره. ديدم.پسر ساكت شد. نتوانست چيز بيشتري بگويد.– همون! نمي‌دونم چرا دلم مي‌خواد باز هم گريه كنم.– دختر با تعجب نگاهش كرد.حلقه‌اي اشك پاي چشمانش جمع شده بود. از درون آن نگاهش، زلال، گرم و جاري، در نگاه دختر گره خورد و ماند.گويي‌كه جانش را شخم مي‌زد. به صورت هر دو خون دويده بود. جاي انكاري نبود. عشق آشنا و درجان هر دو بود. قطرات اشكي كه درچشم پسر جمع شده بود بر صورتش لغزيد. سرش را پيش آورد، نزديك آنقدر كه ديگر فاصله‌اي بين صورتشان نبود. اما نه!دختر خود را به سرعت كنار كشيد.– ناراحت شدي؟پسر اشكهاي‌گونه‌اش را پاك كرد.– نه! حق داري.– مي‌توني گريه نكني؟ مي‌خوام باهات صحبت كنم.– باشه! صحبت كن! من گوش مي‌كنم. ولي به‌ت بگم. من براي همه چي حاضرم.دختر آرام اما جدي گفت:– بحث هيچ چيز نيست. جز بحث خودت و زندگيت. ابي اشاره‌اي كرد كه ما مي‌خواهيم مثل دوست دركنار تو باشيم.– چرا مثل دوست؟ ولي ما همديگر رو دوست داريم. شايد هم ازم متنفري. خوب حق داري.– نه به خاطر تنفر كه طبيعيه، وقتي رنجي به آدم تحميل بشه، بعداً به زهر به كينه و تنفر تبديل مي‌شه. اما نه! من از كسي متنفر نيستم. نه خودم، نه تو، و نه از هيچكس ديگري.– آه. خدا رو شكر. پس ديگه چي مي‌مونه؟ طول مي‌كشه تا دوباره دوستم داشته باشي؟ شايد مي‌خواي نازكني؟ باشه نازكن. هرچقدركه دوست داري ...دختر از خشم و خجالتِ هم زباني با يك لات، لب به دندان گزيد: «پروردگارا! اين ديگه كيه؟ همكلام آدميزاد نيست.»جدي گفت:– ساكت شو! تا پايان صحبتم اجازه نداري حرفمو قطع كني.پسر جا خورد. شايد هم به‌ش برخورد: «عجب! اين ديگه كيه؟ داد هم مي‌زنه. اما خوب حق داره. بگذار عقده دلشو خالي كنه.»– واقعيت اينه كه سه سال گذشته. هركدوم از ما اين سه سال رو يه جوري گذرونديم. من درباره تو كليت زندگي اين سه ساله‌ات رو مي‌دونم. اما تو دربارهٌ من هيچي نمي‌دوني.پسر دوباره حرف دختر را قطع كرد و با تندي گفت:– چطور هيچي نمي‌دونم؟! تمام اين سه سال تو منو دوست داشتي. فقط منو! من مطمئنم تو پاكي. بقيه‌اش كشكه. هيچي نيست.– مي‌شه لطفاً حرفمو قطع نكني؟پسر سرفه‌اي كرد:– ببخشيد!عجب لات عريض و طويلي شده بود. اما دختر ترسي نداشت. تصميم گرفت حسابي حالش را بگيرد.– نمي‌تونم همه چيز رو دربارهٌ خودم برات بگم. اما يه داستاني رو مي‌گم تا با شرايط فعلي من آشنا بشي. اگر كلي برات بگم، موضوع اينه كه من مثل گذشته يك آزاد نيستم كه بتونم براي خودم تصميم بگيرم. راستش توي اين سه سال يه اتفاقاتي افتاده. خوب، هركس تو زندگي حوادث تلخ يا روزهاي تلخي داره. براي من هم چنين حادثه‌اي با رفتن تو پيش اومد. ظاهراً فقط يك ضربه بود. اما شايد من خيلي شكننده بودم. انگار زندگيم تموم شد. يا مثل يك شمع فوت شدم. روحم، قلبم و غرورم همه مرده بود. داس ظلم خوشهٌ‌هاي زندگي رو در من درو كرده بود. ديگه به زندگيم كه فقط جسمم از آن مونده بود، علاقه‌اي نداشتم. تا يه روزي يه اتفاق ساده منو متوجه چيزي كرد. قدسي كه يادته! خانم صاحبخانه‌مون كه باهاش دوستم. رفتم پيشش و به شوخي يا جدي بهش‌گفتم: « قدسي اومدم ازت خداحافظي كنم. مي‌خوام خودكشي‌كنم. فكر مي‌كني چي مي‌شه من بميرم؟» نگاه التماس‌آميزي به من‌كرد وگفت:« نه مينو جون، قربونت، تو رو خدا اينكارو نكني ها! چون اون وقت از فرداش من بايد راه پله‌ها و راهرو رو دستمال بكشم و پاك كنم. چون مامانت كه نمي‌تونه. من چهار تا بچه دارم و نمي‌رسم. لطفاً اين دفعه رو به خاطر من فداكاري كن و زنده باش.» نمي‌دوني چقدر از جواب ساده‌اش خنده‌ام گرفت وخوشم اومد. واقعاً راست مي‌گفت. اما بعد يه اتفاق جدي‌تري افتاد. خوب توكه خودت از سختي زندگي ما خبر داشتي. پدرم زير بار فشار دو تا خانواده بود. تمام شب و روزش تو بيابون توسرما و گرما رو كاميون مي‌گذشت. اون هم كاميونِ مردم. اين بيچاره خرحمالي‌اش رو مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد.سالها بود آرزو داشت پولي قرض كنه و يك كاميون بخره. تا اينكه يكي حاضر شد به‌ش اين پولو قرض بده، اما دخترشو ازش خواستگاري كرده بود. پدرم با شرمندگي اين بدبختي‌اش رو با من درميون گذاشت. فقط هم با من نه هيچكس ديگه. گفت من يا خواهرم بايد قبول كنيم تا اون بيچاره از زير باركمرشكن زندگي بياد بيرون و وضع بقيه هم خوب بشه. سالها بود كه همه خيلي سخت زندگي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرديم و روز به روز هم وضعمان بدتر مي‌شد. من به آنچه كه پدرم از ما خواسته بود، فكر كردم. كمترين علاقه‌اي به زندگي در من نمونده بود. من مي‌دونستم تو چرا منو ترك كردي. اگرچه حتي يك كلام هم توضيح ندادي و باز هم مي‌دونستم هرگز برنمي‌گردي و خنجري روكه تو قلبم زدي، درنمي‌آري. با اين حال دوستت داشتم و مطمئن بودم ديگه به كسي دل نمي‌بندم. به هيچكس! و حالا پدرم ازمن فداكاري مي‌خواست. من هيچوقت آدم فداكاري نبودم. اما دلم سوخت وته موندهٌ زندگيم هم برام اهميتي نداشت. فريده نامزد داشت و نامزدش رو هم دوست داشت. پس من قبول كردم. اما به پدرم گفتم تا قبل از ديپلم، آن آدم حق نداره به خواستگاريم بياد.آن آدم قبول كرد و پولو به پدرم قرض داد. حالا يك سال گذشته و يك سال هم مونده. من اون آدمو نديدم، ولي زن داره. يه آخوند ثروتمنديه كه از زن اولش بچه دار نشده. مي‌خواد يه دختر بگيره. نفرت انگيزه. نيست؟ اما هرچه نفرت انگيزتر، بهتر. دلم اسير نمي‌شه‌. اين بود معني اينكه بهت گفتم من نه تنها آزاد نيستم. بلكه پيش فروش هم شده‌ام، مي‌فهمي؟ اما مي‌تونم مثل دوست به‌ت كمك كنم. زندگي‌ات برام مهمه. مي‌خوام كه به اين وضع پايان بدي. جدي مي‌گم!و ساكت شد.پسر چنان به ديوار چسبيده بود كه گويي پرس شده باشد. چشمها و دهانش خشك شده بود. نفس نمي‌كشيد. دستهايش را كه مشت كرده بود، بالا آورد و سه بار محكم در پيشاني‌اش كوبيد. احساس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كرد دلش پاره و متلاشي مي‌شود. كثافت و بي‌شرمي‌اي كه جانش را پركرده بود، بالا مي‌آمد و حال تهوع داشت. مي‌خواست داد بزند، حرف بزند. اما در حال خفه شدن بود. فرياد منقطع كوتاهي كشيد:–نه! نه!دخترليوان شربت را كه قطرهٌ گل آلود باران درآن چكيده بود، به سمتش دراز كرد.پسر ليوان را گرفت و به زمين كوبيد. با صداي بلندي شكست و ذرات شيشه و شربت در تراس پاشيده شد.چه صداي خوبي! صداي شكستن، خردكردن. وقتي كه صداي درون خود را نمي‌تواني بيان كني، به گوش كسي برساني. ناگهان برگشت و برافروخته رو به دخترگفت:– ولي من نمي‌گذارم! من زنده‌ام. من هستم. اينو بدون! مي‌كشمشون!و سرش را كه در ميان دستها محكم مي‌فشرد، روي زانوان گذاشت.دخترآرام به پشتش زد.– گوش كن مهرداد، شايد راه حلي باشه. بگذار صحبت كنيم. چرا اينقدر تحملت كمه؟پسر سر از زانوان برداشت، به دختر كه بسيارآرام بود نگاه كرد و سرتكان داد:– من؟ تحمل من كمه؟ تو مي‌دوني چي واسه من تعريف كردي؟ اگه سنگ هم بود، آب مي‌شد و مي‌مرد. راستش از خجالت مردم و زنده شدم. ولي من نمي‌دونستم. فكر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم فراموشم مي‌كني و يه جاي ديگه با يك آدم ديگه خوشبخت مي‌شي. پس واي بر من!– اما تو از من نپرسيدي كه با كس ديگه‌اي خوشبخت مي‌شم يا نه ؟– ديگه ناراحت نباش! تموم شد. من هستم. من همه كاري مي‌كنم. من اين پولو پس مي‌دم. فراهم مي‌كنم. من اينقدر هم بي‌شرف نيستم. يعني اصلاً بي‌غيرت نيستم.– خوب! اما گوش كن! من از وضع تو خبردارم و مي‌دونم كه يه پاپاسي هم پول– نداري. بعضي مردها مثل تو پولشونو به پاي شراب و قمار و...مي‌ريزن و بعضي مردا هم پولشونو جمع مي‌كنن، دخترا رو پيش خريد مي‌كنن. سر و ته يك كرباسيد. با اين حال از دل همين زندگي‌هاي پُرننگ، آدم مي‌تونه راه به سوي زندگي انسان هم باز كنه. موافقي؟– آره! من از فردا آدم ديگه‌اي مي‌شم. قول مردونه مي‌دم كه مهرداد قبلي ديگه وجود نداره. دلم برات واقعاً سوخت. حرفات كه يادم مي‌افته گريه‌ام مي‌گيره. چي‌گفتي؟! تو و اين داستان؟ نمي‌تونم روي زمين بند بشم. چطور تحمل مي‌كني؟ تقصير من هم هست.– خيلي خوب! توكه همه‌اش به حال خودت گريه كردي. بعداً براي من هم گريه كن. سنگهاي دلت نرم مي‌شه. قلبت هم مهربون مي‌شه. اما باوركن بدتر از اين داستان بر من گذشته.– چي؟ بدتر؟ پس چطوري منو هنوز دوست داري؟دختر خنديد.– خودمم همين سؤال رو دارم. اما از موضوع پرت نشيم. راه حل!– من به‌ت گفتم. من تو رو نجات مي‌دم. من اين پولو فردا قرض مي‌كنم. اما چقدر هست.دختر باز خنديد. غش غش.– مگه اميرارسلاني كه منو نجات بدي؟ اين پول خيلي زياده! تو نمي‌توني قرض كني. اولاً كه با زندگي‌اي كه تو داشتي، هيچكس به‌ت اعتماد نداره، ثانياً ما يك سال تمام وقت داريم، نياز به قرض نيست. كافيه زندگيت رو عوض كني.– يك سال! مگه مي‌شه تحمل كرد. اون وقت همه‌اش دلم شور مي‌زنه. نه! من مي‌تونم يك شبه همه‌اش رو تو قمار ببرم. باوركن!– باوركن خفه بشي دردم كمتره. يه دفعه بهت مي‌گم براي هميشه! بايد درست زندگي كني! دفتر اين سه سال رو ببند و لاش رو هم باز نكن. قمارچيه؟ برو براي زندگي خودت قماركن! زندگي من نياز به قمار تو نداره. به اندازه يك ريگ هم باهات شوخي ندارم.– اوهو! با من تند نرو! چپ اندر قيچي‌ام كردي. فكر نمي‌كني از كوره درمي‌رم. تو كه منو مي‌شناسي. بدتر هم شده‌ام.– ازكوره در برو! چيكار مي‌خواي بكني؟ اين يكي ليوان شربت رو هم بزن بشكن! فكر نمي‌كني اون وقت درباره‌ات قضاوت مي‌شه كه قد يه بچه هم عقل تو كله‌ات نيست. باوجود اينكه اين همه وظيفه جلوي روت داري!– الله اكبر! تو چي شدي دختر؟ مثل پاره آجر مي‌خوري تو كلهٌ آدم! اينقدر حرف قلمبه سلمبه ازكجا ياد گرفتي؟ باشه نوكرتم! هر چي بگي قبول.– مهرداد، من به نوكر احتياج ندارم! من عاشق كسي شدم كه گل سرسبد بود و دوست داشتنش باعث افتخار بود. حالا هم همون رو مي‌خوام، نه يك لات رو. لحن«لاتي» رو كه عمداً به عنوان ضد كاراكتر، استفاده مي‌كني تموم كن! تموم! من مينو هستم و تو مهرداد. همون آدمهاي قبل. نمي‌خوام آثار اين سه سال رو ببينم. نه در تو و نه در خودم. اگه نمي‌توني بگو كه خداحافظي كنيم.– چي؟ خداحافظي؟ مگه با جنازه‌ام خداحافظي كني. اما تو چقدر عوض شدي؟ فكرش رو نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم.و دو سه تا سرفه كرد:– خوب بفرماييد باز هم صحبت داريد؟ ديگه آدم با تربيتي مي‌شم.– تو الآن روزها كار مي‌كني؟ آره؟– درسته!– پس بعد از ظهرها وقت داري. به نظرمن درست رو شروع كن و شهريور ديپلمت رو بگير. حتماً قبول مي‌شي، چون همه رو بلدي. بعد شغل بهتري مي‌توني بگيري.– چي؟ درس؟ اون هم شهريور امتحان بدم؟ مي‌دوني سه ساله مغز من اصلاً كار نكرده. مگه مي‌شه؟– بايد اين سه سال رو از فكر و روحت بيرون كني. فكر كن يه محصلي، خرداد تصادف كردي و حالا براي شهريور با تمام علاقه مي‌خواهي سال آخر رو تموم كني. چطور ممكنه تو نتوني؟ چطور؟ مگه تو مهرداد نيستي؟ اگه هستي، پس مي‌شه. درسته؟– آره! اگه بخوام مي‌شه. يعني، ديگه بايد اين كارو بكنم. حتميه. بايد جبران كنم.همه چيز رو.– مهرداد، همه چيز بستگي به جديت تو داره، همه چيز. باوركن!– آخ! ياد آن موضوع كه مي‌افتم، تنم مي‌لرزه.– برات خوبه. من مطمئنم تو مي‌توني اراده كني و زندگيت تغيير كنه. اما مهرداد اراده به تنهايي كافي نيست. تغييرات انسان پشتوانه فكري قوي و ايمان لازم داره.– از من خاطر جمع باش!– درست! اما من وقتي خاطرم جمعه كه تو يه كار ديگه هم بكني.– چه كاري؟– كتاب بخوني.كتابهايي رو كه برات مي‌فرستم بخوني. جزو شروط ما باشه.– چي؟ خداي من كتاب؟ يعني هم بايد كار كنم، هم درس بخونم ، هم كتاب بخونم. مي‌دوني چه سخته؟ يكدفعه اين همه با هم!– آره! اما من از توكاري رو نمي‌خوام كه خودم نكرده باشم. فكر مي‌كني خيلي از من كمتري؟– من؟ نه من از هيچ زني خودمو كمتر نمي‌دونم. ولي راستش توخيلي عوض شدي. بزرگ شدي، يا نمي‌دونم، يادم نمي‌آد تو اينطور بوده باشي! يه آدم ديگه شدي، انتظار نداشتم. سفت واميستي.– خوب، بالاخره روزي پنجاه صفحه كتاب مي‌خوني؟ تمام جمعه ها رو هم بيكاري و وقت داري. چطوره؟– تسليم. تسليم. امان از دست اين دل!دستاشو بالا برد. هردو بلند خنديدند. آنچنان بلند كه بالاخره صداي ابي از داخل اتاق بلند شد:– اونجا چه خبره؟ بلند بگوييد ما هم بخنديم. حسوديمون شد. ما كه از دلشوره اينجا دل پيچه گرفتيم. بالاخره ما خوشحال بشيم؟دختر بلند وتند جواب داد:– اين تحفهٌ نظنز اصلاً جاي حسودي نداره.همه خنديدند. زندگي، دوباره به سوي آنها رخ گشوده بود. لبخند، چون شكوفه ، بر لبهايشان نشسته بود. هوا پس از آن رگبار لطيف شده بود. جهنم تابستان گمشده بود اگرچه كوتاه. طاق آسمان، بالاي شهر كثيف پر دود، شسته از باران، زيبا، پاك و پرستاره بود. مي‌شد دوباره زندگي كرد.گر چه فاصله‌هايي نو شكل گرفته بود.– بياين شام بخورين! يكربع به هشته، مينو تو ديرت مي‌شه! نمي‌خواي بري خونه؟– چرا، اومدم!– تو شام مي‌خوري؟ من كه نمي‌تونم. بايد زودتر برم.– شام؟ نه! دارم خفه مي‌شم. فقط آب. من مي‌رسونمت. ماشينم سركوچه است.هر دو برخاستند و به سوي در اتاق رفتند.– ابي جون خيلي ممنوع از لطفت. ولي ما بايد بريم. ديرش شده.– كجا؟ نمي‌شه‌. شام.دختركفشهايش را پوشيد و خداحافظي كرد و از پله‌ها پايين رفت. مي‌دانست ابي ول كن نيست. پسر هم به دنبالش دويد. از در بيرون رفتند. چراغهاي طبقهٌ پايين خاموش بود. حتماً عموجان و زن عمو جايي رفته بودند. چه بهتر كه نفهميدند چه اتفاقي افتاده.– اونجا پارك كردم. اون طرف بلوار. نگران نباش. زود مي‌رسونمت.– فكر نمي‌كنم. پشت چراغ قرمز و با اين ترافيك يك ساعتي توي راهيم.– اوه! عجب شبي بود! همه چيز يكدفعه عوض شد. هنوز شوكه‌ام. نفهميدم چي شد؟– نفهميدي چي شد؟ يا آن چيزهايي كه فهميدي خيلي وحشتناك وجدي بودند؟– آره وحشتناك! هيچوقت فكر نمي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم، اينقدر مقصرم. چه خجالتي داره! صبح به صبح تو آينه به خودم نيگا مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم و مي‌گفتم:“به! به!” حالا مي‌خوام از خودم در برم.– ولي به نظر من چندان هم مقصر نيستي.پسربا تعجب و حيرت نگاهش كرد:– چطور؟! مي‌خواهي دلداريم بدي؟– نه! يه طور ديگه فكر مي‌كنم. درسته كه ما ظاهراً مسئول اشتباهاتمون هستيم. اما مقصر اصلي ما نيستيم. حتي خانواده‌هامون هم نيستند. نيگاكن ما الآن توي شهريم. شهر بزرگ و يك جامعه چند ميليوني. تك تك ما هم جزيي از اين جامعه هستيم. اما ارزشهاي آن را ما خلق نكرديم. هرچي هست، ما محكوم به تن دادن هستيم. ستم، تحقير، تجاوز به حقوق انساني، امري روزمره و عاديه. ديگران نسبت به تو و تو نسبت به ديگران. چه جهنمي! اما نمي‌خواهم الآن ديگه درباره‌اش صحبت كنيم.كتابهايي رو كه برات مي‌فرستم، بخون. خيلي زود، خودت حقايق عجيبي روكشف مي‌كني. الآن كه خيلي خسته‌ام. مي‌توني لطفاً يك نارنگي برام پوست كني؟– چي؟ چي خواستي؟پسر با تعجب توي صورت دختر خنديد.– گفتم: « مي‌توني لطفاً يك نارنگي برام پوست بكني؟».– اوه! چه يادت مونده. خاطرات شيريني بودند. نه! اما اون موقع عيد بود. چه بهانه‌هاي شيريني. تمام نارنگي‌هاي عيد رو برات دزديدم.– آره! هميشه با منند. زمستون و تابستون. عوض هم نمي‌شن.– حالا من يك آرزو مي‌كنم: مي‌توني از دب اصغر يك ستاره برام بچيني؟– نه! بايد تا زمستون صبر كني. تو آسمون نيست. آرزوت دوره. يه چيز ديگه بخواه.– من آرزو مي‌كنم تو يه شاخه گل بشي.– و من آرزو مي‌كنم توگل رو نچيني.– نمي‌چينم هيچوقت.– حالا تو آرزو كن.– من آرزو مي‌كنم تو خورشيد بشي.– اگه خورشيد بشم تو صحرا مي‌شي ، مي‌سوزي، هميشه مي‌سوزي.– پس دريا بشو.– دريا مي‌شم و تو ماهي شو و در دل من باش ، هميشه.– نه تو آسمون شو و من پرنده كه هميشه آزاد باشم، هميشه، …تموم!– تو آخر شعر و عوض كردي.– آخه فكرم عوض شده، دنيا به چشمم عوض شده. آرزوهام عوض شده.– بهتر شده يا بدتر؟– الآن كه خوبه. فردا رو هيچ كس نمي‌دونه، اما مي‌تونه حدس بزنه.– رسيديم.– خوب شب قشنگ، ساعات قشنگ هم به پايان رسيد، مثل عمر كوتاه همهٌ زيباييها. روٌيايي بود يا كه سراب؟ دوباره بايد با واقعيت رو به رو شد.– نه واقعي بود. براي من مثل مرگ و زندگي بود. بعد از سه سال سياه، دوباره بازگشت به زندگي نه روٌياست نه سراب! احساس مي‌كنم خودم هستم. زنده‌ام، خوشحالم. شايدم خوشبخت. ولي ترس دارم.– نترس! آنچه كه تو رو رنج مي‌ده، براي من هم هست. ولي تو نمي‌دوني. پس تن نده. به ضعف تسليم نشو.به پيچ كوچه رسيدند. دم پله‌ها ايستادند. كوچه از باران سرشب خيس بود. آسمان صاف، بلند و پرستاره بالاي كوچه ايستاده بود. پسر با شوق گفت:– يادته! از همينجا اون بالا دب اكبر چه خوشگل بود.– آره! هيچي يادم نرفته. بشينيم روي پله ؟– بشينيم. اين كوچه و ستاره‌هاي بالاي سرش تو خيالم مونده بود. آسمون بالاي اين پيچ. شايد حتي اين ديوارها وكوچهٌ خالي رو دوست دارم. خيلي وقتا يواشكي مي‌اومدم و دق دلم رو خالي مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم و مي‌رفتم. اما نمي‌ديدمت.– هوم. هميشه اومدنت رو حس مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم.هر دو نشستند. كنارهم، درخلوت‌كوچه. در تاريكي شب.– چه ساكته. آدم حرف مي‌زنه، فكرمي‌كنه، در و ديوار هم دارن گوش مي‌دن. حتي سوسكها. آدمو خجالت مي‌دن.– پس هيچي نگو! من خودم مي‌دونم چي مي‌خواي بگي.– ولي تو بگو! كي دوباره همديگه رو ببينيم؟– نمي‌دونم. شايد نشه. خانواده‌ام نسبت به توخيلي حساسيت پيدا كرده‌اند. فكر نمي‌كنم ديگه مثل گذشته بتونيم رفت وآمد كنيم. پدرم قسم خورده قلم پاتو بشكنه.– حق دارن. خيلي بد شد. هرچي فكر مي‌كنم چطور اون رفتار وكردم، نمي‌فهمم. خودمم عذاب مي‌كشيدم. مثل كابوس بود. يه شب يه خوابي ديدم. درخت آلبالوي تو حياطمون يادت مي‌آد؟ عيد چقدر شكوفه داشت. آنقدر خوشگل بود كه بابام اجازه نمي‌داد كسي از آن طرف باغچه رد بشه، نكنه كه شكوفه‌هاش بريزه. تو خواب ديدم زير درخت آلبالو هستيم. من دستم روي شونه‌هاي تو بود، اما يكدفعه نفهميدم چي شدكه من درخت آلبالو رو تكون دادم. شكوفه‌هاش ريخت. بعد هركاري مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردم بقيه‌اش نريزه فايده نداشت. وحشت كرده بودم. اما شكوفه‌ها زمينو پر كرده بودند. درخت خشك و خالي شده بود و من از ترس، خشكم زده بود. توگريه مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌كردي. بعد رفتي. بيدار شدم.ساكت شد. آهي كشيد. دختر هم ساكت بود. هر دو به صداي شب، به صداهاي دورگوش مي‌دادند. دختر سكوت را شكست:– نبايد به گذشته برگرديم. گفتم: اينقدرهم تو مقصر نبودي. باوركن. كتابي رو كه برات فرستاده‌ام بخون، فكرت آزادتر مي‌شه. كتاب از عشق ديگه‌اي حرف مي‌زنه كه اون هم واقعيه. گاه تو كتابها از عشقهاي ديگه‌اي حرف مي‌زنند. عشقهايي‌كه وقتي دل آدم با اونها پرمي‌شه، ديگه هميشه زنده است.هميشه آزاده. بدون ترس از اينكه يه روز بميره وآدم تنها بشه.– شايد! ولي از من ديگه مطمئن باش.– تو منو مطمئن كن ! كتاب رو كه خوندي. يك صفحه برام بنويس. من هم جواب مي‌نويسم.– راستي! تو هنوز هم نويسندگي رو دوست داري؟– من عاشق قلمم. اما افسوس كه دو دست سياه قدرتمند، رو شونه هنرمنده. اگه يه جاي هنر راستيني جوانه بزنه، اين دستاي سياه تكونش مي‌دن، تا ريشه‌اش رو خشك كنن.– چطور؟– هيچي. هرچي‌آدم بزرگتر مي‌شه، سرشو بالاتر بگيره، مي‌بينه ديوار ظلم هم مثل قلهٌ عشق بالا و بالاتر رفته.– عجب!– ولي خوب، براي امروز اين حرفها زياد بود. دفتر جيبي‌ات رو بده، مي‌خوام يه چيزي برات توش بنويسم. بريم اونجا زير نور چراغ برق.– اوه!دفترجيبي‌اش را درآورد. سطري را نشان داد:– بگير! همين جا بنويس.– ولي جمله‌اش مال خودم نيست. اما قشنگه خيلي قشنگ.– عيبي نداره. بنويس!– « گل از راه مرگ به زندگي باز مي‌گرددو عشق تنها پس از جدايي مي‌تواند به عظمت برسد!»_ ببينم چي نوشتي؟پسر دفتر را گرفت و جمله را خواند و با تحسين لبخندي زد.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌_ خيلي قشنگه.– ديگه خداحافظ._ كاش مي‌شد يك ستاره… بچينم!دختر لحظه‌اي چشمانش را بست. شهابي كوتاه از آسمان خاطرش‌گذشت.– نه ! ديگه برو!– تا بعد.دو سايه در تاريكي كوچه، به دو سوي مختلف پيچيدند و درتاريكي شب فرو رفتند.

کتاب دوم در چهار بخش

2009-04-03T15:19:00.000-07:00

کتاب دوم در چهار بخش